Polska w pyle i kurzu. No i bardzo dobrze.

Dorota Wojnar
opublikowano: 19-06-2008, 00:00

Budownictwo infrastrukturalne kwitnie. Na drogach i lotniskach dzieje się więcej niż na liniach kolejowych

Plany, strategie i listy. Dokumentacji na temat inwestycji infrastrukturalnych stworzono całe tomy. Na szczęście nastał też czas budów.

Za nami dwa długie majowe weekendy, przed nami jeszcze dłuższe wakacje. Oznacza to, że nadchodzi czas, gdy większość Polaków wyruszy w drogę… Momentami podróżowanie po kraju przypomina jazdę po torze z przeszkodami, bo zwężenia, wykopy czy urywający się nagle asfalt to dziś chleb powszedni. Ale narzekać nie wypada i nie można. Bo choć korki życia nie ułatwiają, powinno cieszyć to, że na polskich drogach po etapie trwającej właśnie demolki za chwilę rozpocznie się także inżynierska twórczość. Podobnie jest na lotniskach i w sektorze kolejowym. Praca wre: powstają kolejne pasy startowe i nowoczesne terminale, a po torach (przynajmniej miejscami) można jeździć szybciej niż do tej pory.

Prawo leży na drodze

Na zweryfikowanej liście projektów indywidualnych Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko widnieje kilkadziesiąt projektów drogowych (kilkadziesiąt dodatkowych na liście rezerwowej), dzięki którym Polacy mają przestać się wstydzić polskich szos i zacząć z przyjemnością pędzić po nich coraz lepszymi autami. Obecnie mamy 699 km autostrad i 329 km dróg ekspresowych.

— W budowie znajduje się 180 km autostrad. Istnieją projekty budowlane dla 313 km, trwają przetargi lub negocjacje partnerstwa publiczno-prywatnego dla 484 km, a dokumentację środowiskową mamy gotową dla 58 km. W budowie mamy też 282 km dróg ekspresowych, projekty budowlane dla 349 km dróg tego typu, przetargi dla 79 km, dokumentację środowiskową dla 1787 km, a lokalizacyjną dla 522 km — wymienia Andrzej Maciejewski z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA).

Ostatnio kierowcy mogli się cieszyć z oddania do użytku 45,5 km autostrady A2, 39 km A4 i 70-kilometrowego odcinka jezdni północnej A18, łączącej Olsztyn i Golnice. Optymizmem napawa także m.in. nowa droga ekspresowa między Bielskiem-Białą i Cieszynem czy obwodnica Gorzowa Wielkopolskiego. Ale żeby nie było zbyt słodko, oddanie części dróg się opóźnia.

— Barierami są wadliwe przepisy, np. zamówień publicznych, czy też niedostosowanie polskich ustaw do unijnych dyrektyw. Tak jest np. z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska. W obu przypadkach zmiany ustawowe są już przygotowane i trafiły pod obrady rządu lub parlamentu. Liczymy też na tzw. specustawę, która skróci proces przygotowania inwestycji, ułatwi nabywanie gruntów i ograniczy ilość decyzji administracyjnych niezbędnych do przygotowania budowy drogi — mówi rzecznik GDDKiA.

Oprócz zawiłych przepisów polskie autostrady nęka też pech. Na przykład płatna A2 — zaledwie po 3,5-letnim okresie użytkowania na jej powierzchni pojawiły się pęknięcia. Co z tym fantem zrobi GDDKiA?

— Drogi budowane są w różnych technologiach. Kwestia nawierzchni na A2 jest obecnie przedmiotem analizy laboratorium drogowego GDDKiA oraz Instytutu Badawczego Dróg i Mostów. Analiza wykaże, co jest przyczyną spękań nawierzchni na odcinku drogi, który wybudowała spółka Autostrada Wielkopolska — koncesjonariusz tego fragmentu A2 — wyjaśnia przedstawiciel dyrekcji dróg.

Inżynier pilnie poszukiwany

Przedstawiciele kolei twierdzą, że ich branża jest poszkodowana. Wszystko przez to, że o modernizacji kolei zaczęto myśleć znacznie później niż o drogach.

— Dlatego można powiedzieć, że każda inwestycja jest konieczna. Zapóźnienie kolei polskiej do zachodniej oceniam ostrożnie na 30 lat. Wykorzystanie pomocy unijnej pozwoli je zmniejszyć raptem o 10 lat — uważa Adrian Furgalski z Zespołu Doradców Gospodarczych TOR.

Przyznanie Polsce i Ukrainie organizacji EURO 2012 wymusiło przesunięcie terminów realizacji niektórych inwestycji kolejowych tak by można się było skoncentrować na projektach, które mają szansę być ukończone do piłkarskich mistrzostw. I tak ma się zakończyć modernizacja międzynarodowej linii E20, która biegnie przez obszar Wielkopolski, Mazowsza i Podlasia, oraz modernizacja równoległych linii E30 i CE30, które wchodzą w skład korytarza transportowego łączącego Drezno z Lwowem. Prawdopodobnie uda się też rozbudować węzeł kolejowy w Poznaniu i odcinek Warszawa — Tłuszcz. W przyszłym roku rozpocznie się też drugi etap modernizacji linii kolejowej między Warszawą i Łodzią. Według Adriana Furgalskiego realna jest realizacja około dwóch trzecich zakładanych obecnie prac.

Wśród tych projektów, które nie zostaną ukończone, zanim piłkarscy kibice z całej Europy zaleją nasz kraj, z pewnością są już dwa. Modernizacja linii E59 pomiędzy Wrocławiem i Poznaniem opóźni się prawdopodobnie do 2013 r. z powodu złożenia protestu w przetargu na realizację odcinka Rawicz — Czempiń. A modernizacja linii E65 między Warszawą a Gdynią zakończy się w okolicach 2015 r.

Na międzynarodowych liniach polska kolej się jednak nie kończy. Większość torów stanowią linie regionalne i lokalne. Dla nich jedynym źródłem finansowania są fundusze z budżetu krajowego.

— Tych pieniędzy jest jednak za mało — 500 mln zł z dotacji budżetowej plus około 220 mln zł z Funduszu Kolejowego powinno być zwiększone do rocznej dotacji około 1,5 mld zł. Mamy bowiem do czynienia z paradoksem, że z roku na rok ilość funduszy na kolej się zwiększa, ale równocześnie pogarsza się jej stan techniczny. Państwo nie może ograniczyć inwestycji do linii leżących w korytarzach międzynarodowych i do linii pasażerskich, bo dobije kolejowy transport towarów, który coraz bardziej traci na konkurencyjności w stosunku do drogowego — uważa Adrian Furgalski.

Dzięki funduszom unijnym (realne dofinansowanie w przypadku linii międzynarodowych, a w przypadku linii regionalnych — pieniądze pozostawione w budżecie) po raz pierwszy w historii nie zbywa funduszy na remonty infrastruktury kolejowej. Ale i tak problemów nie brakuje. Za mało jest bowiem biur projektowych, wykwalifikowanej kadry inżynierskiej, pracowników fizycznych i niezbędnych maszyn. To skutek posuchy inwestycyjnej w poprzednich latach — biura zamykano, a kadry redukowano. Kolejom szkodzi także nieżyciowe prawo, które wydłuża proces realizacji inwestycji już na etapie przygotowawczym.

— Przyjęcie przez rząd nowelizacji ustawy o zamówieniach publicznych to krok w dobrym kierunku, ułatwiający działanie inwestorom nie tylko na rynku kolejowym. Błędów nie są w stanie uniknąć także Polskie Linie Kolejowe — organizator przetargów — i wykonawcy, którzy wzajemnie zaskarżają niemal każde rozstrzygnięcie przetargu. Sprawna realizacja inwestycji uzależniona będzie również od ustalenia ostatecznych granic obszarów objętych siecią Natura 2000. Bardzo ważne jest wypracowanie wspólnego stanowiska ekologów i rządu. Ma ono powstać i trafić do Komisji Europejskiej do końca roku — mówi doradca TOR.

Drogowcy są o krok dalej niż kolejarze, bo rząd przygotował już nowelizację specustawy drogowej. Przewiduje ona m.in. połączenie decyzji lokalizacyjnej i pozwolenia na budowę w decyzję o zezwoleniu na inwestycję. Sektor kolejowy czeka na podobne rozwiązania.

Urodzaj terminali

Porty lotnicze do rozbudowy swojej infrastruktury zostały zmuszone przez rynek, czyli pasażerów i linie lotnicze. Większość albo już realizuje, albo zamierza rozpocząć w najbliższym czasie budowy, rozbudowy i modernizacje.

W Katowicach już działa nowa część terminalu, dzięki któremu port może odprawiać rocznie 3,6 mln pasażerów. Dodatkowo do 2012 r. w Pyrzowicach ma stanąć zupełnie nowy budynek.

— Będzie mógł obsłużyć 5 mln pasażerów. Pod koniec wakacji zostanie ogłoszony konkurs na jego projekt. Do 2012 r. chcemy też mieć nową drogę startową o długości 3,6 tys. m. Natomiast obecnie trwa rozbudowa płyty postojowej, która będzie mogła przyjąć jednocześnie dwa samoloty typu Airbus 320 czy Boeing 737 — mówi Cezary Orzech, rzecznik śląskiego portu lotniczego.

Lotnisko we Wrocławiu też przygotowuje się do EURO 2012. W marcu oddano do użytku terminal do obsługi pasażerów podróżujących do krajów strefy „non Schengen”. Do 2011 r. zostanie otwarta część projektowanego jeszcze nowego terminalu, której przepustowość zaplanowano na 2 mln podróżnych, a w 2013 r. zostanie on rozbudowany tak, by mógł obsłużyć 4,5 mln pasażerów rocznie. Docelowo — do 2016 r. — obiekt będzie mógł obsłużyć nawet 7 mln podróżnych.

Krakowski port lotniczy Balice do 2015 r. planuje realizację 30 zadań inwestycyjnych — dotyczą one budowy nowej albo rozbudowy już istniejącej infrastruktury. Lotnisko przeznaczyło na te cele 125 mln zł, oczywiście część z funduszy UE.

— Wnioski o dofinansowanie składaliśmy na podstawie istniejącego planu zagospodarowania przestrzennego, który został uchwalony w styczniu ubiegłego roku. Jednak w marcu 2008 r. unieważniono go. To blokuje większość naszych inwestycji — od poszerzenia drogi dojazdowej do budowy terminala i wielopoziomowego parkingu. Teraz każda z inwestycji będzie musiała być realizowana w oparciu o indywidualne wnioski. Taki proces wydłuży realizację każdego z przedsięwzięć — mówi Anna Surma z działu planowania rozwoju lotniska Kraków-Balice.

W planach władze portu mają budowę parkingu, nowej drogi kołowania i rozbudowę infrastruktury lotniskowej. Obok terminalu 1 ma stanąć nowy terminal 2. Władze portu nie wybrały jeszcze wykonawcy projektu, ale zrobią to w ciągu najbliższych miesięcy. Ruch pasażerski w Balicach rośnie. W 2005 r. port odprawił 1,6 mln podróżnych, w 2006 r. — 2,4 mln, w 2007 r. — 3,1 mln, a od stycznia do kwietnia tego roku — ponad 880 tys. osób.

— Plany tworzy się na podstawie prognoz. Dlatego terminal 2 zaczniemy użytkować jeszcze przed EURO 2012 — mówi przedstawicielka Balic. l

Najważniejsze projekty infrastrukturalne realizowane z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko z 1.02.2008.

Projekt Koszt całkowity Dofinansowanie Termin

(mld zł) (mld zł) ukończenia

DROGOWE

1. budowa autostrady A1 5,44 3,80 2010

2. budowa autostrady A2 1,86 1,30 2015

3. budowa autostrady A4 4,95 3,46 2011

4. budowa autostrady A18 0,38 0,27 2010

5. budowa drogi ekspresowej S1 0,92 0,64 2013

6. budowa drogi ekspresowej S2 w Warszawie 2,16 1,51 2010

7. budowa drogi ekspresowej S3 4,58 3,20 2011

8. budowa drogi ekspresowej S5 2,66 1,86 2011

9. budowa drogi ekspresowej S7 4,48 3,14 2012

10. budowa drogi ekspresowej S8/S7 0,61 0,43 2011

11. przebudowa drogi ekspresowej S8 5,97 4,18 2015

12. budowa drogi ekspresowej S19 1,71 1,19 2011

13. budowa drogi ekspresowej S69 0,12 0,08 2011

14. przebudowa drogi krajowej nr 4 0,30 0,25 2009

15. budowa drogi ekspresowej S17 2,85 2,00 2012

16. przebudowa drogi ekspresowej S8 2,25 1,57 2012

LOTNISKOWE

1. rozwój infrastruktury Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej 0,36 0,30 2015

2. port lotniczy Gdańsk (budowa drugiego terminalu pasażerskiego, rozbudowa infrastruktury) 0,27 0,13 2011

3. port lotniczy w Katowicach (rozbudowa infrastruktury, I etap budowy nowego terminalu pasażerskiego C) 0,31 0,16 2014

4. port lotniczy w Krakowie (rozbudowa terminalu pasażerskiego i infrastruktury lotniskowej) 0,36 0,18 2011

5. port lotniczy Rzeszów (budowa nowego terminalu i rozbudowa infrastruktury lotniskowej) 0,20 0,10 2011

6. port lotniczy Warszawa (modernizacja terminalu 1, integracja terminali 1 i 2) 0,23 0,16 2012

7. port lotniczy Szczecin-Goleniów (rozbudowa infrastruktury) 0,08 0,04 2012

8. port lotniczy Wrocław (rozbudowa infrastruktury) 0,26 0,13 2011

9. port lotniczy Poznań-Ławica (rozbudowa infrastruktury) 0,18 0,09 2013

10. prace analityczne związane z przygotowaniem nowego lotniska centralnego 0,07 0,06 2013

KOLEJOWE

1. modernizacja odcinka Warszawa – Gdynia 2,86 1,83 2013

2. modernizacja odcinka Katowice – Czechowice – Dziedzice – Zebrzydowice 1,11 0,71 2014

3. modernizacja odcinka Czechowice – Dziedzice – Bielsko-Biała – Zwardoń 1,01 0,64 2015

4. modernizacja odcinka Wrocław – Poznań 2,24 1,43 2014

5. modernizacja odcinka Poznań – Krzyż 1,26 0,80 2013

6. modernizacja odcinka Krzyż – Szczecin 1,90 1,22 2014

7. modernizacja odcinka Warszawa – Poznań 1,89 1,21 2012

8. modernizacja odcinka Siedlce – Terespol 0,48 0,31 2014

9. modernizacja linii E30 (m.in. budowa mostu przez Nysę i wdrożenie ERTMS na odcinku Legnica – Opole) 5,65 3,62 2014

10. pilotażowe wdrożenie ERTMS na odcinku Legnica – Bielawa Dolna 0,26 0,17 2011

11. modernizacja linii Psary – Kraków 0,90 0,57 2012

12. budowa łącznicy do Okęcia 0,18 0,11 2010

13. modernizacja odcinka Okęcie – Radom – Kielce 2,45 1,57 2013

14. budowa połączenia kolejowego łączącego lotnisko Katowice-Pyrzowice z miastami aglomeracji górnośląskiej 0,11 0,07 2012

15. budowa połączenia kolejowego łączącego lotnisko Kraków Balice z centrum miasta 0,11 0,07 2012

16. modernizacja linii Rail Baltica łączącej Warszawę z granicą litewską 1,02 0,65 2014

17. modernizacja linii Warszawa – Łódź 0,93 0,60 2012

18. budowa sieci telekomunikacji 0,19 0,12 2013

19. przygotowanie budowy linii wysokich prędkości 0,29 0,18 2012

Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Dorota Wojnar

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Dorota Wojnar

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu