PPK mitygują potencjalne ryzyka
Celem i głównym założeniem Pracowniczych Planów Kapitałowych jest budowanie prywatnych oszczędności uczestników. W ramach programu przygotowano rozwiązania, które od razu mitygują potencjalne ryzyka, wynikające z różnych cyklów koniunkturalnych na Giełdzie Papierów Wartościowych, jak również w gospodarce. Do tych rozwiązań należą przede wszystkim fundusze zdefiniowanej daty, które w sposób optymalny mają dopasowaną strategię oszczędzania do wieku uczestnika. Dla osób, które horyzont możliwości skorzystania z oszczędności mają zdecydowanie dłuższy, fundusz będzie inwestował środki w większej mierze w akcje - instrumenty finansowe przynoszące potencjalnie większe zwroty z oszczędności. Dla osób, dla których horyzont ten jest krótszy, fundusz znacznie więcej środków zainwestuje w bony skarbowe, obligacje, listy zastawne i różnego rodzaju mniej dynamiczne, ale zdecydowanie bezpieczniejsze instrumenty finansowe. Co ważne, uczestnik może w każdej chwili zmienić swój fundusz zdefiniowanej daty, ma zatem wpływ na to, jak będą lokowane jego środki.
- Patrząc na główne parametry Pracowniczych Planów Kapitałowych w Polsce, są one zgodne z najwyższymi międzynarodowymi standardami i wyglądają podobnie jak w Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii. Ponadto fundusze cyklu życia są najbardziej preferowaną strategią inwestycyjną w programach z autozapisem, zarówno w krajach rozwiniętych, jak i wschodzących. Moim zdaniem PPK są dla Polski świetną okazją do ponownego zbudowania zaufania wśród uczestników programów emerytalnych – mówi Seda Peksevim, ekspertka i założycielka Pensión Research & Consulting.
Istotą programu nie jest inwestowanie jako takie, czyli instrumentalne nastawienie na ryzyko i potencjalnie większe stopy zwrotu, lecz oszczędzanie – budowanie prywatnych oszczędności wraz z państwem i pracodawcą. Analizując stopy zwrotu uczestnika PPK należy wziąć pod uwagę również tę drugą kwestię. „Zysk” uczestnika PPK można rozpatrywać jako różnicę między tym, co do PPK wpłacił on sam, a wpłatami, które dołożył jego pracodawca i państwo oraz zyskiem wypracowanym przez wszystkie dokonane wpłaty. Według stanu na koniec marca 2022 r. na rachunku hipotetycznego uczestnika PPK zarabiającego 5 300 zł, oszczędzającego w PPK od grudnia 2019 r., w zależności od grupy FZD znajduje się średnio od 2 824 zł do 3 597 zł więcej niż wpłacił sam uczestnik. A to oznacza dla uczestnika PPK od 95 proc. do 121 proc. zysku. Niezależnie zatem od zawirowań na rynkach finansowych, PPK wciąż opłaca się bardziej, niż jakikolwiek inny produkt oszczędnościowy.
Możliwości dla oszczędzających w PPK
Wszelkie sytuacje na Giełdzie Papierów Wartościowych i rynkach kapitałowych, które powodują spadki cen walorów, stwarzają również możliwości dla oszczędzających. Aktualne spadki na giełdzie to bardzo dobry moment na zakup akcji, które w dłuższej perspektywie powinny odbić się i ustabilizować, tym bardziej, że oszczędności w PPK są inwestowane przede wszystkim w spółki WIG-20, a zatem największe spółki akcyjne notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Jak pokazują dane Schroders, światowej klasy asset managera, wartość akcji powinna rosnąć. Przedstawiciele firmy przyjrzeli się indeksowi S&P500 w ciągu minionych 30 lat i wyodrębnili dziesięć sesji, w których zanotowano największe spadki. W ośmiu na dziesięć przypadków w ciągu kolejnych 12 miesięcy indeks nie tylko zyskał, ale jego wzrost przyjmował wysokie, dwucyfrowe wartości. W ciągu 5 lat we wszystkich dziesięciu przypadkach wartość indeksu wzrosła, czasem nawet o ponad 100 proc.
PPK to program oszczędzania długoterminowego
Pracownicze Plany Kapitałowe są rozwiązaniem, będącym w pewnym sensie nawiązaniem do Pracowniczych Programów Emerytalnych, które jako takie istniały w Polsce przed wejściem w życie PPK blisko 20 lat. Nie cieszyły się jednak dużą popularnością, ponieważ nie były obowiązkowe dla pracodawców, a wszystkie obowiązki prowadzenia i funkcjonowania PPE spoczywały wyłącznie na pracodawcy. PPK natomiast dzielą obowiązki i korzyści między trzy strony: pracodawcę, ale także pracownika, który partycypuje w gromadzeniu oszczędności, jak również państwo, które stymuluje budowanie oszczędności poprzez tworzenie legislacji i koniecznej infrastruktury oraz sprawuje nadzór nad oszczędnościami, mając na względzie długofalowe bezpieczeństwo gromadzonych przez uczestników programu pieniędzy.
- Oszczędzanie w Pracowniczych Planach Kapitałowych to maraton, a nie sprint. Warto o tym pamiętać. Nawet przy aktualnych spadkach na giełdzie, spowodowanych między innymi pandemią oraz wojną za naszą wschodnią granicą, uczestnik PPK realnie zyskuje, ponieważ program nie opiera się wyłącznie o zyski kapitałowe. PPK to program odroczonej gratyfikacji - Ci, którzy zostaną w PPK, będą mogli cieszyć się spokojną emeryturą. Osoby, które nakłaniają do rezygnacji z PPK lub wykorzystują niekorzystną koniunkturę na giełdzie, by krytykować założenia programu, działają na szkodę jego uczestników i tysięcy Polaków, którzy na emeryturze będą musieli żyć za 1/3 pensji – mówi Robert Zapotoczny, prezes PFR Portal PPK.
Prognozy wskazują, że osoby, wchodzące obecnie na rynek pracy, będą mogły liczyć na emeryturę w wysokości 25 proc. - 30 proc. ostatniego wynagrodzenia. Dla wielu z nich będzie to oznaczało nagłe pogorszenie standardu życia, a w niektórych przypadkach wręcz ubóstwo emerytalne. Pracownicze Plany Kapitałowe, jako program obowiązkowy dla pracodawców i dobrowolny dla pracowników, dały możliwość oszczędzania wszystkim zainteresowanym. Jak wynika z Ewidencji PFR, aktualnie w PPK gromadzi pieniądze ok. 1/3 pracowników, o 380 proc. więcej, niż oszczędza w PPE. Dzięki Pracowniczym Planom Kapitałowym Polacy nie tylko zaczęli oszczędzać, ale przede wszystkim zaczęli zmieniać swoje podejście do kwestii gromadzenia środków na przyszłość.
PPK są odporne na zawirowania rynku kapitałowego
Ostatnia sytuacja na giełdzie, powszechna inflacja oraz związane z nią działania, mające na celu ograniczanie negatywnych jej skutków to problemy, z jakimi boryka się cały świat. Stopy procentowe podwyższają między innymi Czesi, Brytyjczycy, a także amerykańska Rezerwa Federalna. Sytuacja w Polsce nie jest wyjątkiem, choć dzięki własnej walucie Polska ma przewagę, jeśli chodzi o wpływ na politykę eksportową, co pozwala utrzymać niski poziom bezrobocia.
Każdy inwestor giełdowy wie, że w krótkim okresie wartości jednostek funduszy akcyjnych mogą się wahać. Chłodna kalkulacja oraz wiedza o podstawowych mechanizmach obrotu instrumentami finansowymi powinny skutecznie przeciwdziałać emocjonalnemu podchodzeniu do inwestycji na rynkach kapitałowych. Jako program oszczędzania długoterminowego, PPK jest odporny na czasowe zawirowania rynku finansowego. Dobrze pokazał to pierwszy rok pandemii. Średnie spadki FZD w marcu 2020 wyniosły 15 proc. - od 5 proc. w generacji 2025 do 20 proc. w generacji 2060. Od połowy marca 2020 fundusze systematyczne wzrastały – w czerwcu 2020 straty zostały odrobione. Najwyższe wyniki zostały osiągnięte we wrześniu 2021 – od 15 proc. do 35 proc. wyższe, niż przed pandemią. W dniu inwazji Rosji na Ukrainę 24.02.2022 wszystkie FZD zanotowały spadki o średnio 5 proc., jednak już na początku kwietnia 2022 straty zostały odrobione i były od 5 proc. do 7 proc. wyższe niż przed wybuchem wojny.
Ocena rentowności Pracowniczych Planów Kapitałowych przez pryzmat krótkoterminowych wyników funduszy, ze względu na założony długi horyzont czasowy inwestycji, prowadzi do niewłaściwych wniosków. Jeśli do korzyści z oszczędzania w PPK oraz ograniczenia ryzyka inwestycyjnego dodamy najmniejsze opłaty instytucji finansowych na rynku – aktualnie jest to średnio 0,34 proc. za zarządzanie aktywami w skali roku – Pracownicze Plany Kapitałowe to program oszczędnościowy, który ma jedno zadanie - przynieść swoim uczestnikom wymierne zyski i zapewnić im bezpieczną przyszłość. Przekonało się o tym już ponad 2,3 miliona osób, a codziennie przekonują się kolejne.