Rada Ministrów na posiedzeniu w dniu dzisiejszym przyjęła program rozwoju gospodarczego Polski. Określono również zadania legislacyjne związane z realizacją przyjętego programu oraz mechanizmy monitorowania i koordynowania dalszych związanych z tym prac. Jest to program pobudzenia rozwoju polskich przedsiębiorstw i zdecydowanego zatrzymania narastającej fali bezrobocia. Jest to strategia przedsiębiorczości, rozwoju i pracy.
Dokument w sposób całościowy jasno określa zadania na cały okres do końca 2005 r. oraz zadania cząstkowe na poszczególne lata, a także pokazuje instrumenty, jakie zostaną uruchomione w najbliższych latach w celu poprawy warunków życia w Polsce oraz zwiększenia polskiej szansy w jednoczącej się Europie.
Założeniami tego programu są:
Po pierwsze: efektywne wykorzystanie wszystkich możliwości dla przyspieszenia tempa wychodzenia z obecnej kryzysowej sytuacji oraz stworzenia najlepszych gwarancji dla stabilnego rozwoju,
Po drugie: jakościowa poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorstw, w tym m.in.:
- ograniczenie pętli zadłużeń i zwiększenie dostępu do kredytu,
- bardziej efektywne rozwiązania z zakresu prawa pracy,
- uruchomienie warunków dla modernizacji i inwestycji potrzebnych dla wzmocnienia konkurencyjności polskich produktów,
- ułatwienia w zdobywaniu rynków zbytu,
- likwidacja mitręgi biurokratycznej przy rozpoczynaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej,
- wprowadzenie dodatkowych barier zmierzających do eliminowania korupcji oraz zwiększenia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego
Po trzecie: skuteczna ochrona interesów najsłabszych i najbiedniejszych,
Po czwarte: jasne określenie zadań i obowiązków państwa w stosunku do obywateli.
W bilansie otwarcia rząd uczciwie przedstawił stan polskich spraw u progu działania rządu SLD-UP i PSL. Obecnie przedstawia swój program wyjścia z tej sytuacji oceniając, że można odwrócić negatywny bieg zdarzeń w Polsce, zaś droga do tego celu wiedzie przez obudzenie przedsiębiorczości i aktywności społecznej oraz stworzenie warunków dla przyspieszenie rozwoju gospodarczego i stworzenie szansy na uzyskanie pracy.
Sytuacja gospodarcza kraju sprawia, że konieczne jest podjęcie działań nadzwyczajnych. W przyjętej strategii dotyczą one rozwoju przedsiębiorczości, która jest podstawowym źródłem wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy oraz strategii finansowej, która pozwoli efektywnie wykorzystać zasoby majątkowe oraz wiedzę i umiejętności ludzi przy pomocy nowoczesnych narzędzi finansowych.
Częściami składowymi strategii wzrostu gospodarczego będą działania zawarte w pakietach: „Przede wszystkim przedsiębiorczość”, „Pierwsza praca” i „Infrastruktura – klucz do rozwoju”. W najbliższym czasie pakiety te zostaną uzupełnione o nowy program „e – Polska”.
Pakiet „Przede wszystkim przedsiębiorczość” zawiera działania na rzecz likwidacji formalnych utrudnień w tworzeniu i funkcjonowaniu przedsiębiorstw, sprzyjające zwiększaniu zatrudnienia. Znowelizowanych zostanie blisko 40 ustaw oraz wiele aktów prawnych niższego rzędu. Uelastycznione będzie prawo pracy Zmniejszy się ilość deklaracji i sprawozdań wymaganych od przedsiębiorców. Mniej też będzie kontroli. Inspektorzy skarbowi utracą uprawnienia organów decyzyjnych. Zmiany zostaną przygotowane do kwietnia 2002 r. i będą wprowadzone w jednym czasie.
Pakiet „Pierwsza praca” stwarza absolwentom ułatwienia w podjęciu pierwszego zatrudnienia. Zostaną obniżone koszty ich pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach - budżet będzie opłacał część składki ubezpieczeniowej. Absolwenci korzystać będą z ułatwień w zakładaniu firm, odroczenia płatności podatkowych i ubezpieczeniowych. Szerzej wykorzystywany będzie wolontariat, czyli nieodpłatna praca w organizacjach samorządowych i sektorze publicznym. Wolontariusze będą otrzymywać zabezpieczenie społeczne. Nastąpi reorganizacja pośrednictwa pracy. Źródłem środków na realizacje pakietu będzie tzw. rezerwa uwłaszczeniowa wynosząca ok. 520 mln zł.
Pakiet „Infrastruktura – klucz do rozwoju” obejmuje instrumenty rozwoju zaniedbanej infrastruktury i zakłada, że ta dziedzina działań stanie się istotnym czynnikiem wzrostu gospodarczego. W wyniku jego realizacji: zostanie przyspieszony rozwój budownictwa mieszkaniowego; ruszy program budowy autostrad i dróg ekspresowych, przyspieszony zostanie rozwój telekomunikacji i wprowadzone będą klarowne zasady konkurencji na tym rynku, będzie rozwijany rządowy program „e Polska”, ze środków pochodzących z funduszy europejskich (ISPA), Funduszu Spójności UE, zagranicznych kredytów oraz dotacji będzie prowadzona modernizacja transportu kolejowego i lotniczego. Inwestycje w infrastrukturę będą realizowane m.in. w formie partnerstwa kapitałów publicznego i prywatnego.
Przyjęta strategia zakłada zmiany w strukturze gospodarki, zmierzające do jej modernizacji, poprawy konkurencyjności, przekształceń własnościowych i prywatyzacji sektora publicznego. Struktura gospodarki będzie zmieniona w wyniku wprowadzania nowoczesnych technologii, w tym teleinformatycznych, materiałowych i biotechnologii. Zmienione zostaną formy finansowania zaplecza naukowo-badawczego gospodarki. System tworzenia, finansowania i wdrażania innowacji ulegnie głębokiej przebudowie. Kontynuowana będzie restrukturyzacja górnictwa, elektroenergetyki, sektora naftowo-gazowniczego, hutnictwa, przemysłu obronnego i wielkiej syntezy chemicznej oraz transportu kolejowego.
Realizowane będą dalsze przekształcenia własnościowe w polskiej gospodarce, które w swoich głównych elementach powinny zostać zakończone do roku 2005. W 2005 r. struktura własności w polskiej gospodarce będzie podobna do istniejącej w krajach UE. Skarb Państwa zachowa kontrolę nad czterema nie sprywatyzowanymi dotychczas bankami: BGK, PKO BP, BGŻ i Bankiem Pocztowym. BGK stanie się instytucją finansową prowadzącą rozliczenia Państwa z podmiotami gospodarczymi. PKO BP pozostanie bankiem specjalizującym się w obsłudze ludności. W 2003 r. powstanie fundusz restrukturyzacji stworzony z rezerw akcji Skarbu Państwa oraz fundusz zarządzania mniejszościowymi pakietami akcji i udziałów należącymi do Skarbu Państwa. Środki z prywatyzacji zostaną wykorzystane do stworzenia funduszu i gwarancji i poręczeń kredytowych dla wsparcia przedsięwzięć eksportowych oraz wdrożeniem nowych technologii przez małe i średnie przedsiębiorstwa. Zostanie przygotowany projekt ustawy reprywatyzacyjnej, dostosowanej do możliwości finansowych państwa.
Stopniowo ulegnie poprawie sytuacja dochodowa wsi i rolnictwa. Polityka interwencji na rynku rolnym zostanie dostosowana do rozwiązań obowiązujących w UE. Ruszy system dopłat do najważniejszych produktów rolnych, rozszerzony zostanie skup interwencyjny. Ustawowo uregulowany zostanie obrót i ochrona ziemi. Powstanie system dopłat do oprocentowania kredytów pobranych na zakup ziemi przez młodych rolników. Dotowana będzie m.in. ze środków pomocowych UE budowa infrastruktury oraz tworzenie nowych miejsc pracy poza rolnictwem. Powstaną instytucje umożliwiające przyjęcie i zagospodarowanie dotacji i funduszy UE po przyjęciu Polski do Wspólnot. Polskie rolnictwo objęte zostanie instrumentami Wspólnej Polityki Rolnej UE oraz programami strukturalnymi.
Przewiduje się większy wzrost eksportu niż przywozu towarów do kraju. Uruchomiony zostanie program promocji polskich towarów, zwłaszcza na rynkach Unii Europejskiej, USA, Rosji i państw członkowskich CEFTA. Zwiększona zostanie dostępność i obniżone koszty usług KUKE. Zwiększona będzie dostępność kredytów eksportowych udzielanych przez banki państwowe. Tworzony jest projekt ustawy o finansowym wspieraniu inwestycji za granicami Polski. Celem działań jest poprawa naszej obecności na rynkach zagranicznych. Prowadząc otwarta politykę importową, Polska będzie przeciwdziałać nierzetelnej konkurencji ze strony zagranicznych dostawców. Dotyczy to zwłaszcza przemysłu: lekkiego, spożywczego, węgla i kilku innych grup towarów.
W polityce regionalnej rząd będzie wdrażał koncepcję państwa zdecentralizowanego, przekazując w gestię samorządu terytorialnego kompetencje i zadania oraz środki na ich realizację. Zostanie doprecyzowany podział kompetencji pomiędzy administracją rządową i samorządową oraz pomiędzy poszczególnymi szczeblami samorządu terytorialnego. Wzrosną dochody własne samorządów. Powstaną fundusze rozwoju regionalnego i lokalnego, w tym oferujące fundusze dla małych przedsiębiorstw, pozbawionych zdolności uzyskania kredytów bankowych.
Strategia integracji europejskiej obejmuje dwa etapy: negocjacje przed przystąpieniem oraz okres bezpośrednio po akcesie, kiedy Polska zacznie korzystać z dostępu do jednolitego rynku europejskiego i uzyska znaczne kwoty na rozwój. Wejście Polski do Unii Europejskiej przyspieszy wzrost gospodarki. Ponad 1,8 mld euro otrzymamy przed przyjęciem do Unii (2002-2003). Po przystąpieniu, europejskie fundusze strukturalne i tzw. Fundusz Spójności przeznaczone dla Polski osiągną ok.15-20 mld euro. Najważniejsze przedsięwzięcia umożliwiające skuteczne wykorzystanie tych środków rząd – w myśl strategii – będą zrealizowane w latach 2002 – 2003. Stworzony zostanie sprawny system instytucji i metod przejęcia, zarządzania i wykorzystania środków unijnych. W strategii założono kalendarz przyjęcia Polski do Unii Europejskiej: zakończenie negocjacji z końcem 2002 r., ratyfikacja traktatów akcesyjnych w II połowie 2003, przystąpienie do UE w 2004 roku, programowanie i wykorzystanie środków UE - 2004 r.
Strategia finansów publicznych zawiera zbiór instrumentów i środków, które zapewniają równowagę i dyscyplinę finansową oraz pozwolą zwiększyć nakłady na przedsięwzięcia rozwojowe. Wymaga to kontynuacji reformy finansów publicznych i zmiany reguł konstruowania budżetu Państwa.
Wydatki budżetowe ustalane będą na poziomie wydatków roku poprzedniego powiększonym o poziom inflacji + 1 punkt %. Budżet odchodzi od chaotycznego cięcia wydatków i dodawania środków „po uważaniu”, wedle siły politycznej artykulacji. Staje się przewidywalny.
Realizowana będzie koncepcja tak zwanego montażu finansowego. Każda złotówka wydana przez Państwo na inwestycje może przyciągnąć kilkanaście złotych od sektora prywatnego, od UE, od zagranicznych instytucji finansowych. Metodę tę stosuje się w działaniach Państwa po raz pierwszy. Dotąd albo zdawano się na skąpy budżet albo na wolną wolę prywatnych i zagranicznych inwestorów. W obu wypadkach osiąga się raczej kiepskie rezultaty. Teraz chcemy, by Państwo było inicjatorem, moderatorem i gwarantem wielu inwestycji, co nie umniejsza roli sektora prywatnego, który nadal pozostanie głównym inwestorem pod względem skali zaangażowania finansowego.
Zmiany obejmą system podatkowy: w 2002 r. zostaną zakończone prace nad koncepcją jednolitego podatku dochodowego od działalności gospodarczej i dochodów osobistych; utrzymany będzie ustawowy zapis o zmniejszaniu podatku od osób prawnych do poziomu 22% w 2004 r.; nastąpi obniżenie stawek ryczałtu ewidencjonowanego, rozszerzenie zakresu przedmiotowego i podniesienie limitu ryczałtu oraz zasadnicze uproszczenie procedur podatkowych; zostanie wprowadzony zwrot podatku PIT dla rodzin najuboższych.
Rozwój rynku kapitałowego zapewni usprawnienie funkcjonowania GPW i Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych oraz zaangażowanie inwestycyjne środków OFE i III filaru ubezpieczeń. Stworzone będą prawne możliwości i zachęty inwestowania środków OFE w kraju.
Rząd przygotował program gospodarczy dostosowany do naszych obecnych możliwości, wykorzystujący optymalnie środki i zasoby które są do dyspozycji.
Strategia gospodarcza rządu PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ – ROZWÓJ –PRACA jest realnym, spójnym programem konkretnych działań, które wprowadzą Polskę ponownie na drogę szybkiego rozwoju, umożliwią zmniejszenie bezrobocia, wspierać będą przedsiębiorczość na każdym szczeblu, zwiększą eksport i konkurencyjność polskich wyrobów. Strategia gospodarcza rządu jest adresowana do wszystkich obywateli.
W ramach ponownie otwartego dialogu społecznego, rząd będzie dyskutował kwestie związane z realizacją strategii ze związkami zawodowymi przedsiębiorcami, oraz różnymi środowiskami zawodowymi i społecznymi. Także samorząd terytorialny będzie ważnym partnerem w realizacji zamierzeń strategii.
Rząd oczekuje, że w realizację działań związanych z tworzeniem warunków dla rozwoju Polski włączą się też inne organy w państwie. Takie oczekiwania rząd kieruje w szczególności do Rady Polityki Pieniężnej, od decyzji, której w dużej mierze zależy tempo w jakim będziemy wychodzić z zapaści bezrobocia i zadłużenia w gospodarce oraz warunki działania polskich eksporterów.