Złe i sprzeczne ze sobą przepisy to największy wróg rozwoju branży leasingowej. Ożywienie gospodarcze to jego największy sprzymierzeniec.
Uczestnicy zorganizowanej w redakcji „Pulsu Biznesu” debaty przedstawicieli branży leasingowej z optymizmem patrzą na perspektywy jej rozwoju. Zdają sobie sprawę z szans, jakie stwarza jej ożywienie inwestycji obserwowane po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Dostrzegają jednak trudności, które sprawiają, że polski rynek leasingowy różni się od zachodnioeuropejskiego czy amerykańskiego. Najważniejsze z nich wynikają z niedoskonałości polskiego prawa, które albo jest zbyt ogólne, albo zbyt szczegółowe.
1. Jak zapowiedzi minister Zyty Gilowskiej o możliwości odliczania VAT odbiją się na branży leasingowej?
Krzysztof Bielecki
prezes Związku Przedsiębiorstw Leasingowych
Związek Przedsiębiorstw Leasingowych jest współautorem uregulowań, które miały ucywilizować przepisy dotyczące samochodów. Zmiana przepisów będzie skutkowała wzrostem leasingu aut, bo zmniejszą się koszty ponoszone przez przedsiębiorców, co pozwoli na wymianę floty.
Adam Surowski
dyrektor handlowy BRE Leasing
Korelacja między możliwością odliczania VAT a popytem jest bardzo duża. Jesteśmy przekonani, że wzrost sprzedaży nastąpi. Prawdopodobnie firmy, które chcą wymieniać samochody, wstrzymają się do czasu wprowadzenia nowych regulacji. Ten rok będzie więc raczej zły — porównywalny do 2005 r. Nadal sprowadza się samochody używane, a mikroprzedsiębiorstwa są nastawione na inne wydatki inwestycyjne.
Andrzej Krzemiński
wiceprezes EFL
Zmiana w systemie podatkowym to nie wszystko. Ona spowoduje zwiększenie zainteresowania ze strony firm autami osobowymi i małymi dostawczymi. Potrzebne są jeszcze regulacje umożliwiające zahamowanie importu samochodów używanych. Mamy nadzieję że podatek akcyzowy zostanie zamieniony na opłatę ekologiczną i że wprowadzony będzie obowiązek testowania sprowadzanych aut.
Leszek Pomorski
dyrektor marketingu i sprzedaży ING Car Lease Polska
Pojawiła się zapowiedź zmiany przepisów, ale bez wyraźnego jej terminu. Powoduje to zamieszanie wśród klientów, którzy nie wiedzą, czy warto zawierać kontrakt, czy czekać na korzystniejsze regulacje. Sama zapowiedź zmian wstrzymała wymianę flot. Jednak nawet po zmianie przepisów minie sporo czasu, zanim rynek odczuje tego skutki.
Jerzy Kobyliński
prezes Masterlease Polska
Niewątpliwie branża samochodowa oczekuje na regulacje, bo to kolejny rok marnej sprzedaży samochodów. Niestety, będzie jeszcze gorzej — styczeń pokazał, że w zeszłym roku o tej samej porze sprzedano 18 proc. więcej nowych samochodów. Mówi się już o konsolidacji dilerów, upadku nawet jednej trzeciej punktów sprzedaży samochodów. Wydaje się, że pomysł premier Gliowskiej ma służyć uaktywnieniu popytu w branży samochodowej. Ona czeka na te regulacje.
Natomiast zastój ten nie zawsze bezpośrednio przekłada się na spółki leasingowe. W 2005 r., mimo recesji na rynku sprzedaży nowych samochodów, powtórzyliśmy wyniki z roku poprzedniego. Głównie dzięki temu, że zajmujemy się również zarządzaniem flotami i ich finansowaniem. Dowodzi to, że średnie i duże firmy, niezależnie od przepisów dotyczących VAT, potrzebują tego narzędzia pracy i uzupełniają lub wymieniają floty.
2. Jaki jest potencjał rynku zarządzania flotami?
Leszek Pomorski
W 1997 r. do zarządzania w Polsce było 1000 samochodów, dziś to już ponad 40 tys. Rynek się rozwija. Średni okres wynajmu to 39-40 miesięcy. Wynika to z przepisów i logiki kosztów. Rynek ten będzie się nadal zwiększał. To dobra wiadomość także dla dilerów, tym bardziej że samochody flotowe serwisujemy wyłącznie w autoryzowanych stacjach obsługi.
Adam Surowski
Dynamika wzrostu rynku zarządzania jest znacznie większa niż dynamika wzrostu samego leasingu. Niedługo firmy leasingowe będą zarabiać na leasingu o wiele mniej niż na części serwisowej. Potrafią one znacznie sprawniej zarządzać ryzykiem wartości rezydualnej niż leasingobiorcy.
Jerzy Kobyliński
Wskaźnikiem wzrostu rynku jest liczba polskich klientów. 6-8 lat temu tylko firmy zagraniczne wynajmowały samochody. Dziś robi tak coraz więcej polskich podmiotów. W mojej firmie stanowią one przynajmniej połowę klientów.
Adam Surowski
Czynnikiem rozwoju tej części rynku jest też element podażowy — firmy leasingowe kierują swoją ofertę do coraz mniejszych klientów: do segmentu małych i średnich przedsiębiorstw oraz mikroprzedsiębiorstw.
3. Jakie zmiany wymógł wzrost konkurencji?
Jerzy Kobyliński
Wzrost konkurencji sprawił, że marże znacznie spadły. Zdarzają się oferty udostępniania środków po kosztach po to, by zdobyć kawałek rynku. Za tym idzie polepszenie warunków dla klientów.
Leszek Pomorski
Udało się nam przełamać barierę mentalną. Dla klienta zaczyna się liczyć używanie, a nie posiadanie. Ale nie tylko w Polsce był to problem. Najtrudniej było przełamać tę barierę na rynku niemieckim. W Wielkiej Brytanii, Francji czy Holandii takiej bariery nie było. Podobnie w USA, gdzie niemal wszystkie samochody są leasingowane.
Andrzej Krzemiński
Niedawno zarządzanie polityką cenową dotyczyło wartości w granicach punktu procentowego. Dzisiaj mówimy o setnych częściach punktu procentowego i jeśli się uda zwiększyć średnią marżę o 3-4 punkty bazowe, to już jest sukces. Klienci na tym korzystają, a my musimy się do tego dostosowywać.
4. Co jest lepsze — leasing czy kredyt?
Agata Raniecka,
prezes Stowarzyszenia Dealerów, Dixi-Car
Finansowanie sumaryczne, czyli leasing plus kredyt w punktach dilerskich, wynosi od 40 do 50 proc. Leasing stanowi z reguły mniejszość. Ostatnio, w związku ze wzrostem wynajmu długoterminowego dla małych firm ten sposób finansowania zdobywa popularność. Dziś obserwujemy zdecydowaną przewagę finansowania przez leasing.
Andrzej Krzemiński
W Polsce jest kłopot z badaniem sposobu finansowania pojazdów. Związek Przedsiębiorstw Leasingowych ma bardzo dobre, gromadzone od swoich członków informacje z sektora leasingowego, zaś finansowania przez kredyt nikt nie monitoruje. NBP podaje statystyki gospodarstw domowych, w których kredyt samochodowy jest liczony jako kredyt gotówkowy. Trudno więc porównywać sposoby finansowania.
Adam Surowski
Mamy trudności z dokładnym pomiarem tego, jaką rolę odgrywa leasing w naszej gospodarce. Pierwszego raportu GUS na temat lea- singu spodziewamy się w 2007 r. Teraz nie raportuje się inwestycji mikroprzedsiębiorstw. Dziś mówimy, że udział leasingu w gospodarce to 9-10 proc., ale to tylko szacunek. Według statystyk Leaseurope wskaźnik ten liczony w dłuższej perspektywie czasowej wynosi 17 proc. ruchomości i nieruchomości łącznie i wzrósł w ciągu ostatnich 6 lat o około 4 proc. Gdy porównamy to z PKB dynamika leasingu z ostatnich dwudziestu lat jest mniej więcej o 50 proc. większa od wolumenu dokonywanych w kraju inwestycji.
Andrzej Krzemiński
W Polsce mamy ponad 3 mln małych i średnich przedsiębiorstw, które nie są w stanie uzyskać kapitału z giełdy. Mają dość duże zyski, ale potrzebują kapitału, który może im udostępnić leasing. Tempo wzrostu finansowania tą drogą będzie duże, bo branża leasingowa odchodzi od pojazdów w kierunku finansowania innych przedmiotów.
Krzysztof Bielecki
Korzyści podatkowe to tylko jeden z aspektów leasingu. Poza tym jest łatwiej dostępny od kredytu i pozwala na przyspieszenie procedur finansowania, co ma szczególne znaczenie dla rozwoju małych przedsiębiorstw. Jeśli chodzi o duże firmy, to stwarza im możliwość sterowania bilansami. Dlatego leasing jest w stanie zaoferować tu dużo więcej niż kredyt.
Europa Środkowa to jeden wielki plac budowy na następnych kilkanaście lat. Te 60 mld EUR, które nam zagwarantowano w budżecie, oraz drugie tyle, które trzeba pozostawić do dyspozycji, to pieniądze na inwestycje. My te inwestycje możemy finansować. To doskonały czas dla naszej branży.
5. Leasing konsumencki: kiedy tak naprawdę klientowi będzie się bardziej opłacało leasingować?
Krzysztof Bielecki
ZPL przygotowywał kampanię promocyjną leasingu konsumenckiego. Zastopowaliśmy ją z powodu manipulowania przy przepisach. Trudno by nam było wyjść na rynek z produktem, który jest nie do końca zrozumiały dla klienta i może być różnie postrzegany przez urzędy skarbowe. Dostawaliśmy stos opinii wiążących z różnych urzędów skarbowych, które były różne. Musimy to przeczekać. Sam produkt się sprzedaje, choć w różnych krajach różnie. W USA i krajach anglosaskich jest bardzo popularny. Natomiast w Polsce jeszcze się to nie bardzo opłaca.
Andrzej Krzemiński
Podmioty gospodarcze już się przekonały do leasingu. Osoby fizyczne jeszcze nie. Samochód jest częścią majątku osobistego, sposobem tezauryzacji, ale samo używanie jeszcze Polaków nie zadowala.
To my musimy wyrobić u klientów takie postrzeganie, że powinni samochodu używać, choć niekoniecznie go posiadać.
Istnieje duża rozbieżność w traktowaniu leasingu przez ustawę o podatku od osób prawnych, podatku od osób fizycznych i ustawy o kredycie konsumenckim. Przepisy te tworzono do różnych celów, w różnym czasie. Ustawa o kredycie konsumenckim ma np. chronić konsumenta. Te rozbieżności w przepisach mogą mieć nieprzewidywalne konsekwencje dla branży. Musimy zwrócić się do ustawodawcy z propozycjami dostosowania do siebie rozbieżnych obszarów prawnych.
Jerzy Kobyliński
Leasing konsumencki już dziś się opłaca naszym klientom, ale świadomie ograniczamy podaż tej usługi, ze względu na niejasności podatkowe. Marże finansowe się zmniejszyły, więc koszt leasingu i kredytu utrzymuje się na podobnym poziomie.
Tomasz Mitręga
kierownik zespołu sprzedaży ING Lease
W przypadku uregulowania przepisów podatkowych dotyczących leasingu konsumenckiego rozwinie się on o wiele szybciej, niż sądzimy. Klasa średnia się powiększa, a Polacy są podatni na nowości — to szansa na rozwinięcie tego produktu.
6. Jakie muszą być te uregulowania prawne?
Krzysztof Bielecki
Przede wszystkim jasne.
Adam Surowski
Trzeba wyeliminować sprzeczności między systemem podatkowym a ustawą o kredycie konsumenckim i jasno stwierdzić, która z tych regulacji ma prymat.
Leasing konsumencki ma olbrzymi potencjał. W Niemczech stanowi 10 proc. rynku, a w krajach naszego regionu nawet więcej.
Andrzej Krzemiński
W przepisach ustaw o podatku od osób fizycznych, od osób prawnych i o kredycie konsumenckim można wskazać wiele wzajemnych sprzeczności. Trzeba je zebrać i każdą wyeliminować. Urzędy skarbowe mogą dziś różnie interpretować przepisy. Na przykład leasing operacyjny może być przez urzędników traktowany jako sprzedaż na raty, co podlega zupełnie innym uregulowaniom podatkowym.
Krzysztof Bielecki
Do 1994 r. nie było w ogóle przepisów, a mimo to leasing doskonale się rozwinął. Leasing konsumencki napotyka zaś barierę w postaci nieznajomości produktu na rynku oraz dziwnych uregulowań.
Na rozwój tej odmiany leasingu może wpłynąć aktywna postawa państwa — czyli wydanie odpowiednich przepisów.
7. Czy w innych branżach niż motoryzacyjna można mówić o zarządzaniu flotą?
Krzysztof Bielecki
Można zarządzać flotą komputerów. Są na polskim rynku dwie firmy zajmujące się ich leasingiem. Leasingobiorca podpisuje z nimi umowę ramową, podobną do lea-singu samochodów, na wyposażenie firmy w sprzęt. Firma ma prawo do corocznej wymiany części sprzętu. Tą ścieżką podąża wiele firm leasingowych, łącznie z polskimi.
Leszek Pomorski
W USA firma Hertz założyła 15 lat temu spółkę córkę, która wynajmuje sprzęt do budowy dróg i konstrukcji. W ostatnich latach miała ona czterokrotnie wyższe zyski niż firma matka. W Europie i USA to działa znakomicie.
Agata Raniecka
Cztery lata temu wynajęliśmy pierwszą kserokopiarkę. Kiedy rozmawiam o tym z innymi przedsiębiorcami, to oni mi nie wierzą: po prostu nie wpadli na to, że taki sprzęt można wynajmować. Polacy nie wiedzą o takich możliwościach. Mimo kryzysu brakuje nam dbałości o koszty przedsiębiorstwa. Dopiero się uczymy nimi zarządzać. Silniejsza polityka informacyjna może rozpocząć interesującą współpracę między firmami leasingowymi a przedsiębiorcami, którzy mogliby skorzystać z takich możliwości.
Andrzej Krzemiński
2005 to pierwszy rok, w którym nastąpił tak ogromny wzrost w systemie finansowania na rynku maszyn i urządzeń. Firmy leasingowe reagują na to, że ich podstawowy rynek powoli słabnie i szukają alternatywnego źródła dochodów. Poza tym gospodarka się rozwija. Prognozowany wzrost inwestycji to 7-8, a nawet 10 proc. Również my budujemy świadomość u klientów i ich wiedzę o tym sposobie finansowania.
Leszek Pomorski
Rozwój leasingu maszyn budowlanych został zahamowany przez sytuację na rynku i brak przewidywalności. Jeśli firma serio potraktowałaby zapowiedzi budowy dróg i zainwestowałaby w sprzęt, to poniosłaby olbrzymią porażkę. A jest to rynek o chyba największym potencjale w Polsce.
Krzysztof Bielecki
19 proc. leasingu to urządzenia i maszyny produkcyjne, 15 proc. — sprzęt budowlany, 14 proc. — maszyny poligraficzne. To obrazuje, co się dzieje na rynku. Sprzęt jest odnawiany, bo takie są m.in. wymagania UE. Autostrad nie udaje się budować, ale za to chodniki tak — układają je właśnie małe firmy, które potrzebują odpowiedniego sprzętu. Wzrost gospodarczy powoduje, że więcej pieniędzy przeznacza się na marketing, więc potrzeba więcej maszyn poligraficznych.
Adam Surowski
W IV kwartale 2006 r. obserwowano 10-procentową dynamikę inwestycji, która spowodowała istotny wzrost zainteresowania leasingiem. Z drugiej strony lea-singodawcy otworzyli się na finansowanie środków dla małych firm, dzięki czemu udział leasingu w finansowaniu ich inwestycji sięgnął 30 proc. W tym roku może jeszcze trochę wzrosnąć, ale nieznacznie.
3-4 lata temu banki miały jednoznaczną alternatywę inwestowania i nie były zainteresowane obsługą małych firm. Ale bank nie może obsługiwać takiego przedsiębiorstwa, nie dając mu kredytu. Od 2 lat banki stały się dla nas sporą konkurencją. Jednak mamy lepszych specjalistów do ochrony interesów własnych i klienta, od kupowania linii technologicznych.
8. Jak przedstawia się rynek nieruchomości?
Krzysztof Bielecki
Ten rynek jest słaby. Ruszył, ale nie wszędzie i nierówno. Sprzedaż obiektów w dobrym punkcie jest łatwa, natomiast na przedmieściach — bardzo trudna. Podobnie jest z leasingiem. My nie kreujemy popytu, oferujemy jedynie sposób finansowania. Po drugie: opłaca się finansować leasingiem transakcje od dziesięciu lat w górę. A w tej chwili trudno patrzeć na 10 lat do przodu.
Adam Surowski
Nieruchomości mają największy potencjał. Ryzyko tkwi jednak w sytuacji prawnej tego sektora. Sztuką jest dokonać prawidłowego audytu prawnego leasingowanych nieruchomości, zaś głównym źrózdobycia zwrotny.
Krzysztof Bielecki
Ryzyko w przypadku nieruchomości polega na tym, że nie wiemy, jak zachowa się rynek. Nie ma tu cykli koniunkturalnych, więc nie wiemy, czy jesteśmy na początku wzrostów cen, czy to już jest bańka spekulacyjna, która za chwilę pęknie i ceny spadną. Drugi problem to kondycja klienta. Perspektywa 10 lat jest odległa.
Leasing zwrotny jest kierowany do przedsiębiorstw, które chcą sobie poprawić bilans. W praktyce firmy zainteresowane leasingiem zwrotnym tracą płynność, więc my nie jesteśmy nimi zainteresowani. Ważnym czynnikiem jest wycena dynamiczna nieruchomości. Na koniec każdego roku trzeba określać wartość rynkową nieruchomości. Przedsiębiorca, żeby pozbyć się tego problemu, decyduje się na leasing zwrotny. Zachowuje prawo do używania, a obowiązki wynikające z obsługi nieruchomości oddaje leasingodawcy.
Tomasz Mitręga
Tragedia w Katowicach pokazała nam nowe ryzyko związane z posiadaniem nieruchomości. Chodzi o odpowiedzialność prawną, ale także i moralną za ryzyko, które dotychczas nie było brane pod uwagę.
Andrzej Krzemiński
Leasing nieruchomości jest obecnie przebojem zdobywającym sobie na polskim rynku pozycje jednej z najpopularniejszych metod finansowania hal produkcyjnych, hal magazynowych, budynków biurowych czy sklepów. Uważany jest zbyt często za narzędzie dostępne tylko dla firm napraw- dę wielkich. Do niedawna rze- czywiście tak było. Dzisiaj wi- doczny jest wzrost znajomości tematyki leasingu wśród małych i średnich przedsiębiorstw. Rola sektora MSP w polskiej gospodarce jest bardzo duża i będzie dalej rosła bardzo szybko. Perspektywy rozwoju tego segmentu rynku wpływają na coraz bardziej zaciekłą walkę o pozyskanie takich firm do obsługi przez największe instytucje finansowe w Polsce.
My ten segment znamy bardzo dobrze — klientami EFL jest 150 tys. firm z sektora małych i średnich firm. Działamy w tym sektorze od 15 lat, znamy potrzeby swoich klientów i ich specyfikę. Mamy ofertę leasingu nieruchomości jasną, pozbawioną skomplikowanych procedur. Przedmiotem leasingu mogą być ukończone nieruchomości — nowe lub używane, które mają różne przeznaczenie.
Koncentrujemy się na większej ilości mniejszych transakcji.
9. Jakie są perspektywy doradztwa leasingowego?
Irena Ożóg,
spółka doradztwa podatkowego Ożóg i Wspólnicy
Na rynku jest duże zapotrzebowanie na doradztwo ekonomiczno-prawne. Klienci zbierają oferty z firm leasingowych, a o doradztwo zwracają się do wyspecjalizowanych podmiotów. Właściwie nie ma na rynku takich firm, które skupiałyby dorad- ców ze wszystkich dziedzin życia gospodarczego, w tym także podatkowych, z zakresu obrotu nieruchomościami, ochrony konkurencji i konsumentów, czy z obszaru wszystkich sfer eko- nomii.
Prawo ma oczywiście wiele niedociągnięć. Nie oczekiwałabym jednak wielkich korzyści z wewnętrznej i zewnętrznej harmonizacji przepisów, bo to mogłoby doprowadzić do nadmiernej kazuistyki, co może stanowić hamulec rozwoju. Rynek sam wymusi pewne zmiany.
Adam Surowski
Elementarne doradztwo dla kadry zarządzającej jest coraz mniej potrzebne. Dyrektorzy finansowi wraz z zespołami radców prawnych praktycznie ogarniają całokształt zagadnień umowy, którą mają podpisać. Jednak wraz ze wzrostem stopnia komplikacji w biznesie potrzeba co- raz bardziej specjalistycznego doradztwa. Przy dużych transakcjach nie robi się żadnego ruchu bez audytora.
Krzysztof Bielecki
Firmy starają się nie dopuścić, aby klient mógł je porównać z konkurencją. Tymczasem klient tego właśnie chce. Żeby dokonać takiego porównania, potrzebna jest firma doradcza. Tu jest miejsce dla firm doradczych.
Firmy mogą oszczędzić mnóstwo pieniędzy, jeśli wynajmą fachowca, który im doradzi, jakie rozwiązanie jest dla nich najlepsze. Rolą dyrektora finansowego jest wiedzieć, czy firma potrzebuje leasingu, kredytu. Natomiast który z leasingodawców jest lepszy powinien mu powiedzieć wyspecjalizowany w takich ocenach doradca.
