Unia Europejska stawia na czystą komunikację, zwłaszcza szynową. Inne formy transportu niskoemisyjnego, jak trolejbusy czy autobusy elektryczne, mogą liczyć na wsparcie w uzasadnionych przypadkach. Nie zabraknie też pieniędzy na infrastrukturę i tabor. Do pierwszej kategorii przedsięwzięć należą m.in. budowa, przebudowa i rozbudowa sieci szynowych, sieci energetycznych, centrów przesiadkowych oraz elementów wyposażenia dróg i ulic.
UE zależy na łączenie obu rodzajów inicjatyw. Finansowane będą też projekty w infrastrukturę komplementarną — inteligentne systemy transportowe, integrację istniejących środków transportu i dostosowanie komunikacji do potrzeb osób niepełnosprawnych. Przeznaczone na zrównoważony transport fundusze w nowej perspektywie unijnej na lata 2014-20 będą pochodziły z programów Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ), Polska Wschodnia (POPW) i regionalnych (RPO).
Infrastruktura dla środowiska
Rozwijanie zrównoważonej infrastruktury transportowej i sieci dróg krajowych ułatwi z pewnością program Infrastruktura i Środowisko (POIŚ). Większa część jego budżetu, wynoszącego 27,4 mld euro, zostanie przeznaczona właśnie na ten cel. Plany są ambitne, na co wskazuje m.in. projekt Programu Budowy Dróg Krajowych i Autostrad, opracowany przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju (MIR). Chodzi o około 1770 km nowych odcinków autostrad i dróg ekspresowych i 35 obwodnic.
Jak informował niedawno na łamach „Pulsu Biznesu” Jan Krynicki z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, budowa niektórych dróg rozpocznie się w tym roku, właśnie rozstrzygają się przetargi ogłoszone przez GDKiA jeszcze w 2013 r. W POIŚ przewidziano też pieniądze na rozwój przyjaznego środowisku transportu –miejskiego, lotniczego i morskiego.
Ale uprzywilejowaną pozycję w programie zajmuje kolej — inwestycje w tej dziedzinie pochłoną ponad 5 mld euro. Głównym celem jest uzupełnianie luk na magistralach kolejowych w transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T), ze szczególnym uwzględnieniem odcinków scalających ważne ośrodki przemysłowe i gospodarcze oraz na liniach, które są elementami połączeń portów morskich z zapleczem gospodarczym w głębi kraju.
Kierunek — wschód
Lubelskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskiego — to województwa, które w momencie przystąpienia Polski do UE były regionami najsłabiej rozwiniętymi w całej Unii. Aby zniwelować różnice, w poprzedniej siedmiolatce województwa te zostały objęte programem Rozwój Polski Wschodniej (PORPW). Jego następca — Polska Wschodnia (POPW) — również ma służyć wyrównywaniu szans rozwojowych. Wynoszący 2 mld euro budżet POPW pozwoli to robić w dwóch głównych dziedzinach. Pierwszą jest wzrost konkurencyjności i innowacyjności tamtejszych przedsiębiorstw. Druga sfera to rozwój połączeń transportowych miast wojewódzkich z otaczającymi je obszarami, w tym komunikacji miejskiej oraz infrastruktury kolejowej. Na poprawę stanu transportu w makroregionie przeznaczono w ramach POPW aż 916 mln euro.
O dotacje mogą się ubiegać jednostki samorządu terytorialnego i PKP PLK. Realizowane przez beneficjentów inwestycje mają ułatwić mieszkańcom dostęp do najważniejszych centrów administracyjnych, naukowych i gospodarczych, a przyjezdnym — dojazd do ośrodków biznesowych i turystycznych. Pieniądze zostaną przeznaczone także na budowę i przebudowę sieci autobusowych, trolejbusowych i tramwajowych oraz zakup nowego niskoemisyjnego taboru.
Wspierane też będą wdrożenia, rozbudowa i modernizacja istniejących systemów telematycznych na potrzeby komunikacji miejskiej. Na zastrzyk finansowy będą mogły liczyć główne projekty transportu miejskiego i z zakresu infrastruktury drogowej w miastach wojewódzkich PO PW i ich obszarach funkcjonalnych.
Ponadto 330 mln euro ma zasilić ponadregionalną infrastrukturę kolejową. Wsparciem będą objęte linie kolejowe tworzące tzw. Magistralę Wschodnią. Ten ciąg komunikacyjny, łączący miasta wojewódzkie makroregionu, przebiega m.in. przez Olsztyn, Kętrzyn, Białystok, Siedlce, a także Dęblin, Lublin, Tarnobrzeg i Rzeszów (wraz z odgałęzieniem do Kielc przez Tarnobrzeg, Ostrowiec Świętokrzyski i Skarżysko).
POPW obejmie dofinansowaniem przedsięwzięcia dotyczące infrastruktury liniowej, jak również inwestycje w infrastrukturę punktową, czyli obiekty obsługi podróżnych (przystanki, wiaty, kładki dla pieszych, które przystosowane będą do potrzeb osób o ograniczonej mobilności), a także przejazdy kolejowe i inne obiekty inżynieryjne.
Regiony się zmieniają
Usprawnienie transportu to także jeden z celów programów regionalnych (RPO). Do 16 RPO w nowej rozdaniu UE trafi około 31,3 mld euro z unijnych funduszy. Z tego ponad 4,8 mld euro zostanie przeznaczone na dofinansowanie inwestycji i przedsięwzięć związanych z transportem. W województwie małopolskim z RPO do rozdysponowania między beneficjentów jest prawie 142 mln euro.
O pieniądze mogą się ubiegać ci, którzy mają pomysł na usprawnienie przynajmniej jednej z czterech dziedzin: transport zbiorowy, integracja różnych środków przewozu, ścieżki i infrastruktura rowerowa oraz systemy zarządzania i organizacji ruchu. W Wielkopolsce najważniejszymi przedsięwzięciami transportowymi są: budowaobwodnicy Gostynia w ciągu drogi wojewódzkiej nr 434, budowa obwodnicy Obornik w ciągu drogi wojewódzkiej nr 178 i rozbudowa układu komunikacyjnego Wronki-autostrada A2 wraz z budową obwodnicy Wronek.
— Trwa opracowywanie koncepcji projektowych wraz z uzyskaniem decyzji środowiskowych dla budowy obwodnicy Gostynia, budowy obwodnicy Obornik i budowy obwodnicy Wronek. Umożliwią one realizację tych zadań w systemie „zaprojektuj i wybuduj” — tłumaczy Wojciech Jankowiak, wicemarszałek województwa wielkopolskiego.
Warszawa nie chce być gorsza. Jej sztandarowym projektem pozostanie metro. Ale stolica funkcjonuje na nieco innych zasadach. W ramach RPO Województwa Mazowieckiego 2014- -2020 miasto będzie wykorzystywało fundusze z UE w zakresie transportu publicznego przez stworzony do tego celu instrument nazwany Zintegrowanymi Inwestycjami Terytorialnymi.
— To wydzielona z programu pula pieniędzy dla Warszawy i okalających ją 39 gmin, które razem stanowią tzw. Warszawski Obszar Funkcjonalny — wyjaśnia Michał Olszewski, wiceprezydent Warszawy.
W ramach tego instrumentu środki przeznaczone na rozwój transportu w aglomeracji warszawskiej wynoszą niemal 97 mln euro — przy czym na tę kwotę składają się ścieżki rowerowe i parkingingi P+R (park and ride), na których można zostawić własny samochód, by móc dalej korzystać z komunikacji miejskiej.
PRIORYTET: Większość finansowania transportu w Polsce w perspektywie budżetowej na lata 2014-20 trafi do ekologicznego transportu miejskiego i kolejowego. [FOT. BLOOMBERG]