Przedsiębiorca zainteresowany usługą faktoringu może wybierać z oferty prezentowanej przez wyspecjalizowane firmy, działające na rynku polskim. Najczęściej posiadają one własne formularze umów, które przedstawiane są przedsiębiorcy do podpisania po wybraniu przez strony konkretnego rodzaju umowy faktoringu.
Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorca nie może negocjować warunków umowy. Oczywiście, w pierwszej kolejności uwagę wierzyciela zwraca wielkość prowizji pobieranej przez faktora oraz sposób zapłaty za cedowaną na niego wierzytelność.
W praktyce zakres usług świadczonych przez faktorów, obok zapłaty za wierzytelność i przejęcia częściowo bądź w całości ryzyka odzyskania wierzytelności, bywa szeroki. Warto zatem dodatkowo przestudiować i porównać oferty firm faktoringowych. Jeżeli wierzyciel ma szczególne — nietypowe — potrzeby, to niewykluczone, że uda się je wynegocjować. Najczęściej za usługi dodatkowe faktor pobiera wynagrodzenie, ale jego wysokość i sposób naliczania mogą być negocjowane.
Pozycja wierzyciela w negocjacjach z faktorami zależy od jakości posiadanej przez niego wierzytelności, która winna być bezsporna i odpowiednio udokumentowana. Wierzytelność zabezpieczona na wypadek braku zapłaty ze strony dłużnika znacznie zwiększa jej atrakcyjność. Nawet najprostsze zabezpieczenie wierzytelności wekslem in blanco jest cenne na etapie windykacji należności, ponieważ znacznie ogranicza jej koszty i przyspiesza całą procedurę windykacji. Ocenie faktora podlega przebieg współpracy wierzyciela z dłużnikiem, zwłaszcza pod kątem ewentualnych wierzytelności wzajemnych.
Factor, analizując ryzyko uzyskania zapłaty za wierzytelność od dłużnika, bada kondycję finansową firmy dłużnika i stopień jego wypłacalności. Niebezpieczeństwo potrącenia należności dłużnika z wierzytelności wierzyciela znacznie obniża atrakcyjność oferty wierzyciela w rokowaniach z faktorem. Przedsiębiorca powinien zwrócić uwagę, czy umowy zawierane z dłużnikami nie wyłączają możliwości przeniesienia wierzytelności na osoby trzecie. Takie klauzule są w praktyce stosowane przez dużych odbiorców towarów bądź usług i praktycznie wykluczają korzystanie z faktoringu. Wierzytelność będąca przedmiotem faktoringu nie może być przedmiotem wcześniejszego przelewu.
Najczęściej faktorzy zainteresowani są podjęciem dłuższej współpracy, obejmującej kompleksową obsługę wierzytelności posiadanych przez wierzyciela w chwili zawarcia umowy oraz jego wierzytelności przyszłych. Oferowane usługi dodatkowe obejmują windykację należności na drodze przedprocesowej oraz w postępowaniu sądowym. W przypadku współpracy długookresowej usługi faktora mogą obejmować monitoring całości wpływów finansowych wierzyciela, wprowadzenie systemu wczesnego ostrzegania przed ryzykownymi wierzytelnościami, systemu zabezpieczeń wierzytelności na wypadek niewypłacalności dłużnika oraz kształtowanie portfela klientów wierzyciela. W ofercie firm faktoringowych znaleźć można propozycję pomocy prawnej w zabezpieczaniu należności i odzyskiwaniu ich w postępowaniu sądowym.
Do zawarcia umowy faktoringu dochodzi przez złożenie oferty przez jedną stronę i przyjęcie jej przez drugą. Przyjęcie oferty z jednoczesnym zastrzeżeniem jej zmiany bądź uzupełnienia treści zgodnie z kodeksem cywilnym poczytuje się za nową ofertę. Strony, składając wzajemnie oferty, mogą prowadzić w ten sposób rokowania w celu zawarcia umowy faktoringu. Uzgodnienie elementów istotnych umowy nie jest wystarczającą przesłanką uznania, że umowa została zawarta. Dopiero uzgodnienie wszystkich negocjowanych elementów daje podstawę do przyjęcia, że doszło do zawarcia umowy (o ile strony nie zastrzegły inaczej).
Strony zawierając umowę określają w niej wzajemne prawa i obowiązki. Umowa powinna być sformułowana w sposób przejrzysty i spójny, aby jej zapisy były jasne i jednoznacznie interpretowane przez strony. Dlatego jeżeli wierzyciel ma wątpliwości odnośnie do znaczenia użytych w umowie terminów bądź zakresu przysługujących mu uprawnień lub obciążających obowiązków powinien nalegać, aby kwestie te pisemnie doprecyzować w sposób nie budzący wątpliwości. Ma to znaczenie na etapie wykonania umowy i pozwala na uniknięcie nieporozumień.
W formułowaniu dodatkowych postanowień umowy faktoringu strony ograniczone są przepisami ustaw oraz zasadami współżycia społecznego.
Umowa o świadczenie niemożliwe do spełnienia jest nieważna z mocy prawa. Analizując możliwość świadczenia, należy oceniać sytuację obiektywnie, tzn. czy inna osoba byłaby w stanie spełnić umówione świadczenie.
Autor jest prawnikiem z kancelarii prawnej Górski & Jawdosiuk