Już za kilka miesięcy Polska stanie się częścią europejskiej sceny gospodarczej. Działające na niej podmioty będą musiały dostosować się do wymogów UE.
1 maja 2004 r. Polska stanie się pełnoprawnym członkiem jednolitego rynku UE. Choć, zgodnie ze stanowiskiem Unii, to wolny rynek powinien weryfikować jakość produktów, są jednak przypadki wymagające interwencji prawodawcy, np. gdy chodzi o potencjalne zagrożenie dla konsumentów lub gdy zachodzi potrzeba ochrony wspólnych dóbr (np. środowiska naturalnego).
Handel ze znakiem CE
Do ujednolicenia przepisów technicznych stosuje się tzw. Dyrektywy Nowego Podejścia, zawierające zasadnicze i minimalne wymagania w zakresie bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska. Szczegóły regulowane są zaś przez normy europejskie (EN).
Do dziś wprowadzono ponad 20 Dyrektyw Nowego Podejścia, odnoszących się do różnych grup wyrobów. Na ich mocy tylko produkty spełniające zasadnicze wymagania bezpieczeństwa i produkowane zgodnie ze zharmonizowanymi europejskimi normami EN mogą być wprowadzone na rynek.
Każda dyrektywa definiuje, które urządzenia lub wyroby jej podlegają oraz wprowadza obowiązek oznaczenia ich znakiem CE. Produktów i urządzeń nieoznaczonych znakiem CE nie można sprzedawać w krajach Unii oraz w Islandii, Liechtensteinie i Norwegii. Także nasi producenci, po akcesji Polski do UE, będą musieli spełnić wymogi norm technicznych EN i oznaczać swoje produkty, które podlegają dyrektywom, znakiem CE. Bez tego nie będą mogli oferować swoich produktów ani za granicą, ani w kraju.
HACCP w branży spożywczej
Podobnie jak producenci branży przemysłowej, także przedsiębiorcy działający na rynku spożywczym zostaną objęci nowym obowiązkiem. Będzie nim wdrożenie systemu bezpieczeństwa żywności HACCP. Jest to system zarządzania jakością służący takiej organizacji funkcjonowania firmy, która gwarantuje bezpieczeństwo zdrowotne żywności podczas jej produkcji i dystrybucji. HACCP będą musiały wdrożyć firmy przetwórcze przemysłu spożywczego oraz przedsiębiorstwa wytwarzające urządzenia i opakowania lub świadczące usługi dla tego sektora, a nawet firmy zajmujące się przewozem żywności.
Wdrożenie HACCP jest konieczne, gdy przedsiębiorca chce eksportować na rynek Unii oraz do USA i Kanady. W Polsce obowiązkiem wdrożenia systemu HACCP od 1 maja 2004 r. zostaną objęte wszystkie przedsiębiorstwa z branży. Do tego dnia każda firma powinna mieć już wprowadzone zasady HACCP w swoim zakładzie, czyli m.in. zidentyfikowane rodzaje zagrożeń, określone punkty krytyczne, przygotowany system ich monitorowania, ustalone działania naprawcze.
Prawo pracy i podatki
Prawo wspólnotowe nakłada na przedsiębiorców wiele obowiązków w kwestii prawa pracy, podatków i ochrony środowiska. Najważniejsze zmiany obejmą kwestie czasu pracy (nowe uregulowania dotyczące nadgodzin, wprowadzenie minimalnego okresu wypoczynku). Zmiany w kodeksie pracy, które wejdą w życie 1 stycznia 2004 r., kładą szczególny nacisk na przestrzeganie zakazu dyskryminacji pracowników.
Jeszcze głębsze zmiany obejmą procedury związane z ewidencjonowaniem podatku VAT, jak i zakres przedmiotowy podatku. I tak, zamiast dokumentów SAD, przedsiębiorców będą obowiązywały tzw. informacje podsumowujące, w których trzeba będzie wykazywać obroty z poszczególnymi przedsiębiorcami z innych krajów UE. Nastąpi również rozszerzenie zakresu przedmiotowego podatku. W UE opodatkowane są w zasadzie wszelkie transakcje między przedsiębiorcami, podczas gdy w Polsce obowiązuje wiele wyłączeń. VAT trzeba będzie zatem zapłacić od sprzedaży praw autorskich, licencji (dzisiaj w Polsce — tylko od licencji komputerowych), know-how czy franchisingu. Na lepsze powinny zmienić się za to przepisy dotyczące odliczeń i zwrotu VAT.
Równie głębokimi zmianami zostanie objęty podatek akcyzowy. Po akcesji opodatkowaniu podlegać będą m.in. wewnątrzwspólnotowa dostawa i nabycie towarów akcyzowych (czyli, innymi słowy, dzisiejszy eksport i import tych wyrobów do i z krajów Unii Europejskiej). Przy tym wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (tak jak dzisiejszy eksport) nie będzie zwolniona z podatku, natomiast będzie mogła podlegać procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Wspólnotowe regulacje dotyczą tylko części wyrobów, które podlegają akcyzie, takich jak: napoje alkoholowe, papierosy oraz paliwa silnikowe, oleje opałowe i gaz. Obłożenie akcyzą np. perfum lub soli zależy tylko od woli konkretnych państw.
Autor jest adwokatem, partnerem i szefem Zespołu Prawa Wspólnot Europejskich Kancelarii Prawniczej Domański Zakrzewski Palinka
