Otrzymaliśmy pożyczkę od spółki z grupy z Francji. Pożyczkodawca i pożyczkobiorca są podatnikami VAT w swoich krajach. Czy istnieją jakieś związane z pożyczką obowiązki w zakresie VAT?
- Tak. Najpierw ustalenia wymaga, czy podmiot francuski działał w odniesieniu do tej konkretnej transakcji jako podatnik VAT (czyli czy występował w ramach swojej działalności gospodarczej). Zakładając jednak, że pożyczki udzielono w ramach normalnej działalności biznesowej, należy ją uznać za element działalności finansowej podlegającej VAT. Kwestią objęcia systemem VAT pożyczek udzielanych między przedsiębiorcami zajmował się Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS), m.in. w sprawach Floridienne (C-142/99) i EDM (C-77/01). W tym drugim wyroku ETS wyraźnie wskazał, że odsetki otrzymane przez podatnika (spółkę) z tytułu pożyczek udzielonych innym podmiotom gospodarczym nie mogą zostać wyłączone z zakresu VAT.
Następnie konieczne jest ustalenie charakteru usługi i miejsca opodatkowania. Pożyczka jest usługą finansową, opodatkowaną w kraju pożyczkobiorcy, a więc w tym przypadku w Polsce (przez polski podmiot w trybie importu usług). Wreszcie należy ustalić stawkę podatku. Zgodnie z załącznikiem nr 4 do ustawy o VAT, usługi finansowe są zwolnione z tego podatku. Zwolnienie z VAT nie oznacza jednak, że polski podatnik nie ma obowiązków dokumentacyjnych związanych z pożyczką. Powinien on wykazać obrót (odsetki należne i wypłacone spółce francuskiej) w deklaracji w linii dotyczącej importu usług, z tym że należy wypełnić tylko pole „podstawa opodatkowania”, ale już nie „podatek należny”.
Czy wykazanie w opisanej sytuacji obrotu zwolnionego z VAT powoduje jakieś restrykcje w zakresie odliczenia podatku naliczonego? Zapłacone spółce francuskiej odsetki to około 20 proc. wartości naszej sprzedaży. Czy konieczne jest rozliczanie podatku naliczonego współczynnikiem?
- Nie. Rozliczanie współczynnikiem obejmuje tylko sytuacje, w których podatnik dokonuje sprzedaży zwolnionej z VAT, a nie importu usług zwolnionych z VAT. Wprawdzie istnieją interpretacje niektórych organów skarbowych (np. Mazowieckiego Urzędu Skarbowego), w których prezentowane jest inne stanowisko, ale nie są one poprawne. Analiza przepisów VAT wskazuje, że współczynnik kalkuluje się na bazie obrotu, a obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży. Zgadza się z tym przeważająca część urzędów skarbowych, w tym małopolski urząd.
Pożyczka udzielona przez podmiot zagraniczny jest objęta systemem VAT. Czy to oznacza, że nie mamy obowiązku zapłacenia podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) w związku z podpisaniem umowy pożyczki?
- Zgadza się. Nie wchodząc bliżej w kwestie zwolnień i wyłączeń w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), należy zaznaczyć, że nie podlegają PCC czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania czynności jest opodatkowana VAT lub jest z niego zwolniona. Pożyczka z zagranicy stanowi zwolniony z VAT import usług dla polskiego podatnika i nie podlega tym samym PCC.
Władysław Varga, doradca podatkowy z krakowskiego biura Ernst & Young