VAT za „nieodpłatne” świadczenia

opublikowano: 16-05-2012, 00:00

Podatki Wokół VAT od świadczeń dla pracowników jest tyle kontrowersji, że najlepiej, by firma wystąpiła o interpretację indywidualną

Kontrowersje dotyczące objęcia podatkiem od towarów i usług (VAT) świadczeń dla pracowników biorą się z faktu, że z reguły są one nieodpłatne, co fiskus uznaje za źródło osobistej korzyści o określonej wartości, i ze sporu o to, jaki mają one związek z efektami działalności prowadzonej przez pracodawcę. Dyskusje o tym, co i kiedy jest opodatkowane VAT, wzmogła zmiana przepisów o tym podatku wprowadzona przed rokiem, w kwietniu 2011 r. W konsekwencji objęto nim większy zakres świadczeń. Taki skutek spowodowało zniesienie wcześniejszego zastrzeżenia, że wydanie towarów podlega VAT, jeżeli następuje na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem.

— Czyli wszystko, co firma wydaje „nieodpłatnie”, może podlegać VAT — konkluduje Dorota Walerjan, doradca podatkowy, counsel w Hogan Lovells, wskazując na konsekwencje tak szerokiej interpretacji przepisów. Taka interpretacja prowadzi do wniosku, że należy opodatkować również nagrodę dla pracownika za to, że zawarł najwięcej umów z klientami albo że wymyślił najciekawsze hasło reklamujące firmę pracodawcy. Może się więc okazać, że od takiej nagrody pracodawca powinien zapłacić VAT.

— Jeżeli pracownikowi przekazywany jest towar używany lub niepełnowartościowy,lepiej odsprzedać go za symboliczny 1 zł, bo przy nieodpłatnym wydaniu towaru podatek trzeba naliczyć od jego pierwotnej wartości, czyli w przypadku podarowania kilkuletniego laptopa VAT jest naliczony od kilku tysięcy złotych. Problemem są również nagrody nierzeczowe. W opinii części organów podatkowych, od ufundowanego pobytu w hotelu też należy odprowadzić VAT, w wysokości 23 proc. — podkreśla doradca.

Podobnie jest z wykupioną dla pracownika wycieczką, np. do Maroka. Firma musi wystawić fakturę wewnętrzną, od wartości netto, np. 6 tys. zł naliczyć VAT i go odprowadzić do urzędu skarbowego.

Związek z działalnością

Dla organów podatkowych tego rodzaju świadczenia nie mają związku z prowadzeniem działalności przez pracodawcę. W ocenie Doroty Walerjan przeczy to logice płynącej z przepisów. Skoro prawo podatkowe pozwala przedsiębiorcy zaliczać wydatki ponoszone na świadczenia pracownicze do kosztów uzyskania przychodów, to znaczy, że ich poniesienie pozostaje w związku z przychodami z działalności. W opinii ekspertki Hogan Lovells, nie można także uznać ich za darowizny.

— Darowizna ma charakter świadczenia jednostronnego, o charakterze „nieekwiwalentnym”. Tymczasem w tym przypadku istnieje wyraźna zależność: pracownik otrzymał coś dlatego, że jest związany z firmą umową o pracę, a celem pracodawcy jest zmotywowanie pracownika i silniejsze związanie go z firmą — podkreśla Dorota Walerjan.

W zasadzie nie pozostaje nic innego, jak ubiegać się o wydanie interpretacji indywidualnej.

Auto, laptop, telefon

Nie mniej wątpliwości budzą zasady opodatkowania nieodpłatnych świadczeń dla pracowników o charakterze usługowym. Co prawda zachowano ich wyłączenie z VAT, jeśli są realizowane w ramach działalności gospodarczej, ale jednocześnie na tym tle dochodzi do największych sporów z fiskusem. Dotyczy to szczególnie używania samochodu firmowego przez pracownika do jego prywatnych celów. Spór toczy się o to, czy takie świadczenie leży w interesie pracodawcy, skoro zwiększa motywację pracownika. Według organów podatkowych, jest to jednak wyłącznie prywatna korzyść. Nieodpłatne używanie auta osobowego do celów prywatnych jest wyłączone z opodatkowania VAT do końca 2012 r. Jeśli nic się nie zmieni, od 2013 r. pracodawcy będą musieli oszacować i opodatkować wartość usługi polegającej na udostępnieniu samochodu firmowego pracownikowi.

— To nie będzie łatwe. Przykładowo, jak ustalić koszty udostępnienia leasingowanego samochodu, gdy pracownik nie otrzyma go do stałego korzystania, ale raz na jakiś czas, np. na dwa dni lub codziennie na kilka godzin. Podobny problem dotyczy używania służbowych laptopów czy telefonów, szczególnie gdy zatrudnieni korzystają z nich i w pracy, i w domu — zarówno dla celów służbowych, jak i prywatnych — mówi Dorota Walerjan.

Rozwiązaniem tych problemów mogłoby być zawarcie umowy udostępnienia pracownikowi za niewielką odpłatnością takich dóbr jak auto czy laptop. Wówczas przy kwocie np. 50 zł również niewielki byłby VAT. Co więcej, po stronie pracownika nie powstawałby przychód podlegający podatkowi dochodowemu (PIT), bo przecież pracownik płaciłby pracodawcy za usługę.

— Jednak nawet to rozwiązanie nie jest pozbawione ryzyka, gdyż zbyt niska kwota odpłatności może zostać zakwestionowana przez urząd skarbowy — podkreśla ekspertka Hogan Lovells.

Wyroki w UE

Problemy interpretacyjne występują też w innych krajach unijnych. Były też rozstrzygane na szczeblu Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Jeden z wyroków w sprawie świadczeń na rzecz pracowników dotyczył bezpłatnego dowozu pracowników na plac budowy (C-258/95, Julius Fillibeck Söhne GmbH & Co. KG), inny posiłków zapewnianych nieodpłatnie w stołówkach przyzakładowych w ramach spotkań z kontrahentami (C-371/07, Danfoss A/S, Astra Zeneca A/S). W obu punktem wyjścia rozważań było uznanie, że co do zasady kwestie te leżą w gestii pracownika. Trybunał uznał jednak, że w uzasadnionych przypadkach zapewnienie takich świadczeń leży w interesie pracodawcy,bo sprawny dowóz pracowników na miejsce pracy lub pozytywny przebieg spotkania z kontrahentami może istotnie wpływać na efektywność gospodarczą firmy. Wówczas świadczenia te nie mają na celu zapewnienia osobistych korzyści pracownikowi (choć korzyść taka niewątpliwie również występuje), lecz są nakierowane na interes pracodawcy — i dlatego nie powinny być uznane za świadczone na cele osobiste pracownika, a w rezultacie nie będą opodatkowane VAT.

Motywacja do pracy

Zapewnieniem dowozu pracowników zajmowały się też polskie sądy i z różnych skutkiem dla podatników, podobnie jak odmienne są w tej sprawie poglądy fiskusa.

— Organy podatkowe są szczególnie restrykcyjne w przypadku udostępnienia pracownikom do prywatnego użytku samochodów, laptopów i innego sprzętu firmowego — podkreśla doradca Hogan Lovells. Finansowanie dojazdów pracowników traktują łagodniej. Ostatnio również udział w imprezach o charakterze rozrywkowo- -integracyjnym kwalifikowany jest jako „działalność w ramach przedsiębiorstwa” pracodawcy.

— Moim zdaniem, takie podejście jest mocno niekonsekwentne, bo w istocie udostępnienie samochodu może motywować pracownika nawet mocniej niż udział w wydarzeniu rozrywkowym — mówi Dorota Walerjan.

Auto dla pracownika w interpretacjach fiskusa

„Przez usługi niezwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa należy uznać te usługi, których świadczenie odbywa się bez związku z potrzebami prowadzonej działalności. Mając na uwadze powyższe, nie można zgodzić się ze stwierdzeniem […], iż każda usługa świadczona na rzecz pracownika jest związana z prowadzoną przez pracodawcę działalnością gospodarczą. [...], „udostępnianie pracownikom samochodów służbowych do celów prywatnych spełnia przesłanki uznania tej czynności za nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste pracowników, a czynność ta podlega opodatkowaniu podatkiem VAT”. (interpretacje: sygn. ITPP1/443-674/07/ KM, sygn. ITPP1/443-1124/09/DM — dyrektor IS w Bydgoszczy). „Użytkowanie samochodu do celów prywatnych odbywa się w interesie pracownika i jest związane z korzyściami osobistymi tego pracownika, a nie zaś z prowadzonym przez pracodawcę przedsiębiorstwem (sygn. IP-PP2-443-582/07-2/KCH, dyrektor IS w Warszawie).

„Osoba użytkująca samochód do celów prywatnych odnosi wymierne korzyści związane z określonym zachowaniem świadczącego, a więc zachowanie to jest świadczeniem usługi. Ustawodawca nie wyłączył z zakresu opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności, które stanowią formę nieodpłatnego użyczenia samochodu służbowego do prywatnych celów pracownika. Brak jest zatem podstaw, aby świadczenie usługi, w wyniku którego następuje konsumpcja, która co do zasady jest obciążona ciężarem ekonomicznym podatku, była w przedstawionej sytuacji od tego ciężaru uwolniona. Reasumując, […] przekazanie pracownikom do używania samochodu służbowego do celów prywatnych jest nieodpłatnym świadczeniem usług, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT podlegającym opodatkowaniu tym podatkiem. Podstawą opodatkowania jest obrót, tj. kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku” (sygn. IPPP3/443- 30/08-3/MM, dyrektor IS w Warszawie).

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu