Niezgodny z dyrektywą unijną zakres usług opodatkowanych w kraju siedziby usługobiorcy rozstrzygnie Europejski Trybunał Sprawiedliwości.
W Europie dochodziło do sporów na tle opodatkowania różnych rodzajów usług. Nierzadko spory te znajdowały swój finał w Europejskim Trybunale Sprawiedliwości. Przepisy polskiej ustawy o VAT dalekie są w tej sprawie od ideału. Przykładów usług budzących poważne wątpliwości w kwestii miejsca opodatkowania jest wiele. Jednym z nich są usługi przeprowadzania tzw. badań klinicznych leków.
Tak było…
Zgodnie z przepisami farmaceutycznymi, wprowadzenie nowego leku na rynek powinno być poprzedzone przeprowadzeniem specjalnych badań. Firma farmaceutyczna, mająca siedzibę za granicą zleca przeprowadzenie takich badań polskiemu podmiotowi, który zbiera wyniki badań od tzw. badaczy. Oczywiście usługa polskiej firmy świadczona jest odpłatnie. Powstaje jednak problem, w jaki sposób powinna być opodatkowana.
— Do 1 maja 2004 r. usługi te były najczęściej traktowane jak usługi tzw. rzeczoznawstwa, co oznaczało, że polska firma świadcząca usługę organizacji badań klinicznych mogła zastosować stawkę 0 proc. — mówi Jerzy Martini z Baker & McKenzie
...ale się zmieniło.
Zmiany w opodatkowaniu tego typu usług wymusiło oczywiście przystąpienie Polski do Unii Europejskiej. Zasady ustalania miejsca opodatkowania usług określone są w VI dyrektywie. Usługi świadczone między podatnikami VAT podlegają opodatkowaniu w miejscu siedziby usługodawcy. Dyrektywa określa jednak, iż szereg kategorii usług podlega opodatkowaniu w miejscu siedziby usługobiorcy.
W praktyce państw UE badania kliniczne kwalifikowane są jako usługi doradców, opodatkowane w miejscu siedziby usługobiorcy. Oznacza to, że w świetle VI dyrektywy podmiot przeprowadzający badania kliniczne i obciążający z tego tytułu podmiot zagraniczny powinien wystawić fakturę nie zawierającą podatku VAT. Podatek z tytułu takiej transakcji powinien natomiast rozliczyć nabywca takich usług.
Gdzie ten podatek
Z perspektywy polskich przepisów sytuacja nie wygląda już tak różowo.
Zgodnie z polskimi przepisami, usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, z wyjątkiem usług elektronicznych. Ustawa wymienia wśród usług opodatkowanych w miejscu siedziby usługobiorcy m.in. usługi doradztwa w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej i zarządzania (PKWiU 74.1).
— Ustawa nie posługuje się zatem pojęciem usług doradców. Zakresy tych pojęć niekoniecznie muszą się pokrywać — dodaje Przemysław Skorupa, doradca podatkowy z Baker & McKenzie.
Czy zatem usługi badań klinicznych świadczone przez polskich podatników powinny podlegać opodatkowaniu w Polsce?
— Zapisy ustawy, jak i odwołania do klasyfikacji statystycznych nie dają jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie — mówi Jerzy Martini.
Podatnicy mogą oczywiście wystąpić do urzędu statystycznego z wnioskiem o potwierdzenie klasyfikacji świadczonych przez nich usług. Problem jednak jest głębszy.
— Tak naprawdę zmianie powinny ulec przepisy polskiej ustawy, które przy definiowaniu miejsca opodatkowania usług odwołują się do klasyfikacji statystycznych. Zapisy takie są bowiem niezgodne z VI dyrektywą i powodują problemy interpretacyjne — krytykuje Przemysław Skorupa.