Przyszły rok może przynieść niższe stawki i prostsze zasady opodatkowania.
Wiele osób w Polsce posiada akcje spółek zagranicznych. Do tej sytuacji przyczyniły się przede wszystkim: pracownicze programy motywacyjne preferencyjnego nabywania akcji zagranicznej spółki macierzystej, wdrażane w międzynarodowych korporacjach, jak też liberalizacja przepisów prawa dewizowego, ułatwiająca Polakom inwestowanie na rynkach zagranicznych. Czy polscy rezydenci mają świadomość implikacji podatkowych związanych z uzyskiwaniem poza Polską dochodów, które w przypadku akcji mogą przybrać formę dywidend lub zysków ze sprzedaży?
Polskim rezydentem podatkowym jest osoba, która ma w Polsce stałe miejsce zamieszkania — przebywa w kraju z zamiarem stałego pobytu. Takie osoby zobowiązane są do deklarowania w Polsce swoich dochodów, bez względu na miejsce ich uzyskania (tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy). Nie zwalnia z tego funkcjonujący w świadomości podatników pogląd, że od osiągniętych za granicą dochodów tam już zapłacili podatek. Po to są umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Zazwyczaj w przypadku dochodów osiąganych z tytułu sprzedaży akcji za granicą, podatek płaci się tylko w kraju stałego miejsca zamieszkania, czyli w Polsce. Jeśli chodzi o dochód w formie dywidend, to dochody takie są z reguły opodatkowane w kraju, gdzie spółka wypłacająca dywidendę, ma siedzibę. Wówczas w Polsce, co do zasady, unika się podwójnego opodatkowania poprzez odpowiednie odliczenie podatku zapłaconego za granicą od polskiego. Jak wspomniano, akcje, jako papiery wartościowe, mogą przynieść dochód z dywidend lub z ich sprzedaży. Jak takie dochody uzyskiwane przez polskich rezydentów są opodatkowane w naszym kraju?
Rok 2004
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami podatkowymi dochody z dywidend lub sprzedaży akcji uzyskiwane poza Polską są opodatkowane według progresywnej skali podatkowej, zazwyczaj stawką 40 proc. Natomiast dochody uzyskane na terytorium Polski 19-proc. podatkiem. Różnica jest ewidentna! Podatnik zarabiający na akcjach za granicą płaci w Polsce podatek o 21 punktów procentowych większy!
Myślę, że to nierówne traktowanie wynika z pewnych historycznych uwarunkowań — polski ustawodawca z pewnością zamierzał wspierać polski rynek kapitałowy, zwalniając przez długi czas dochody kapitałowe, ale uzyskiwane tylko na polskiej giełdzie papierów wartościowych i ryczałtowo opodatkowując dywidendy, ale tylko polskie dywidendy (w poprzednich latach stawka podatku wynosiła 20 proc., a w 2003 r. nawet 15 proc.).
Obecne brzmienie przepisów budzi wiele kontrowersji interpretacyjnych — co znaczy bowiem „dochód uzyskany na terytorium Polski”. Czy jest to dochód wygenerowany przez akcje polskich spółek? Czy też transakcja np. sprzedaży akcji ma być dokonana na naszym terytorium? A jak sprzedamy polskie akcje poza Polską i płatność otrzymamy na konto zagraniczne, to jest to „polski dochód”? A jak należy opodatkować odmienny przypadek, gdzie transakcja sprzedaży akcji zagranicznej spółki jest przeprowadzana w Polsce? Czy istotne jest, na jakie konto, w jakim kraju otrzymujemy płatność?
Takie pytania można by mnożyć. Jak widać nie ma w tym zakresie jasnych reguł i najwyższy czas, aby ten stan rzeczy zmienić! Zmiany są konieczne, bo przecież od maja jesteśmy członkiem Unii Europejskiej. Stosownie do postanowień traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską „zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi”.
Co więcej, utrzymanie obecnych regulacji może grozić ich zaskarżeniem do trybunału europejskiego. Dyskryminują one bowiem podatników, nie zapewniają równych szans dla spółek działających poza Polską. Z radością zatem należy przyjąć propozycję zmian w tym zakresie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Rok 2005
Projekt nowelizacji ustawy o PIT na 2005 rok przewiduje wprowadzenie jednolitej 19-proc. stawki podatku od dochodów uzyskiwanych m.in. ze zbycia papierów wartościowych i dywidend, bez względu na miejsce uzyskiwania tego typu dochodów. W konsekwencji podatnik uzyskujący takie dochody poza granicami Polski będzie płacił podatek w naszym kraju wysokości 19 proc., a nie jak teraz do 40 proc.
Z pewnością informacja ta ucieszy wszystkich inwestujących poza Polską, jak też pracowników polskich firm posiadających akcje spółek macierzystych. Podatnicy zamierzający zbyć zagraniczne akcje powinni wstrzymać się z tymi decyzjami do 2005 r.
Andrzej Marczak doradca podatkowy w KPMG