Tworzywa biodegradowalne i paliwa ze składników organicznych zamiast tradycyjnych tworzyw sztucznych oraz energii. Ich czas dopiero nadejdzie.
Wyczerpywanie się światowych zasobów surowców petrochemicznych powoduje konieczność rozwoju nowych metod pozyskiwania tworzyw oraz źródeł energii. Proekologiczna polityka Unii Europejskiej sprzyja prowadzeniu badań i wprowadzeniu do użytku tzw. tworzyw biodegradowalnych oraz biopaliw. Obydwa produkty powstają z surowców odnawialnych, charakteryzują się szybkim rozkładem i nie pozostawiają po sobie żadnych szkodliwych substancji. Dodatkowo podejmowane są działania mające na celu m.in. zmniejszenie zużycia tradycyjnych tworzyw polimerowych oraz rozwój ich recyklingu. Widoczny jest także stopniowy powrót do materiałów takich jak papier, tektura, metal oraz szkło.
Tworzywa biodegradowalne mają zastosowanie w rolnictwie, przemyśle opakowaniowym oraz w pewnym zakresie w medycynie. Wykonane są głównie ze zmodyfikowanej skrobi lub ce- lulozy.
Innowacyjność...
— Materiały biodegradowalne różnią się od tworzyw tradycyjnych nie tylko surowcem wyjściowym, ale także innymi właściwościami użytkowymi oraz trudniejszą techniką przetwórstwa. Jednak głównym hamulcem ich powszechnego wykorzystania jest cena — kilkakrotnie wyższa niż tworzyw stosowanych obecnie. Poza tym proces biodegradacji tego rodzaju tworzyw zależy od warunków otoczenia. Jeśli rozpocznie się zbyt wcześnie, istnieje niebezpieczeństwo, że będzie miał negatywny wpływ na zawartość opakowania wykonanego z takiego tworzywa — mówi Jan Gołębiewski, dyrektor Instytutu Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych Metalchem.
Z drugiej strony, ten kierunek rozwoju będzie popierany i kontynuowany. W wyniku badań następuje ciągła obniżka cen tworzyw biodegradowalnych. Pojawiają się nowe i tańsze produkty oraz technologie ich wytwarzania. Oprócz tego koszty składowania odpadów z tworzyw biodegradowalnych są o wiele niższe niż odpadów z tradycyjnych tworzyw. W związku z tym pojawił się problem klasyfikacji odpadów pochodzących z różnych typów tworzyw. Aby określić wymagania dla opakowań podatnych na odzysk przez kompostowanie i biodegradację, Unia Europejska wprowadziła normę EN 13432, która wyznaczyła kryteria oceny w celu końcowej kwalifikacji rodzaju opakowania.
...jeszcze zbyt droga
Stosowanie tworzyw biodegradowalnych cieszy się rosnącym zainteresowaniem. Jednak tylko najbogatsze państwa mogą sobie pozwolić na wdrożenie tej technologii.
— Chociaż w Polsce tworzywa tego rodzaju są dostępne, to ich zastosowanie jest nikłe. Przyczyną takiego stanu rzeczy są zarówno wysokie koszty produkcji tworzyw biodegradowalnych, jak i ich wysoka cena na rynku. Do tego dochodzi znikomy popyt na wytwory z tych tworzyw oraz brak wyraźnych instrumentów ekonomicznych, które stymulowałyby ich stosowanie. W krajach Europy Zachodniej natomiast wyroby z surowców odnawialnych znajdują coraz większe uznanie. Potwierdza to wielkość średniorocznego wzrostu produkcji tych tworzyw, która wynosi 15 proc. — podkreśla Jan Gołębiewski.
Biopaliwa
Równocześnie w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na paliwa poszukiwane są alternatywne źródła energii. Unia Europejska przyjęła dyrektywę 2003/30/EC promującą wykorzystywanie biopaliw w transporcie i zaleciła krajom członkowskim zwiększenie udziału biokomponentów w paliwie do 5,75 proc. w 2010 r.
— Biopaliwa występują w różnej postaci. Są nimi także odpady drzewne, słoma oraz osady ściekowe. Takie organiczne składniki noszą nazwę biomasy. Z powodzeniem może ona zastępować węgiel i być wykorzystywana do produkcji energii cieplnej. W przeciwieństwie do tradycyjnych surowców energetycznych jest to źródło w pełni odnawialne. Pod względem energetycznym 1 kg węgla stanowi równowartość 2 kg biomasy. Poza tym bardzo ważną sprawą jest także neutralny wpływ biomasy na środowisko naturalne. Jest to surowiec organiczny i jego spalanie powoduje, że do atmosfery jest oddawana taka sama ilość dwutlenku węgla, jaka wcześniej została pobrana w procesie fotosyntezy — mówi Janusz Kolczyński, dyrektor Wojskowego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Służby Materiałów Pędnych i Smarów.
Wobec kurczących się nieodnawialnych zasobów energetycznych, jak ropa naftowa, gaz czy węgiel, w przyszłości konieczne stanie się powszechne zastosowanie surowców organicznych do produkcji energii.
— Obecnie w krajach Europy Zachodniej biomasa w postaci sprasowanych odpadów drewna i roślin jest wykorzystywana do ogrzewania budynków użytkowych oraz gospodarstw domowych. W Polsce ta metoda produkcji energii nie jest jeszcze wykorzystywana na większą skalę i wciąż wymaga promowania i nakładów inwestycyjnych. Z tego powodu nasza krajowa produkcja biomasy jest w większości przeznaczana na eksport — dodaje Janusz Kolczyński.
Szeroki zakres zastosowań biomasy obejmuje także paliwa płynne. Alkohol metylowy i etylowy pochodzenia roślinnego jest składnikiem dodawanym do tradycyjnych paliw.