Cena terminowa, gotówkowa i teoretyczna
Kontrakt terminowy jest instrumentem pochodnym. Oznacza to, że cena kontraktu pochodzi od ceny towaru (lub aktywu finansowego), na podstawie którego kontrakt jest emitowany. W przypadku kontraktów na indeks WIG 20 lub dowolny inny indeks, cena kontraktów FW20 musi zależeć od poziomu indeksu. Musi tak być, ponieważ w dniu wygasania kontraktu jego cena ostateczna (tzw. cena rozliczeniowa) wprost zależy od ceny instrumentu podstawowego.
Przyjmuje się, że kurs kontraktów na indeks w trakcie jego życia jest wyższy od ceny samego indeksu, ale powinien systematycznie się do niego zbliżać. Mimo iż dzienne fluktuacje kontraktu mogą odbiegać od zmian indeksu, to generalnie kierunek zmian powinien być podobny. Poza ceną terminową i ceną gotówkową, obowiązuje jeszcze jedna wartość, tzw. cena teoretyczna (fair value). Mówi ona, ile powinien wynosić kurs kontraktu terminowego w danym dniu przy określonym poziomie indeksu. Kurs teoretyczny jest pochodną tzw. stopy wolnej od ryzyka oraz stopy dywidendy, jaką daje portfel akcji reprezentujących indeks. Dzięki zależnościom między cenami terminowymi i rzeczywistymi możliwe jest choćby ubezpieczanie portfela akcji.
Niestety, tak jest tylko w teorii lub na rozwiniętych rynkach. W przypadku polskiego rynku kapitałowego często zdarza się, że cena terminowa różni się nie tylko od teoretycznej, ale — czego mamy przykład ostatnio — biegnie poniżej poziomu indeksu. Dopóki nie zostaną w pełni rozwinięte techniki w rodzaju krótkiej sprzedaży, takie sytuacje będą się często zdarzały. Nie należy jednak liczyć, na to, że jest to sygnał na przykład słabości polskiego rynku.