Gdy zasypywano szyby kopalni Morcinek w Kaczycach, a górników zachęcano do odejścia wysokimi odprawami, nikt nie przewidział, że wróci koniunktura na węgiel.
1990 r., w chwili rozpoczęcia reform, w polskim górnictwie zatrudnionych było 387,9 tys. osób. Na koniec 2001 r. zatrudnienie zmniejszyło się do 146 tys. osób (o 62,4 proc.).
Aby to osiągnąć, uruchomiono tzw. Górniczy Pakiet Socjalny. Starsi mogli pójść na wcześniejsze emerytury. Mało chętnych było na szkolenia, za to wielu na jednorazowe odprawy. Cieszyły się tak dużym zainteresowaniem, że nieraz górnicy czekali nawet kilka miesięcy, aż dostali zgodę na odejście. Nawiasem mówiąc, właśnie te wysokie odprawy budziły najwięcej irytacji w innych grupach zawodowych.
Mało kto chce pracować pod ziemią
Prawie 37 tys. górników wzięło od 35 do 40 tys. zł, podpisując zobowiązania, że nigdy nie wrócą do pracy w górnictwie. Później wielu z nich pracowało w czeskich kopalniach. W końcu zobowiązania dotyczyły tylko polskich kopalń…
Dziś kopalnie, podobnie jak inne przedsiębiorstwa, rozpaczliwie szukają pracowników. Katowicki Holding Węglowy jako pierwszy znowu uruchomił szkoły górnicze. Pięć lat temu zgłaszało się sporo chętnych gimnazjalistów, przyciągniętych gwarancją zatrudnienia w kopalni, ale już w ubiegłym roku były kłopoty z naborem do kolejnych klas. Osłabł impuls rodzinnej tradycji, popychającej młodego mężczyznę do pracy pod ziemią.
Wejście Polski do Unii stworzyło też zupełnie nowe możliwości. Praca za granicą stała się bardziej pociągającą alternatywą niż podziemie polskiej kopalni.
Magnesem nie są również zarobki w górnictwie. Wielu z tych, którzy przychodzą do kopalni, rezygnuje po miesiącu, gdy dostaną pierwszą wypłatę — około 1300 zł na rękę.
Biskup poświęcił
Widziałam, jak zasypywano szyby kopalni Morcinek w Kaczycach. Na ziemi leżała pocięta palnikami konstrukcja wieży szybowej oraz koła maszyny wyciągowej. Leżące na ziemi, jakby martwe, robiły niesamowite wrażenie. Na Śląsku kręcące się koła na wieży symbolizują, że w kopalni pracują i wszystko jest w porządku. Ciężarówki podjeżdżały jedna za drugą. Podnosiły burty i do otworu szybowego sypały kamień. Setki tysięcy ton kamienia. Do dziś pamiętam mężczyznę w białym hełmie (to kolor dozoru górniczego), który na ten widok płakał jak dziecko.
Teraz, w sześć lat po ostatecznej likwidacji kopalni, Czesi chcą dostać się do pozostałego tam bardzo dobrej jakości węgla koksowego, od swojej strony. Od Kaczyc już się nie da.
W kopalni Niwka-Modrzejów w Sosnowcu otworzono nową ścianę wydobywczą. Na dół zjechał biskup i poświęcił ją przed uruchomieniem.
Jednak zanim na dobre ruszyła, zlikwidowano ją w 1999 r. Teraz mówi się o powrocie do tego pokładu i wydobyciu węgla od strony kopalni Mysłowice-Wesoła.
Wiele lat temu w kopalni Kleofas opowiadano mi, jak to jej właściciel, nie mając zbytu na węgiel w czasach wielkiego kryzysu, wyrzucił ludzi, a kopalnię zalał. Przyszła koniunktura i wystarczyło wypompować wodę. Nie wiem, czy można było tak postąpić w latach 90., gdy górnictwo dysponowało nowocześniejszymi technologiami? Ale jakoś nie może mi to wyjść z głowy. Czy nie dało się inaczej? l
Komentarz: W hutnictwie lepiej niż w górnictwie
Rok 2006 był dla branży hutniczej okresem wzrostu przychodów ze sprzedaży, wartości majątku, a przede wszystkim okresem poprawy rentowności. Nieco inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorstw górniczych, dla których rok 2006 r. wiązał się na ogół z niekorzystnymi tendencjami, zwłaszcza w zmianach sprzedaży i wyniku finansowego, choć ten w wielu przypadkach pozostał dodatni. Pozytywną tendencją dla obydwu grup branżowych jest szybszy wzrost średniej wartości kapitałów własnych od sumy aktywów, co na ogół zwiększa bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstw. Tomasz Cieślak,
Przychody netto Zmiana Zysk netto Zmiana ze sprzedaży 2006/2005 2006 2006/2005 2006 (mln zł) (proc.) (mln zł) (proc.)
KGHM Polska Miedź 11 669,73 45,9 3 395,13 48,3
ArcelorMittal Poland 10 297,38 23,3 1 707,26 353,4
Kompania Węglowa 8 257,40 -4,1 -96,10 -137,7
Jastrzębska Spółka Węglowa 3 893,17 -12,6 286,93 -64,1
Katowicki Holding Węglowy 3 009,53 1,5 96,98 13,9
ISD Huta Częstochowa 2 163,72 38,8 164,45 11,8
Hutmen 2 076,81 109,0 -11,60 -109,6
CMC Zawiercie 1 770,96 -41,7 120,27 -39,4
Bot Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów 1 521,61 -0,3 76,58 -40,0
Złomrex 1 427,18 50,0 49,93 620,4
Stalprodukt 1 174,03 47,4 260,57 243,9
Średnia dla branży hutniczej* 276,97 25,9 36,47 53,1
Średnia dla branży górniczej* 871,86 -2,5 30,95 -48,2
*Średnie wyniki obliczone na podstawie danych (zarówno 2006 i 2005) ponad 20 przedsiębiorstw branży górniczej (węgla brunatnego i kamiennego) oraz blisko 200 branży hutnicze.j