Inkaso jest umową, zawieraną między eksporterem przedstawiającym dokumenty handlowe i/lub finansowe a bankiem. Określa ona warunki przekazania tych dokumentów odbiorcy, co następuje zwykle po dokonaniu płatności lub jej zabezpieczeniu. Inkaso zawsze inicjowane jest przez eksportera, który składa dokumenty w banku wystawiając zlecenie inkasa. Zaletą inkasa jest możliwość uzyskania kredytu kupieckiego, odroczenia zapłaty do czasu przybycia towaru oraz obniżenie kosztów czasu w porównaniu z akredytywą czy gwarancją bankową. Największą wadą tej formy rozliczeń jest konieczność dokonania zapłaty lub akceptu jeszcze przed sprawdzeniem otrzymanego towaru. Istotną cechą inkasa (poza inkasem gwarancyjnym) jest fakt, że rozliczenie transakcji na jego bazie nie stanowi zobowiązania żadnego banku. Oznacza to, że eksporter w pełni ponosi ryzyko związane ze swoim kontrahentem. Aby uniknąć ewentualnej odpowiedzialności jako wystawca weksla, przy inkasie terminowym eksporter powinien dążyć do zabezpieczenia zapłaty poprzez wystawienie przez importera weksla własnego.
Ze względu na rodzaj składanych dokumentów wyróżnia się inkaso:
- dokumentowe, dotyczące dokumentów handlowych, do których mogą być dołączone weksle trasowane,
- finansowe, dotyczące wyłącznie dokumentów finansowych, weksli własnych i trasowanych.
Ze względu na sposób realizacji wyróżnia się inkaso:
- gotówkowe (D/P) — wydanie dokumentów następuje w zamian za zapłatę należności inkasowej,
- terminowe — wydanie dokumentów następuje po spełnieniu określonego świadczenia mającego na celu zabezpieczenie zapłaty w określonym terminie w przyszłości. Najczęściej stosowane jest tutaj inkaso akceptacyjne (D/A), w którym dokumenty są wydawane w zamian za akcept załączonego weksla trasowanego. Inne to wydanie dokumentów w zamian za zobowiązanie do zapłaty, na przykład w formie weksla własnego, lub akcept traty wraz z awalem,
- z płatnością mieszaną — łączy cechy inkasa gotówkowego i terminowego, tzn. część kwoty płatna jest a vista, a część w terminie późniejszym. Wydanie dokumentów następuje po zapłacie pierwszej części i zabezpieczeniu zapłaty części drugiej,
- gwarantowane — zapłata za inkaso lub wykonanie świadczeń o charakterze terminowym są gwarantowane przez bank. Ze względu na zobowiązanie banku inkaso nabiera wtedy cech zbliżonych do akredytywy dokumentowej.