Gdy pracownika łączy z pracodawcą więcej niż jedna umowa o pracę, musi zwrócić uwagę na koszt uzyskania przychodu.
Ile wynoszą koszty uzyskania przychodu z wielu stosunków pracy u jednego pracodawcy?
Marian Jankowski, doradca podatkowy z kancelarii Lidmar: W przypadku zatrudnienia u jednego pracodawcy na kilku etatach, pracownikowi przysługują tylko raz miesięczne koszty uzyskania. Ustawa o PIT wyraźnie mówi o podatniku uzyskującym przychody „od jednego zakładu pracy” i odróżnia od podatnika uzyskującego przychody „równocześnie od więcej niż jednego zakładu pracy”.
Koszty pracownicze, uzyskania przychodu ze stosunku pracy, mają odzwierciedlać przede wszystkim wydatki ponoszone przez pracownika w związku z dotarciem do zakładu pracy.
Co z kosztami w przypadku innych umów?
Przepisy ustawy o PIT przewidują odrębne traktowanie kosztów uzyskania przychodu z umowy o pracę, umowy-zlecenia czy o dzieło.
Dla przykładu, zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy, koszty uzyskania niektórych przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, lub rozporządzania przez nich tymi prawami, określa się na 50 proc. uzyskanego przychodu.
Stawki 50 proc. nie można jednak stosować do sumy przychodów ze stosunku pracy (stosunków pokrewnych), a jedynie do tych, których dotyczą. Pracodawca powinien wyraźnie określić je w PIT-4 i PIT-11. Wypłacając wynagrodzenia, powinien również w ewidencji wyodrębniać przychody objęte 50-proc. stawką od pozostałych, związanych z pracami — umowy-zlecenia — nie będącymi przedmiotem praw autorskich lub praw pokrewnych.
Zawarcie zatem przez pracodawcę kilku umów cywilnych z tym samym pracownikiem spowoduje, że koszty przychodu będą rozliczane odrębnie według zasad właściwych dla tych umów. Dopiero wtedy dojdzie do ich zsumowania.
A jak to wygląda w przypadku składek na ZUS?
Zupełnie inaczej. Zgodnie bowiem z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych za pracownika uważa się co do zasady osobę pozostającą w stosunku pracy. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi tu przychód w rozumieniu ustawy o PIT, z tym, że uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, zlecenia lub innej o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.
Czy oznacza to, że zawarcie umowy innej niż o pracę z własnym pracownikiem spowoduje, iż wynagrodzenie należy zsumować na potrzeby ZUS i obciążyć na zasadach właściwych dla stosunku pracy, a także odprowadzić składkę od honorariów wypłacanych w ramach stosunku pracy?
Tak, okoliczności są tu podobne, jak przy ustalaniu podstawy wymiaru. Za pracownika, w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach społecznych, uważa się również osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia lub innej o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo dzieła. Warunek: zawarła ona umowę z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w jej ramach wykonuje pracę na jego rzecz.