Wydanie decyzji w sprawie inwestycji budowlanej, m.in. o warunkach zabudowy oraz pozwolenia na budowę, mogącej znacząco oddziaływać na środowisko, wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny tego oddziaływania (art. 46 p.o.ś., art. 64 ust. 1 u.z.p. oraz art. 32 p.b.). Wydanie tej decyzji wymaga uzgodnienia z organami ochrony środowiska, przy czym starający się o pozwolenie na budowę zobowiązany jest dokonać tych uzgodnień samodzielnie (art. 48 p.o.ś.) i załączyć decyzję uzgadniającą do wniosku budowlanego.
Inwestycja może być także traktowana jako szczególnie wpływająca na środowisko. W takim wypadku konieczne będzie sporządzenie raportu o ochronie środowiska (art. 51 p.o.ś.). Obowiązek taki może zostać także nałożony decyzją organu budowlanego, a postanowienie w tej kwestii może być przez inwestora zaskarżone (art. 51 p.o.ś).
Konieczność oceny możliwego oddziaływania inwestycji na środowisko może przesunąć w czasie rozpoczęcie procesu budowlanego, z uwagi zarówno na praktykę działania organów administracji, jak i częste protesty organizacji ekologicznych. Jakkolwiek ocena oddziaływania na środowisko należy do organów administracji i ekolodzy nie mają tu decydującego głosu, to z uwagi na przyznane im ustawowe uprawnienia mogą skutecznie opóźniać uzyskanie przez inwestora właściwych pozwoleń i zgód. Ekolodzy są bowiem uprawnieni do składania skarg i wniosków w postępowaniu w sprawie oddziaływania na środowisko, a także do uczestniczenia w tym postępowaniu na prawach strony (art. 31 i 33 p.o.ś.). Organy administracji muszą zapewnić udział ekologów w postępowaniu.
Na etapie prac budowlanych możliwości hamowania procesu inwestycyjnego przez ekologów są ograniczone. Jeżeli inwestor dysponuje ostatecznym pozwoleniem na budowę lub decyzją o warunkach zabudowy, może bez przeszkód prowadzić prace budowlane. Należy liczyć się jednak ze stałym „nadzorem” ze strony organizacji ekologicznych, które mogą zwracać uwagę organów nadzoru budowlanego na występujące, ich zdaniem, nieprawidłowości w procesie budowy. Jeżeli w toku kontroli organ stwierdzi, że prace mogą zagrażać środowisku, wstrzymuje postanowieniem roboty budowlane (art. 50 ust. 1 pkt p.b.).
Wymogi ochrony środowiska mogą oddziaływać na inwestora także po zakończeniu budowy. Organ budowlany może zobowiązać inwestora do zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 56 p.o.ś.).
Jarosław Chałas, partner zarządzający kancelaria prawna Chałas i Wspólnicy