Minister finansów (MF) postanowił dać więcej czasu podatnikom na przygotowanie się do systemowych zmian wprowadzanych do ustawy o podatku od towarów i usług (VAT). O pół roku przesunął datę wejścia w życie najważniejszych nowych rozwiązań zawartych w projekcie obszernej nowelizacji tej ustawy. Cała ma zacząć obowiązywać z początkiem przyszłego roku, natomiast regulacje znacząco zmieniające zasady rozliczeń tego podatku — od 1 lipca 2013 r. Co istotne, w najnowszej, trzeciej już wersji projektu również te regulacje zmodyfikowano, z korzyścią dla podatników.
Obowiązek podatkowy
Zmiana zasady ustalania terminu, w którym powstaje obowiązek zapłaty podatku, to fundament przygotowywanej nowelizacji i właśnie on wejdzie w życie z półrocznym opóźnieniem. Obecnie ten obowiązek rodzi się z chwilą wydania towarów lub wykonania usługi, a jeżeli czynności te muszą być potwierdzone fakturą, termin ten powstaje z datą wystawienia faktury, nie później niż 7. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. W każdym razie wydanie faktury wyznacza termin na zapłatę VAT.
Po zmianach jej wystawienie nie będzie miało takiej roli. Istotne będzie to, kiedy nastąpi dostawa towarów albo wykonana usługa. Pierwotna wersja projektowanej nowelizacji zakładała, że obowiązek podatkowy miał powstawać z upływem miesiąca, w którym takie czynności zostaną dokonane. To oznacza zmianę terminu rozliczenia podatku, szczególnie w przypadkach, gdy do sprzedaży dochodzi pod koniec miesiąca. Wówczas faktura może być wydana w następnym. Tym samym czas na rozliczenie VAT można odsunąć w czasie o cały okres rozliczeniowy. Nowe rozwiązanie na to nie pozwala, również po jego skorygowaniu w trzeciej wersji projektu. Minister finansów zrezygnował z przyjęcia zasady, że obowiązek powstanie z końcem miesiąca. Ta propozycja rodziła wiele wątpliwości podatników, m.in. pytania, jak w praktyce rozumieć pojęcie „z upływem miesiąca”. Co prawda, w uzasadnieniu do projektu minister wyjaśniał, że chodzi o ostatni dzień miesiąca, ale to też nie rozwiało obaw o problemy z praktycznym zastosowaniem takiego przepisu i np. kłopoty z prawidłowym wystawianiem faktur. W każdym razie obecne brzmienie projektu noweli nie zawiera już tak wyznaczonej daty powstania obowiązku podatkowego. Będzie nią po prostu chwila dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, czyli w pewnej części zostanie utrzymana obowiązująca teraz zasada — z tym wyjątkiem, że na termin rozliczenia VAT nie będzie w żaden sposób wpływać wystawienie faktury. Tym samym resort finansów osiągnie zakładany cel, że podatek stanie się wymagalny w miesiącu dostawy towaru lub zrealizowanej usługi.
Faktura przed sprzedażą
Wątpliwości podatników, doradców podatkowych i dostawców programów wykorzystywanych w księgowości oraz do rozliczeń VAT budziło to, czy po zmianach będzie można wystawić fakturę przed sprzedażą towaru czy wykonaniem usługi bez uzyskania za nie zaliczki. Nowelizowane przepisy tego nie zakazują. Zainteresowani podnosili jednak, że takie dokumentowanie transakcji może być zakwestionowane przez fiskusa, ponieważ projekt nie wyjaśnia, jak traktować faktury wystawione przed powstaniem obowiązku podatkowego. Na ten problem zwracali uwagę przedstawiciele takich firm dostarczających oprogramowanie finansowo-księgowe, jak np. Insert oraz Sage. Andrzej Dębiec, partner w Kancelarii Hogan Lovells, podnosił, że wcześniej wystawiona faktura może być zakwestionowana przez organ podatkowy jako faktura nieprawidłowa. Ponieważ podstawą odliczenia może być wyłącznie faktura, w konsekwencji jej odrzucenia urząd skarbowy może nie uznać dokonanego przez podatnika odliczenia VAT naliczonego, wykazanego na takiej fakturze.
Zmieniony projekt zapowiada, że takich problemów być nie powinno. Fakturę będzie można wystawić na 30 dni przed dokonaniem transakcji. Generalna zasada ma być taka, że najpóźniej faktury będą wydawane 15. dnia po miesiącu, w którym firma dostarczy towar lub wykona usługę. Nowe reguły fakturowania transakcji handlowych również zaczną obowiązywać 1 lipca 2013 r. W piśmie do Stałego Komitetu Rady Ministrów, do którego już skierowano projekt, Maciej Grabowski, wiceminister finansów, potwierdza obawy podatników. Wyjaśnia, że zmianę projektowanych regulacji wprowadzono w związku z uwagami dotyczącymi niepewności co do możliwości wystawiania faktur przed dokonaniem czynności podlegających VAT, w szczególności w zakresie tzw. świadczeń ciągłych, czyli np. dostaw energii.
Przepisy przejściowe
Wiceminister wskazuje też, że w związku z przesunięciem terminu wejścia w życie nowych zasad ustalania momentu powstania obowiązku podatkowego, fakturowania czynności podlegających VAT, a także nowego określenia podstawy opodatkowania, do projektu wprowadzono odpowiednie przepisy przejściowe. Resort przygotował już też projekty rozporządzeń wykonawczych dotyczących faktur, bez których nie da się w praktyce stosować wielu nowych zasad przewidzianych w noweli.
Rozporządzenia o fakturach
Ministerstwo Finansów już przygotowało dwa projekty rozporządzeń wykonawczych do nowelizowanej ustawy, dotyczące faktur VAT. Są to: Rozporządzenie w sprawie wystawiania faktur — określa szczegółowe zasady ich wystawiania, dane, które powinny zawierać, oraz sposób i okres ich przechowywania. Wymienia np. dane, których nie trzeba będzie uwzględniać na wprowadzanych nowelizacją ustawy fakturach uproszczonych, opiewających na kwoty do 450 zł (lub 100 EUR). Rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie przesyłania faktur w formie elektronicznej, zasad ich przechowywania oraz trybu udostępniania organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej — wprowadza zasadę, że przesyłanie e-faktur podlega akceptacji jej odbiorcy, bez konieczności uzyskania na to uprzedniej zgody.
Co zmienia trzecia wersja nowelizacji ustawy
1 lipca 2013 r. — termin wejścia w życie nowych zasad ustalania terminu powstania obowiązku podatkowego, nowej definicji podstawy opodatkowania oraz nowych reguł fakturowania transakcji podlegających VAT
Rezygnacja z planu, aby obowiązek podatkowy powstawał z upływem miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę — będzie chwila dokonania tych czynności.
Możliwość wystawiania faktur na 30 dni przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi — wcześniej projekt nie uwzględniał przypadku wydawania faktur „z góry”.
Wydłużenie możliwości dokonywania korekt w podatku naliczonym, gdy wynika on z zastosowania odwróconego obciążenia lub wspólnotowego nabycia towarów.
Rezygnacja ze zmiany dotyczącej obowiązku składania miesięcznej deklaracji podatkowej, jeśli podatnik ma obowiązek składania miesięcznych informacji podsumowujących.
Rząd już pracuje nad nowelą
Projekt nowelizacji ustawy o VAT został już skierowany do oceny Stałego Komitetu Rady Ministrów. Ewentualne uwagi mają być zgłaszane do najbliższego wtorku. Jak dowiedział się „PB” w kancelarii premiera, rozpatrzenie projektu przez komitet jest planowane na 30 sierpnia br. Następnie projekt będzie wymagał skierowania przez Ministerstwo Finansów (wnioskodawcę) do Rządowego Centrum Legislacji celem jego rozpatrzenia przez Komisję Prawniczą lub zwolnienia z tej komisji. Następnie projekt powinien zostać skierowany przez wnioskodawcę pod obrady Rady Ministrów. Termin skierowania projektu pod obrady rządu zależy zatem od wypełnienia wspomnianych obowiązków i pozostaje wyłącznie w gestii wnioskodawcy, czyli resortu finansów.
OKIEM EKSPERTA
Minister posłuchał
MARIA KUKAWSKA
doradca podatkowy, partner Stone & Feather Tax Advisory
Kolejny projekt nowelizacji uwzględnia przynajmniej część skrytykowanych założeń z jego pierwotnej wersji. Przede wszystkim przesuwa ona moment stosowania nowych przepisów w newralgicznych zakresach, takich jak nowy moment powstania obowiązku podatkowego, zasady odliczania podatku naliczonego, określania podstawy opodatkowania. W tym zakresie nowe przepisy będą stosowane od 1 lipca 2013 r. Minister uznał, jak widać, że podatnicy powinni mieć więcej czasu na dostosowanie swoich rozliczeń do nowych przepisów.
Zmiany pojawiły się też w przepisach szczegółowych. Na przykład, jeśli chodzi o ujmowanie faktur korygujących, będzie można je uwzględnić w rozliczeniu, gdy uzyskanie potwierdzenia odbioru faktury nie jest możliwe mimo udokumentowanej jednej próby doręczenia takiego dokumentu. Zmienią się znowu limity dotyczące definiowania prezentów o małej wartości i próbek, zmieni się również definicja terenów budowlanych — plan zagospodarowania przestrzennego lub decyzja o warunkach zabudowy będzie miała znaczenie dla stawki VAT. Pojawiają się też nowe szczególne momenty powstania obowiązku podatkowego — m.in. dla usług ubezpieczeniowych, udzielania pożyczek, kredytów.