Wysokość stawek czynszu na rynku biurowym Europy wciąż się waha, jednak widać szanse na stabilizację.
Według najnowszego raportu Jones Lang LaSalle "Krótkoterminowy cykl zmiany czynszów w Europie — I kwartał 2010" gospodarki krajów Europy wychodzą z kryzysu, na co wskazuje wzrost stawek czynszów w obiektach biurowych. W I kwartale 2010 r. pierwszy raz od 2008 r. zwiększył się tzw. europejski indeks stawek czynszowych w obiektach biurowych. Największy wzrost zaobserwowano w Moskwie i w Londynie, a także w Brukseli. Na niektórych rynkach wystąpiły jednak spadki stawek czynszowych. Największe były w Dublinie (-7,6 proc.), Madrycie (-2,5 proc.) i Budapeszcie (-2,4 proc.).
Brak nowych projektów
W I kwartale 2010 r., w stosunku do poprzednich trzech miesięcy łączna powierzchnia wynajęta w Europie zmniejszyła się o 9 proc. Przyczyniły się do tego przede wszystkim wahania na rynkach państw z zachodniej części kontynentu. Odwrotna tendencja wystąpiła w Europie Środkowej i Wschodniej, gdzie zanotowano sześcioprocentowy wzrost.
W efekcie spadku popytu na powierzchnie biurowe deweloperzy rezygnowali z nowych inwestycji. W I kwartale 2010 r. do użytku oddano około 1,2 mln mkw. biur.
— W Londynie już jest zauważalny niedostatek niektórych typów powierzchni biurowej. Od początku kryzysu, utrudnienia w dostępie do finansowania oraz brak zaufania deweloperów do rynku spowodowały wstrzymanie nowych inwestycji. Na wielu rynkach Europy firmy deweloperskie wciąż borykają się z problemami finansowymi i nie planują realizacji nowych projektów. Wywoła to na pewną dysproporcję podaży w stosunku do popytu — przewiduje Chris Staveley, dyrektor w Europejskim dziale rynków kapitałowych w Jones Lang LaSalle.
Mniej pustostanów
Wraz ze spadkiem liczby nowych inwestycji i z pierwszymi oznakami rosnącego popytu na powierzchnię biurową, w I kwartale 2010 r. wskaźnik pustostanów w Europie przestał rosnąć i utrzymał się na poziomie ponad 10 proc. To pierwsza oznaka stabilizacji.
Na poszczególnych rynkach sytuacja wygląda różnie: w Londynie odnotowano spadek powierzchni niewynajętej, zaś w Hadze, Luksemburgu i Barcelonie jej wzrost.
2,4
mln mkw. Tyle powierzchni biurowej wynajęto w Europie w pierwszym kwartale 2010 r...
9%
...a o tyle zmniejszyła się w tym samym czasie powierzchnia biur wynajmowanych na starym kontynencie.