W mijającym roku warszawska giełda była wyjątkowo słaba. WIG zanurkował o 10 proc., a WIG20 stracił prawie 20 proc. Honoru broniły jedynie małe i średnie spółki, ale zwyżki indeksów mWIG40 i sWIG80 można uznać za symboliczne, bo sięgnęły — odpowiednio — 1,5 i 5 proc. W tak niesprzyjających warunkach trzeba było wykazać się dużym wyczuciem rynku, żeby nie wejść na minę. Niektórzy zarządzający przekonali się, jak ważna jest selekcja, a posiadacze jednostek poczuli gorzki smak trefnych inwestycji.
Czas na odbicie
Nic tak nie boli jak poczucie bezradności. A z tym zmagać musieli się akcjonariusze Getin Noble Banku (GNB), którego akcje potaniały w tym roku o ponad 73 proc. — najwięcej spośród wszystkich giełdowych banków, dotkniętych ryzykiem politycznym. Szczególnie gorzką pigułkę przełknąć musieli klienci dwóch największych OFE — NN i Avivy, których zaangażowanie w walory spółki Leszka Czarneckiego sięga 7 proc. Pozostałe fundusze są niewidoczne w akcjonariacie. Krzysztof Rosiński, prezes GNB, zapowiadał niedawno, że wprowadzenie podatku bankowego wywoła spadek salda kredytowego oraz podniesienie marż na kredytach hipotecznych do takiego poziomu, który praktycznie zatrzyma ich sprzedaż.
O spadku zysków banków mówią też analitycy, ale mimo to część z nich zaczyna podnosić rekomendacje. Ostatnio Vestor DM uznał, że większość czynników ryzyka jest już uwzględniona w wycenach, a scenariusz przewalutowania kredytów we franku staje się coraz mniej prawdopodobny. Broker podniósł więc zalecenie dla kilku „frankowych” instytucji, w tym dla Getin Noble Banku (ze „sprzedaj” do „neutralnie”).
W październiku poniżej progu 5 proc. na WZA Mirbudu zszedł Pioneer, a w listopadzie z akcjonariatu budowlanej spółki zniknęło NN TFI. Exodus nie dziwi, bo notowania firmy spadły od początku roku o prawie 50 proc., a oliwy do ognia dolały kiepskie wyniki. Po trzech kwartałach 2015 r. Mirbud zarobił na czysto 13,8 mln zł, czyli o 1 mln zł mniej niż w analogicznym okresie 2014 r. Przychody w tym czasie spadły o 180 mln zł.
Eksperci uważają jednak, że perspektywy spółka ma dobre, bo koniunktura na rynku budownictwa infrastrukturalnego na nowo się rozkręca.Realizacja wielu potencjalnych nowych projektów rozpocznie się dopiero od 2016 r., ale inwestorzy mogą zacząć dyskontować dobre informacje wcześniej. Wówczas straty mógłby odrobić OFE NN, który wciąż posiada spory, bo ponad 12-procentowy, pakiet akcji Mirbudu.
Równia pochyła
Powodów do zadowolenia nie miały również TFI Allianz i Pioneer — akcjonariusze Rank Progressu, którego walory potaniały w tym roku o prawie 70 proc. i raczej szybko tej straty nie odrobią. Pierwszy z funduszy ma 5-procentowy udział w kapitale spółki, a drugi prawie 13-procentowy. Sytuacja firmy jest tak kiepska, że DM BOŚ zawiesił w połowie grudnia wydawanie dla niej rekomendacji. Analitycy przypominają, że pomimo silnego popytu na inwestycje na rynku nieruchomości Rank Progress jeszcze nie sprzedał swojego portfela projektów.
W dodatku spółka boryka się z problemami z płynnością, a przychody z najmu nie wystarczają na pokrycie tych kosztów. W czerwcu przyszłego roku przypada termin wykupu lub zrolowania obligacji o wartości ponad 100 mln zł. DM BOŚ ocenia, że jeśli firmie nie uda się szybko sprzedać centrów handlowych, może ona stanąć przed koniecznością ratunkowej emisji akcji. Jeszcze gorzej jest w Kerdosie, który pod względem stopy zwrotu jest najgorszą spółką 2015 r. W trzecim kwartale zanotował 82,3 mln zł straty, podczas gdy jeszcze rok temu zarobił prawie 2 mln zł. W połowie listopada notowania firmy zostały zawieszone, po tym jak stary zarząd złożył wniosek o upadłość likwidacyjną.
Co prawda nowe kierownictwo wniosek wycofało, a notowania zostały odwieszone, ale mimo to od początku roku kurs jest prawie 80 proc. pod kreską. Nosa miał OFE Pekao, a także Union, Allianz i TFI PZU, które już w wakacje pozbyły się akcji właściciela drogerii. Nie wiadomo jednak, czy udało się im sprzedać walory z zyskiem, bo notowania Kerdosu od początku 2014 r. są w trendzie spadkowym.
Inwestycyjna niewiadoma
Do najsłabszych spółek w 2015 r. zaliczają się też Kopex i ZE PAK. Jedynym widocznym akcjonariuszem tych firm jest OFE NN, który kontroluje — odpowiednio — 5 oraz 10 proc. głosów na WZA i nie zaliczy tych inwestycji do udanych. Notowania obu spółek spadły o ponad 60 proc., a perspektywy do ich odbicia są raczej mgliste. W ostatnim raporcie analitycy Haitong Banku obniżyli cenę docelową akcji Kopeksu z 10,6 zł do nieco ponad 4 zł, ale podtrzymali rekomendację „neutralnie”. Na GPW jeden papier spółki kosztuje 3,8 zł. Takie zalecenie to pokłosie spodziewanych słabszych wyników. Analitycy obniżyli prognozy przychodów w tym i przyszłym roku o odpowiednio 18 i 17 proc., a zysku EBIT o 96 i 73 proc. Specjaliści tłumaczą, że jest to odzwierciedlenie słabości polskiego sektora górniczego, który nadal zmniejsza inwestycje w maszyny górnicze (w trzecim kwartale 2015 r. spadek sięgnął 37 proc. r/r). Negatywny wpływ na wyniki mają również spadające marże, ponieważ polskie kopalnie wywierają presję na producentów maszyn, aby oferowali najniższe możliwe ceny. Nie ma też co liczyć na dywidendę przez najbliższe dwa lata. W przypadku ZE PAK analitycy również nie snują pozytywnych scenariuszy, wskazując m.in. na ekstremalnie wysokie temperatury tegorocznej zimy, co jest negatywnym czynnikiem,wpływającym na zmniejszenie zużycia energii oraz węgla energetycznego.
Pozorne bezpieczeństwo
Wpadki inwestycyjne zaliczyły też pozornie bezpieczne fundusze pieniężne, które niemal każdego roku borykają się z niewypłacalnością jakiegoś emitenta. W 2015 r. o ból głowy posiadaczy jednostek przyprawił Kerdos, Hawe i SK Bank. Klienci najbardziej odczuli jednak problemy ostatniej ze spółek. Po tym jak Komisja Nadzoru Finansowego złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości tego banku spółdzielczego, dwa towarzystwa — TFI Allianz i Copernicus Capital TFI — zdecydowały o całkowitym odpisie papierów w portfelach czterech funduszy. Najwięcej stracił Copernicus Płynnościowy Plus, którego jednostka zanurkowała w jeden dzień aż o 4,8 proc., cofając wycenę do poziomu sprzed ponad półtora roku.