Zasady emisji pieniądza

DI, NBP
30-10-2009, 00:00

Banknoty euro może emitować Europejski Bank Centralny (EBC) lub z upoważnienia EBC — banki centralne krajów strefy euro.

Banknoty euro może emitować Europejski Bank Centralny (EBC) lub z upoważnienia EBC — banki centralne krajów strefy euro.

1 stycznia 1999 r. wprowadzono euro — wspólną walutę ponad 300 milionów mieszkańców Europy. Przez pierwsze trzy lata była to waluta niematerialna, stosowana jedynie do celów księgowych, np. w płatnościach elektronicznych. Gotówka euro pojawiła się dopiero 1 stycznia 2002 r., zastępując banknoty i monety walut krajowych, np. franka belgijskiego czy marki niemieckiej.

Obecnie banknoty i monety euro są prawnym środkiem płatniczym w 16 z 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, również w ich departamentach i terytoriach zamorskich oraz na wyspach należących do krajów strefy euro lub z nimi stowarzyszonych. Tych szesnaście państw tworzy strefę euro. Ponadto na podstawie oficjalnej umowy ze Wspólnotą Europejską euro stosują też Monako, San Marino i Watykan (który emituje monety euro z własnymi stronami narodowymi), a bez formalnych uzgodnień — Andora, Czarnogóra i Kosowo.

Banknoty euro

Produkcję banknotów euro poprzedziły odpowiednie przygotowania, które obejmowały kilka etapów. Po pierwsze — zatwierdzono ich wzory (1996/1997 r.) i parametry techniczne (1998 r.). Po drugie — wydrukowano niewielką liczbę pieniędzy w tzw. serii pilotażowej (1998 r.). Po trzecie — opracowano system zarządzania jakością, tzw. quality management system (1999 r.).

Produkcja banknotów rozpoczęła się w lipcu 1999 r. Do 1 stycznia 2002 r. wydrukowano ponad 14,5 miliarda banknotów euro (o łącznej wartości około 648,5 miliarda EUR). Z czego 10 miliardów banknotów przeznaczono do wprowadzenia do obiegu i zastąpienia walut narodowych, zaś 4,5 miliarda banknotów przewidzianych zostało jako tzw. rezerwa logistyczna (logistical stock).

W kwietniu 2001 r. Rada Prezesów EBC postanowiła, że po wprowadzeniu gotówki euro produkcja banknotów będzie prowadzona w formie zdecentralizowanego systemu zbiorczego. W związku z tym od 2002 r. każdy z krajowych banków centralnych strefy euro odpowiada za przypisaną mu część całkowitej rocznej produkcji banknotów określonych nominałów i ponosi związane z tym koszty. Ogólne zasady dotyczące procedury zamówień i warunków produkcji określają przepisy wspólnotowe. Co kraj Eurolandu, to inna organizacja produkcji banknotów. Różnica wynika głównie z tego, że niektóre banki centralne dysponują własnymi drukarniami, a inne skazane są na korzystanie z usług niezależnych zakładów poligraficznych.

Monety euro

Co do monet, wiodącą rolę w tym zakresie odgrywa Komisja Europejska. Bicie monet euro należy do kompetencji państw członkowskich Eurolandu. Tyle że przed rozpoczęciem produkcji każdy kraj oblicza, jaką ich liczbę przewiduje wprowadzić do obiegu. Szacunki te — wraz z uzasadnieniem — zostają następnie przekazane do EBC, który podejmuje ostateczną decyzję w sprawie akceptacji zgłaszanej liczby monet dla danego państwa.

Organizacja

obiegu gotówkowego

EBC nadzoruje działania krajowych banków centralnych oraz inicjuje kolejne prace na rzecz harmonizacji obsługi obiegu gotówki, natomiast krajowe banki centralne odpowiadają za funkcjonowanie systemów dystrybucji pieniądza we własnych krajach. Banknoty i monety są wprowadzane do obiegu przez krajowe banki centralne za pośrednictwem systemu bankowego oraz — w mniejszym stopniu — sektora detalicznego. Sam EBC nie może prowadzić takich działań, gdyż nie ma własnego zaplecza technicznego (jednostek dystrybucyjnych, obsługi banknotów, sejfów itp.).

8

proc. Tylko taki odsetek banknotów euro emituje Europejski Bank Centralny. Emitentami pozostałej części są poszczególne państwa, w ilościach określonych na podstawie procentowego udziału krajowych banków centralnych w kluczu subskrypcji kapitału EBC.

We wrześniu 2002 r. Rada Prezesów EBC podjęła decyzję o ustanowieniu Rezerwy Strategicznej Eurosystemu, do wykorzystania w wyjątkowych sytuacjach, gdyby zapasy logistyczne okazały się niewystarczające na pokrycie nieprzewidzianego wzrostu zapotrzebowania na banknoty lub w razie nagłej przerwy w zaopatrzeniu.

Rezerwy logistyczne i rezerwa strategiczna pozwalają krajowym bankom centralnym na nieprzerwane zaspokajanie zapotrzebowania na banknoty, bez względu na to, czy popyt zrodził się w obrębie strefy euro, czy poza nią. Celem rezerw logistycznych jest pokrycie zapotrzebowania na banknoty w normalnych warunkach, w tym: wymiana banknotów w złym stanie, które są wycofywane z obiegu, pokrywanie przewidywanego wzrostu liczby banknotów w obiegu, pokrywanie okresowych wahań popytu oraz optymalizacja transportu banknotów pomiędzy oddziałami krajowych banków centralnych.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: DI, NBP

Najważniejsze dzisiaj

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Gospodarka / Zasady emisji pieniądza