Spółki komandytowo-akcyjne są mało popularne przede wszystkim ze względu na niejasne przepisy podatkowe.
Dochody spółek komandytowo-akcyjnych (SKA), podobnie jak innych spółek osobowych, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym na poziomie spółki, lecz na poziomie wspólników. Oznacza to, że komplementariusze (podatnicy CIT lub PIT) mają obowiązek rozliczania przychodów i kosztów związanych z udziałem w SKA miesięcznie i rocznie proporcjonalnie do swoich udziałów w SKA.
Zgodnie z przeważającym poglądem, akcjonariusze powinni być opodatkowani z tytułu ich udziału w SKA analogicznie jak komplementariusze. W przypadku emisji publicznej jest to w praktyce niewykonalne ze względów technicznych (obowiązek comiesięcznego określania przychodów i kosztów przez akcjonariuszy, dodatkowe komplikacje wynikające z szybkiego obrotu akcjami).
Tylko dywidenda?
Niektórzy komentatorzy twierdzą jednak, że opodatkowaniu powinna podlegać tylko otrzymywana przez akcjonariuszy dywidenda. Rozwiązanie to, wprawdzie łatwiejsze do zastosowania z praktycznego punktu widzenia, jest jednak znacznie bardziej kontrowersyjne. Prowadzi bowiem do tego, że do momentu uchwały walnego zgromadzenia przyznającego dywidendę, dochody SKA w części przypadającej na akcjonariuszy nie podlegałyby opodatkowaniu ani na poziomie SKA, ani akcjonariuszy. Jest zatem mało prawdopodobne, aby rozwiązanie to zaakceptowały władze podatkowe.
Sposobem na rozwiązanie powyższych problemów byłoby objęcie SKA opodatkowaniem CIT lub wprowadzenie możliwości wyboru statusu podatkowego wzorem niektórych rozwiniętych jurysdykcji podatkowych (np. LLC w Stanach Zjednoczonych).
Zaliczka na podatek
Obowiązek bieżącego rozliczania się z dochodów w SKA jest niekorzystny dla wspólników ze względów nie tylko formalnych, ale czysto finansowych. Musieliby bowiem często płacić zaliczkę na podatek, choć nie otrzymali jeszcze żadnych środków od SKA.
Odpowiada za podatki
Zgodnie z ordynacją podatkową, komplementariusz SKA (w odróżnieniu od akcjonariusza) odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z SKA i z pozostałymi wspólnikami za wynikające z działalności SKA zaległości podatkowe SKA i innych wspólników. Tak szeroki zakres odpowiedzialności komplementariusza stanowi kolejny czynnik zniechęcający do wyboru tej formy działalności.
Pytanie
W przypadku inwestorów zagranicznych pojawia się dodatkowa kwestia wzbudzająca wątpliwości — to jest, czy zagraniczny inwestor, przez nabycie akcji w SKA, prowadzi tym samym działalność gospodarczą w Polsce (w formie SKA). Wówczas — zgodnie z umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) — miałby w Polsce „zakład” i podlegałby tu opodatkowaniu od dochodów uzyskiwanych z udziału w SKA analogicznie jak polscy akcjonariusze.
W przeciwnym razie, zagraniczny inwestor podlegałby opodatkowaniu w Polsce dopiero w momencie otrzymania dywidendy (na mocy UPO stawki polskiego podatku u źródła od dywidendy są zazwyczaj obniżone do 0-15 proc.).
Marek Szczepanik starszy konsultant w Zespole Międzynarodowego Prawa Podatkowego firmy Deloitte ([email protected])