Ekonomiści Powstania (Cz. 2.) - Jerzy Zapadko

W zrywie powstańczym okupowanej stolicy uczestniczyli wszyscy jej mieszkańcy, niezależnie od wieku, pochodzenia czy zawodu. Wśród nich byli również wybitni ekonomiści. Dziś w naszym cyklu prezentujemy Jerzego Zapadko, po wojnie doradcę Banku Światowego, eksperta w zakresie reform walutowych i redukcji inflacji.

>>>POZNAJ HISTORIĘ STANISŁAWA BRONIEWSKIEGO - EKONOMISTY, DOWÓDCY SZARYCH SZEREGÓW

Jerzy Zapadko ps. Mirski
Wyświetl galerię [1/3]

Jerzy Zapadko ps. Mirski

domena publiczna

Jerzy Zapadko urodził się Warszawie 18 marca 1924 r. W tym mieście skończył Szkołę Powszechną nr 194 przy ul. Leszno, po której w dniu wybuchu wojny miał rozpocząć naukę w gimnazjum. Maturę uzyskał na tajnych kompletach w Liceum Administracyjno-Handlowym im. Roesslerów, które podczas okupacji przemianowano na Szkołę Handlową II stopnia.

Do harcerstwa wstąpił w 1938 r., uzyskując w 38. Warszawskiej Drużynie Harcerzy stopień Ćwika. Już na początku 1940 r. znalazł się w Szarych Szeregach, gdzie już wkrótce został dowódcą drużyny nr 89, która wraz z 23 Warszawską Drużyną Harcerską utworzyła krąg "Pomarańczarni." Podjął w nim akcję małego sabotażu w organizacji "Wawer" w roku 1940. Dalszą działalność prowadził w hufcu harcerskim "Ochota."

W ramach małego sabotażu harcerze z jego otoczeni malowali napisy na murach, zrywali hitlerowskie flagi, rozprowadzali ulotki czy organizowali rozszczelnianie pojemników z nieprzyjemnym, choć nieszkodliwym gazem w kinach wyświetlających propagandowe filmy. 

W późniejszym czasie, jako członek Grup Szturmowych, brał udział w Akcji pod Arsenałem i ochronie śmiertelnie rannego "Alka" (Macieja Dawidowskiego), w wysadzaniu mostu pod Czarnocinem. Dowodził akcją wykonania wyroku śmierci na oprawcy "Rudego" (Janka Bytnara) Auguście Langem.

 W 1943 r. ukończył Zastępczy Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty "Agricola" i w drugiej połowie tego roku przeszedł z oddziału OS "Jerzy", do nowo utworzonego Oddziału Specjalnego Kedywu KG AK "Agat", w którym jako plutonowy podchorąży został dowódcą II plutonu. Planował i przygotowywał wiele operacji bojowych "Agatu" - późniejszego batalionu "Parasol", bezpośrednio dowodząc m.in. akcją "Rodewald" oraz zamierzoną, lecz nie zrealizowaną akcją przeciwko szefowi Gestapo w Warszawie, Ludwigowi Hahnowi.

Mimo młodego wieku wykazywał zdolności przywódcze, co potwierdziło się w dniach Powstania Warszawskiego. Tuż przed jego wybuchem otrzymał przydział na dowódcę 2. kompanii batalionu "Parasol". W trakcie Powstania przeszedł szlak bojowy Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście - Górny Czerniaków - kanały - Mokotów - kanały - Śródmieście Południe. W ostatnim przejściu z Mokotowa, które trwało ponad 17 godzin, przeprowadził do Śródmieścia niedobitki swego oddziału - około 35 osób. Od 14 września pełnił obowiązki dowódcy (ostatniego) batalionu "Parasol". Dwukrotnie ranny, odznaczony był Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) oraz Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari V klasy.

Po kapitulacji został jeńcem Oflagu VII A w Murnau, gdzie wyzwolili go Amerykanie 29.04.1945 r. Po wyzwoleniu dołączył do II Korpusu Polskiego we Włoszech. Jako oficer ze znajomością walk dywersyjnych został przydzielony do Batalionu Komandosów, przechodząc dodatkowe przeszkolenie na południu Włoch.

Po demobilizacji pozostał we Włoszech. 30 lipca 1946 r. wziął w skromnej zakonnej kaplicy w Rzymie ślub z Janiną Lutyk "Scarlett", łączniczką "Parasola". Świadkiem uroczystości był Melchior Wańkowicz. Jerzemu Zapadce udało się uzyskać stypendium i rozpocząć studia ekonomiczne w stolicy Włoch. Po ich ukończeniu wyjechał do Wielkiej Brytanii, gdzie raz jeszcze złożyć musiał egzamin maturalny, zdecydował się bowiem na kontynuowanie nauki w London School of Economics. Podczas studiów zarabiał jako ogrodnik w parkach.

W 1951 r. przenosi się wraz z żoną do Stanów Zjednoczonych i zamieszkuje w Waszyngtonie. Niestety, jego angielski dyplom nie jest wysoko ceniony, dlatego po długich poszukiwaniach udaje mu się zdobyć zaledwie posadę pomocnika kasjera bankowego. Mimo niesprzyjających okoliczności znajduje czas by napisać pracę doktorską o strukturach bankowych i obronić ją na uniwersytecie Georgetown. Dzięki temu otrzymał samodzielne eksperckie stanowisko w Agency for International Development, a później Banku Światowym. 

Jego analizy zyskują coraz większe uznanie w Banku i Departamencie Stanu. Z czasem staje się ekspertem z zakresu systemów walutowych i ograniczania inflacji w państwach Ameryki Łacińskiej. Doradza ich rządom i pomaga przeprowadzać potrzebne reformy, szczególnie dobrze zostaje oceniona reforma walutowa w Gwatemali, którą konsultował od samego początku.

Przeszedł na emeryturę w 1989 r., ale nie zdecydował się na odpoczynek. Wobec zmian w Polsce sam zaproponował Bankowi Światowemu woluntarystyczne analizy polskiego sektora bankowego. W 1990 roku przygotował dla Unii Europejskiej raport z zakresu restrukturyzacji przemysłu w Polsce, i na tej podstawie przedstawił założenia Polskiego Banku Rozwoju, zatwierdzone przez rząd w czerwcu 1990. W roku 1994 dokonał całościowej oceny banków spółdzielczych w Polsce.

W listopadzie 1997 r. po raz ostatni odwiedził Warszawę. Zmarł 23 kwietnia 1998 r. w Waszyngtonie. 

Korzystałem z Powstańczych Biogramów - ankiet personalnych w zbiorach Muzeum Powstania Warszawskiego.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Dobrowolski

Najważniejsze dzisiaj

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Historii / Ekonomiści Powstania (Cz. 2.) - Jerzy Zapadko