W ubiegłym tygodniu włoski parlament przyjął pakiet ustaw, mających chronić gospodarkę przed kryzysem. Jednym z rozwiązań było zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn — Włoszki od 2014 r. będą kończyć karierę nie po 60., lecz po 65. roku życia. Rząd Silvio Berlusconiego akurat w tym względzie nie jest jednak oryginalny — wiek emerytalny podnosi niemal cała Europa. Włochy to już piętnasty kraj Unii Europejskiej, który w ostatnich pięciu latach przyjął rozwiązania zmuszające obywateli do dłuższej pracy. Pięć kolejnych planuje podobne kroki w najbliższych latach. Polska jest jednym z nielicznych unijnych krajów, w których poważna dyskusja w rządzie na temat podnoszenia wieku emerytalnego nawet się nie rozpoczęła.
Na garnuszku
— Podniesienie wieku emerytalnego jest po prostu nie do uniknięcia. Polska powinna jak najszybciej stworzyć szczegółowy harmonogram tej reformy — przekonuje Stanisław Gomułka, główny ekonomista Business Centre Club.
Jego zdaniem, utrzymywanie obecnego wieku emerytalnego może wywrócić system emerytalny. — Żyjemy coraz dłużej — i bardzo dobrze. Ale przez to relacja liczby płatników do liczby beneficjentów z roku na rok się pogarsza — tłumaczy Stanisław Gomułka. Jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), obecnie statystyczna kobieta żyje 81 lat, czyli na emeryturze jest przez 21 lat. Jest więc na utrzymaniu reszty społeczeństwa przez połowę okresu, w którym była aktywna zawodowo. Jeszcze dwie dekady temu statystyczna kobieta żyła 75 lat, czyli stosunek emerytury do czasu pracy wynosił zaledwie jeden do trzech. Z mężczyznami problem jest ten sam. — Ustawowe podniesienie wieku emerytalnego jest konieczne. Skoro ludzie cieszą się lepszym zdrowiem, powinni pracować dłużej — mówi Ryszard Bugaj, ekonomista Polskiej Akademii Nauk. Do wydłużania wieku emerytalnego namawia Polskę także Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Według niej, jednym z priorytetów nowego rządu powinno być podniesienie wieku emerytalnego kobiet. — Zrozumiałe jest, że okres przedwyborczy nie jest najlepszym czasem dla tego typu reform. Jednak po wyborach nic już nie powinno stać na przeszkodzie. Naszym zdaniem, nowo sformułowany rząd powinien przyjąć plan zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 65 lat — twierdzi Herve Boulhol, główny ekonomista OECD na Polskę i Francję. Zaznacza, że rząd powinien nakłaniać ludzi do pracy nawet po 65. roku życia. — Podniesienie wieku emerytalnego powyżej tego poziomu jest jedną z opcji. Ale można to osiągnąć też przez konsekwentne uświadamianie ludziom, że dzięki istniejącym już w systemie zachętom opłaca się opóźniać zakończenie kariery — im dłużej będą pracować, tym wyższą emeryturę otrzymają. To powinno być zakomunikowane tak, by dla każdego było jasne jak słońce — mówi Herve Boulhol. Polska jest jednym z dziewięciu krajów OECD, które nie mają oficjalnych planów
Okres przedwyborczy nie jest najlepszym czasem na wydłużenie wieku emerytalnego. Jednak po wyborach nic już nie powinno stać na przeszkodzie.
Bez pośpiechu
Jak wynika z badania PKPP Lewiatan, Polacy są zdecydowanymi przeciwnikami podnoszenia wieku emerytalnego — taką reformę zaakceptowałoby 19,5 proc. Przeciwnych jest 75,3 proc. — Niechęć jest bardzo duża. Mam jednak nadzieję, że po wyborach politycy będą myśleć nie o sondażach, lecz o stabilności systemu emerytalnego — mówi Małgorzata Krzysztoszek, główna ekonomistka PKPP Lewiatan. Ryszard Bugaj uważa, że wiek emerytalny powinno się podnosić powoli. — Pośpiech jest niewskazany. Niemcy zamierzają dochodzić do docelowego poziomu przez ćwierćwiecze — mówi Ryszard Bugaj. Małgorzata Krzysztoszek proponuje, by po wyrównaniu wieku kobiet i mężczyzn podwiązać go do średniego trwania życia. — Można dokonywać rewizji co pięć lat. Instrumenty mamy, bo GUS i tak co roku liczy średnie trwanie życia — mówi ekonomistka.