O rekompensatę może ubiegać się producent, który nie otrzymał zapłaty za sprzedane produkty rolne, a roszczenia z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych nie uległy przedawnieniu. Warunkiem przyznania pieniędzy jest to, że jego dłużnik jest podmiotem prowadzącym skup, przechowywanie, obróbkę lub przetwórstwo produktów rolnych; jest płatnikiem podatku od towarów i usług; stał się w 2023 i 2024 r. niewypłacalny w rozumieniu ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa (FOR).
Przepisy o Funduszu Ochrony Rolnictwa obowiązują od 1 lipca 2023 r. Funduszem zarządza Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR).
Pod koniec ubiegłego roku ustawa o FOR została znowelizowana. Nowe przepisy przewidują ułatwienia dla podmiotów skupujących produkty rolne i rozszerzają listę beneficjentów Funduszu o grupy producentów rolnych lub związki grup producentów rolnych, organizacje producentów rolnych lub zrzeszenia, organizacje producentów owoców i warzyw lub zrzeszenia, spółdzielnie rolników lub związki spółdzielni rolników, rolnicze spółdzielnie produkcyjne oraz rolnicze zrzeszenia branżowe.
Według ustawy dochody FOR mają pochodzić z: wpłaty na Fundusz dokonywane przez podmioty skupujące, z odsetek od środków lokowanych w formie depozytu u ministra finansów, ze środków finansowych odzyskanych przez KOWR w wyniku prowadzonych postępowań upadłościowych od podmiotów skupujących.
Do wpłat na FOR w wysokości 0,125 proc. wartości nabywanych produktów rolnych bez podatku VAT są zobowiązane podmioty skupujące produkty rolne w celu ich przechowywania, obróbki lub przetworzenia. Chodzi np. o zwierzęta żywe, mięso i podroby, ryby, produkty mleczarskie, jaja, miód, warzywa, owoce, orzechy, tłuszcze, cukier.
W momencie startu, FOR został zasilony kwotą 100 mln zł z budżetu państwa.
Nowelizacja ustawy o FOR wprowadziła unijną podstawę prawną do stosowania przez KOWR wypłaty rekompensat z tego Funduszu. Do końca czerwca 2024 r. KOWR wydawał decyzję o rekompensatach w ramach programu pomocy notyfikowanej w KE na podstawie jej wytycznych dotyczących tzw. pomocy wojennej. Przepisy te obowiązywały do końca ub.r. i na razie nie zostały przedłużone. W tym roku rekompensaty mają być wypłacane w ramach pomocy de minimis.
Wnioski o rekompensatę są przyjmowane przez oddziały terenowe KOWR do 31 marca 2025 r.
W ubiegłym roku dokumenty złożyło ponad 1 tys. rolników na kwotę ok. 57,9 mln zł.