Odrobina komfortu dla zatrudnionych

Albert Stawiszyński, Rafał Kerger
27-06-2005, 00:00

Czy wiesz, że pracownik może wziąć 4 dni urlopu bez zgody szefa? Prawo pracy nie rozpieszcza pracodawców.

Kodeks pracy i przepisy wykonawcze nakładają na pracodawców wiele często dość kontrowersyjnych obowiązków. Co nie zmienia faktu, że trzeba o nich wiedzieć. Wybraliśmy 10 — naszym zdaniem — mało znanych.

Pracownik, który ma dziecko do lat 4, może nie godzić się na nadgodziny.

— Zakaz ten oznacza z jednej strony, iż tego rodzaju zatrudnienie jest dopuszczalne za zgodą danego pracownika oraz z drugiej — że pracodawcy nie wolno narzucać mu pracy ponad ustalony czas, wbrew jego woli. Omawiany zakaz dotyczy zarówno pracowników opiekujących się swoim biologicznym dzieckiem, jak i przysposabiających dziecko, a nawet pracowników, którzy przyjmują takie dzieci do rodziny zastępczej. Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, z omawianego uprawnienia może korzystać tylko jedno z nich — mówi Jarosław Chałas z kancelarii Chałas i Wspólnicy.

Kobiety w ciąży w ogóle nie pracują w godzinach nadliczbowych.

Wypłata wynagrodzenia na konto bankowe wymaga zgody pracownika.

W większości przedsiębiorstw pensję wypłaca się na konto bankowe pracownika. Do takiego sposobu przekazywania wynagrodzenia nie wolno jednak pracownika zmusić. W kodeksie pracy istnieje bowiem zasada, że pensje wypłaca się do rąk własnych (art. 86 § 3 k.p.). Od tej reguły są wyjątki. Przede wszystkim inną formę wypłaty wynagrodzenia może przewidywać zbiorowy układ pracy, czyli porozumienie między pracodawcą a związkami zawodowymi.

— Ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby pracownik na piśmie wyraził zgodę na przelewanie pieniędzy na konto bankowe — zwraca uwagę Ewa Mikołajczyk z kancelarii radcy prawnego Lecha Obary.

Trzeba refundować pracownikowi okulary, jeśli ten pracuje na komputerze kilka godzin dziennie.

Pracodawca zwraca koszty zakupu okularów pracownikom, którzy pracują na stanowiskach komputerowych przynajmniej połowę dobowego czasu pracy i mają wadę wzroku.

— Nie dotyczy to jednak pracujących z kalkulatorem, przy kasie rejestrującej czy innych urządzeniach z niewielkimi ekranami do prezentacji danych — podkreśla Agnieszka Lechman-Filipiak, radca prawny z kancelarii Linklaters.

W praktyce pracodawcy zwykle zwracają koszty nabycia szkieł zaleconych przez lekarza, a co do oprawek ustalają limity kwotowe.

Do dodatkowych wolnych dwóch dni ma co roku prawo pracownik wychowujący dziecko poniżej 14 roku życia.

— W równym stopniu może ze zwolnienia korzystać kobieta i mężczyzna. Jeśli oboje rodzice są zatrudnieni, to z tego uprawnienia może korzystać tylko jedno z nich. Korzystanie z tego uprawnienia nie wymaga przedłożenia pracodawcy zaświadczenia lekarskiego. Zgodnie z art. 189 k. p. pracownikowi przysługuje zasiłek za czas nieobecności w pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem. Zasady udzielania zasiłku reguluje ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U nr 60, poz. 636 ze zm.) — wyjaśnia Jarosław Chałas.

Pracodawca musi informować załogę o wolnych etatach.

— Powinien przekazywać stałym pracownikom informacje o możliwości pracy w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu, a zatrudnionych na czas określony — o wolnych miejscach. Następuje to w sposób ogólnie przyjęty w firmie, czyli może to być m.in. podczas zebrań lub drogą mailową. Niestety, pracodawcy często o tym obowiązku zapominają — wyjaśnia Aleksander Werner, prawnik z kancelarii Kalwas i Wspólnicy.

Do innych obowiązków należy zapewnienie pracownikom dostępu do przepisów dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu.

Czterodniowy urlop bez konsultacji.

Zgodnie z art. 167 (3) kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikowi 4 dni w roku tzw. urlopu na żądanie. Pracownik może wziąć wolne w całości lub części.

— To rodzaj urlopu niezależny od woli pracodawcy. Stanowi on szczególne zagrożenie dla małych zakładów pracy, zatrudniających tylko kilku pracowników, albowiem każdy z nich może w tym samym czasie złożyć żądanie udzielenia mu 4-dniowego urlopu, a pracodawca nie może odmówić. W okresie takiego urlopu pozbawiony jest pracowników — mówi mecenas Chałas.

Brodzik do mycia nóg.

Dla pracowników narażonych na zabrudzenie nóg przy pracy powinny być instalowane w umywalniach brodziki do mycia nóg z doprowadzeniem ciepłej wody (co najmniej jeden brodzik na każdych dziesięciu użytkowników).

Brak wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia to wykroczenie — bez względu na to, czy pracodawca ma pieniądze czy nie.

— Pracodawca może zostać ukarany, nawet jeśli nie wypłaci pracownikowi wynagrodzenia w przypadkach szczególnych, np. nadzwyczajnych i niespodziewanych zatorach finansowych. Państwowy Inspektor Pracy uzyskawszy informację o braku wypłaty wynagrodzenia na rzecz pracowników, wystąpi do pracodawcy z nakazem zapłaty, może również nałożyć na pracodawcę mandat. W przypadku niewykonania zobowiązania przez pracodawcę PIP skieruje sprawę do egzekucji administracyjnej, bez konieczności uzyskiwania wyroku sądowego —tłumaczy Jarosław Chałas.

Wynagrodzenie to nie tylko płaca, ale i składki ZUS i ubezpieczenie zdrowotne.

WC oddzielnie dla mężczyzn, oddzielnie dla kobiet.

— Szatnie, umywalnie, natryski i ustępy powinny być urządzone oddzielnie dla kobiet i mężczyzn. Nie dotyczy to zakładu pracy, w którym jest zatrudnionych do dziesięciu pracowników na zmianie — pod warunkiem zapewnienia możliwości osobnego korzystania przez kobiety i mężczyzn z tych pomieszczeń — mówi Henryk Misiewicz, inspektor BHP w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy.

Na każdych trzydziestu mężczyzn zatrudnionych na jednej zmianie powinna przypadać co najmniej jedna miska ustępowa i jeden pisuar. Na każde dwadzieścia kobiet zatrudnionych na jednej zmianie powinna przypadać jedna miska ustępowa. Drzwi prowadzące do przedsionka WC oraz drzwi łączące go z dalszą częścią ustępu powinny zamykać się samoczynnie.

Leżanka dla przyszłych i młodych matek.

W zakładzie pracy zatrudniającym na jedną zmianę więcej niż dwadzieścia kobiet w jednym budynku należy urządzić pomieszczenie z miejscami do wypoczynku w pozycji leżącej dla kobiet w ciąży i karmiących matek. Powierzchnia pomieszczenia nie może być mniejsza niż 8 mkw.

Jak widać, związki zawodowe potrafiły wywalczyć dla pracowników całkiem niezłe warunki. Może obowiązków byłoby mniej, gdyby pracodawcy częściej się zrzeszali i skuteczniej lobbowali? To już jednak zupełnie inny temat.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Albert Stawiszyński, Rafał Kerger

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Kariera / Odrobina komfortu dla zatrudnionych