Na poziomie NATO obserwujemy zwrot w kierunku innowacji rozwijanych na rynku cywilnym takich jak np. wykorzystanie sztucznej inteligencji, rozwój pojazdów autonomicznych, zwiększenie poziomu cyberbezpieczeństwa, praca nad komputerem kwantowym czy zwiększanie odporności sieci energetycznych. Zwrot ten wynika z obserwacji, że technologie cywilne rozwijane przez jednostki naukowe czy też firmy technologiczne (np. IceEye) swoim poziomem zaawansowania wyprzedzają znacznie technologie stosowane przez wojsko. Stąd istnieje silna potrzeba adaptacji takich technologii do celów obronnych zwiększających poziom bezpieczeństwa państwa sojuszniczych. Sytuacja ta wymusza więc otwarcie się zarówno wojska jak i spółek zbrojeniowych na innowatorów. W większości państwa sojuszniczych nie ma długiej tradycji współpracy pomiędzy tymi oboma światami. Dostrzegając to wyzwanie zarówno NATO, Komisja Europejska jak i poszczególne kraje podjęły liczne wysiłki, w celu utworzenia programów wzmacniającą współpracę pomiędzy innowatorami a sektorem obronnym umożliwiającą absorpcję technologii.
Przykładowo NATO uruchomiło takie inicjatywy jako NATO Innovation Fund (NIF) czyli fundusz VC, który ma na celu inwestowanie 1 mld EUR w przedsiębiorstwa typu start-up i inne fundusze venture capital, rozwijające technologie podwójnego zastosowania o priorytecie dla NIF ma wspierać rozwój technologii takich jak sztuczna inteligencja, przetwarzanie dużych zbiorów danych, technologie kwantowe, autonomia, biotechnologia i poprawa ludzkich możliwości, nowe materiały, energia, napęd i przestrzeń kosmiczna. Ściśle powiązaną inicjatywą z NIF jest Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic (DIANA) program zrzeszający najlepsze akceleratory na świecie, które wspierają innowatorów w rozwoju technologii o potencjale podwójnego zastosowania. Celem programu jest wsparcie współpracy innowatorów z NATO. W pierwszy pilotażowym naborze Polska zajęła 4 miejsce pod względem ilości zgłoszeń w całym NATO, tu za USA, Wielką Brytanią i Kanadą.
Poza samym akceleratorem powstał także fundusz kapitałowy NATO Innovation Fund, który dysponuje 1 mld EUR na technologie o podwójnym zastosowaniu: cywilnym i wojskowym. Polska partycypuje w międzynarodowym przedsięwzięciu — kapitał zainwestowała przez PFR Ventures. Jedno z trzech biur funduszu powstanie w Warszawie.
Również na poziomie Unii Europejskiej podejmowane są działania mające na celu wsparcie rozwoju technologii podwójnego zastosowania. Ważnym instrumentem jest Europejski Fundusz Obrony (EDF), który wspiera współpracę między firmami i podmiotami badawczymi we wszystkich krajach Unii Europejskiej w zakresie badań i rozwoju najnowocześniejszych technologii obronnych i sprzętu. szczególnie zachęca do udziału małe i średnie przedsiębiorstwa projektach badawczo-rozwojowych. Budżet EDF na lata 2021-2027 wynosi blisko 8 mld EUR, z czego 2,7 mld EUR przeznaczono na finansowanie wspólnych badań. W Unii Europejskiej działa również Europejska Agencja Obrony (EDA), która ma na celu promowanie i ułatwianie integracji między państwami członkowskimi w ramach Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (WPBiO) UE.
W poszczególnych państwa UE np. Estonii działają krajowe akceleratory, które mają na celu wsparcie rozwoju technologii podwójnego zastosowania. Dodatkowo, w krajach takich Finlandia, Szwecja, Wielka Brytania, Niemcy, Francja Litwa czy Włochy działają dedykowane fundusze inwestujące w sektor technologii o potencjale podwójnego zastosowania.
IDA ma przede wszystkim być szansą na połączenie polskich innowatorów i przemysłu obronnego pierwsze kroki w tym kierunku już można zaobserwować - w czasie tegorocznego MSPO MON podpisał m.in. umowę z firmą WB Electronics na zamówienie 1700 dronów FlyEye, produkcji polskiego start-upu, oraz ogłoszono współpracę między ICEYE – producentem satelitów radarowych i Polską Grupą Zbrojeniową oraz Wojskowymi Zakładami Łączności nr 1. Jednak większość start-upów nie zna branży wojskowej i nie rozważała współpracy z nią. Z drugiej strony z perspektywy start-upu duże zakłady tworzące rozwiązania dla wojska mogą wydawać się molochami z którymi niemożliwa jest współpraca. Nowy projekt ma na celu zapewnienie platformy dla rozwoju wspólnych przedsięwzięć i ułatwienie dotarcia do klienta w branży obronnej.
Cel programu IDA wspomagany jest przez Radę Programową, w której skład wchodzą m.in. przedstawiciele Ministerstwa Obrony Narodowej, Wojskowej Akademii Technicznej, Polskiej Grupy Zbrojeniowej, ale także przedstawiciele instytucji badawczych i rozwojowych, m.in. Centrum Łukasiewicz, Akademii Górniczo-Hutniczej, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, PFR Ventures i Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Członkowie rady mają zapewnić, że uwzględnione zostaną zarówno perspektywy przemysłu, jak i innowacyjnych spółek. Szerokie grono ekspertów wskazuje także na nie tylko potrzebę, ale i obustronną chęć do nawiązania i pogłębiania współpracy między sektorem wojskowym a cywilnymi twórcami innowacji.
Program IDA Bootcamp
IDA – Innovative Dual-Use Technology Accelerator Bootcamp to nowy program stworzony przez PFR dla podmiotów (zespołów naukowych, start-upów, firm technologicznych), które chciałyby rozwijać technologie podwójnego zastosowania – na rynku cywilnym i wojskowym.
Sukces rekrutacji do akceleratora DIANA NATO, do którego podmioty zarejestrowane w Polsce zgłosiły największą liczbę rozwiązań spośród państw Unii Europejskiej, to wyraźny sygnał, że polskie firmy technologiczne szukają możliwości współpracy z branżą obronną. PFR, jako instytucja działająca na rzecz rozwoju innowacyjnego potencjału polskiej gospodarki, chce tworzyć mosty i łączyć cywilne podmioty z przemysłem obronnym - podkreśla Bartosz Marczuk, wiceprezes zarządu PFR S.A.
IDA Bootcamp to bezpłatny program, który Polski Fundusz Rozwoju S.A. i PFR Ventures tworzą we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej oraz PGZ – Polską Grupą Zbrojeniową. Wyzwanie pierwszej edycji programu brzmi „Digital Baltic – zwiększenie bezpieczeństwa na Morzu Bałtyckim” i zostało sformułowane przez MON, PGZ oraz PFR.
Dla kogo jest ten program?
Dla rozwijających technologiczne rozwiązania podmiotów, które mają potencjał do szybkiego skalowania oraz szybkiego (w perspektywie 6-9 miesięcy) wdrożenia na rynek. Poszukujemy organizacji zarejestrowanych w Polsce.
Co da IDA uczestnikom?
• Rozwój modelu biznesowego – organizacje wezmą udział w warsztatach dotyczących m.in. własności intelektualnej, analizy rynku, budowania strategii sprzedaży czy przygotowania do współpracy z inwestorami,
• Unikalną możliwość przygotowania do współpracy z sektorem obronnym,
• Szansę na przetestowanie rozwiązań w warunkach operacyjnych,
• Perspektywę pozyskania branżowych inwestorów lub partnerów do stworzenia konsorcjum np. pod projekt B+R.
Program to połączenie szkoleń online oraz fizycznych spotkań (w Gdańsku i w Warszawie).
Jak wygląda harmonogram IDA Bootcamp?
Nabór do pierwszej tury programu trwa do 17.10.2023, do godz. 15:00. Wyniki rekrutacji ogłoszone zostaną 4 listopada. W dniach 07-08.11.2023 odbędą się dwa dni warsztatów przygotowawczych online, a pomiędzy 15 a 17 listopada będzie trwać sam Bootcamp akceleracyjny w Gdańsku.
Po zakończeniu tej części programu wybrane podmioty będą pracować do 9 grudnia z wybranym mentorem, a cały program zakończy się 12 grudnia - spotkaniem z inwestorami i odbiorcami technologii.
NATO jak i instytucje europejskie widzą silną potrzebę wdrażania do sił zbrojnych technologii rozwijanych na rynku cywilnym. Wojna w Ukrainie pokazała, że umiejętność szybkiej aplikacji rozwiązań cywilnych umożliwia zrównoważenie dysproporcji sił lub też osiągnięcie przewagi taktycznej.
Jako Ministerstwo Obrony Narodowej chcemy wspierać dialog i współpracę pomiędzy Siłami Zbrojnymi RP, sektorem obronnym i innowatorami. IDA Bootcamp realizowany wspólnie przez PFR, PGZ i MON to okazja do poznania rozwiązań cywilnych, które mają potencjał do zastosowań wojskowych. Ta nowa forma współpracy, angażująca również tradycyjny przemysł obronny pozwoli na szybką implementację innowacyjnych rozwiązań w sektorze obronnym - Gen. bryg. Marcin Górka, Dyrektor Departamentu Innowacji w Ministerstwie Obrony Narodowej
Wyzwania: Digital Baltic
W ramach wyzwania „Digital Baltic” postawione zostały 3 szczegółowe wyzwania technologiczne dotyczące:
• zwiększenie autonomiczności pojazdów pływających,
• obserwacja i monitoring akwenów morskich (sztuczna inteligenacja),
• zapewnienie bezpieczeństwa transmisji danych.
Sukces rekrutacji do akceleratora DIANA NATO, do którego podmioty zarejestrowane w Polsce zgłosiły największą liczbę rozwiązań spośród państw Unii Europejskiej, to wyraźny sygnał, że polskie firmy technologiczne szukają możliwości współpracy z branżą obronną. PFR jako instytucja działająca na rzecz rozwoju innowacyjnego potencjału polskiej gospodarki, chce tworzyć mosty i łączyć cywilne podmioty z przemysłem obronnym.
IDA Bootcamp to polska wersja programu, taka siostra DIANY. IDA ma wspomagać polskich innowatorów we współpracy z sektorem obronnym. Chcemy zbudować sieć kontaktów między przedsiębiorcami technologicznymi a spółkami dostarczającym rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo Polski. Zamierzamy być pomostem zarówno od strony prawnej, jak i operacyjnej między wojskiem a innowatorami. To są światy, które nadają na trochę innych falach i budujemy ekosystem, który ułatwi im współpracę. Nasze działania będą również kierowane do zespołów naukowych, a celem nadrzędnym jest poszukiwanie i rozwój technologii podwójnego zastosowania np. w obszarze rozpoznania, komunikacji, czy też nowych materiałów. To dziedziny, które często rozwijane są na rynku cywilnym i mogą być z pożytkiem wdrażane również w wojsku.
NATO jak i instytucje europejskie widzą silną potrzebę wdrażania technologii rozwijanych na rynku cywilnym. Wojna w Ukrainie pokazała, że umiejętność szybkiej aplikacji rozwiązań cywilnych np. IceEye, umożliwiła osiągnięcie dużej przewagi nad wojskami wroga. Jako Ministerstwo Obrony Narodowej chcemy wspierać dialog i współpracę pomiędzy Siłami Zbrojnymi RP, sektorem obronnym i innowatorami. IDA Bootcamp realizowana wspólnie przez PFR i PGZ pod patronatem to okazja do poznania sektora obronnego, który otwiera się na nowe formy współpracy.
Nadchodzi dobry czas dla polskich innowatorów, którzy rozwijają projekty z tzw. potencjałem podwójnego zastosowania (cywilnym i wojskowym). Niedawno, za porozumieniem z KPRM, MON i PFR, zainwestowaliśmy w Fundusz Innowacyjności NATO. Obecnie podejmujemy szereg działań, które mają ułatwić założycielom innowacyjnych firm kontakt z potencjalnymi inwestorami: zacieśniamy współpracę z polskim sektorem zbrojeniowym, akceleratorem DIANA oraz tworzymy własne działania edukacyjne. Myślę, że to znacząco poprawi poziom przygotowania spółek, a liczba rund finansowania projektów o podwójnym potencjale wzrośnie. Wkrótce uruchomimy też kolejne działania, które wzmocnią polski sektor deep tech.
Przemysł stoczniowy zmienia się w zawrotnym tempie. Aby za nim nadążyć otwieramy się na firmy i środowiska spoza branży. Dlatego IDA Bootcamp, w ramach programu rozwoju innowacji podwójnego zastosowania PFR, w którym jesteśmy Partnerem, daje szanse na nawiązanie współpracy z przemysłem i komercjalizację rozwiązań technologicznych. Stwarza także możliwość pozyskania zewnętrznego finansowania dla najlepszych pomysłów. Chcemy pokazać, że przemysł stoczniowy to nie tylko budynki i hale, ale przede wszystkim kreatywni ludzie, których wiedza pozwala na budowanie kultury innowacyjności. PGZ Stocznia Wojenna to zespół chętnie angażujący się w ambitne wyzwania. I właśnie dlatego podjęliśmy się, wspólnie z partnerami, realizacji największego w historii Marynarki Wojennej RP Programu „Miecznik”. Budowa trzech ultranowoczesnych fregat ma ogromne znaczenie strategiczne dla bezpieczeństwa naszego kraju. Wierzę, że dzięki IDA Bootcamp pozyskamy nowe technologie i rozwiązania, które będą stanowić wartość dodaną do realizowanego Programu.