Zasady udzielania pełnomocnictw w sprawach podatkowych zostaną istotnie zmienione i będą korzystne dla zainteresowanych. Do tej części nowelizowanych przepisów ordynacji podatkowej nikt nie ma zastrzeżeń. Wręcz przeciwnie, opinie są pochlebne. Mają być trzy rodzaje pełnomocnictw — ogólne, szczególne albo do doręczeń. Paweł Satkiewicz, doradca podatkowy z kancelarii DLA Piper, mówi, że to oznacza kompleksowe uregulowanie umocowaniapełnomocników w sprawach podatkowych. Posłowie już uchwalili tę nowelizację ordynacji, prace nad nią zakończył także Senat. Ponieważ wprowadził poprawki, ustawa wróci do Sejmu. Na razie nie wiadomo, kiedy się nią zajmie. Pierwsze powakacyjne posiedzenie przewidziano 9 września.
Ogólne do wszystkiego
Najważniejsza zmiana to umożliwienie udzielania pełnomocnictwa ogólnego, niemającego nawet swojego odpowiednika w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Upoważni ono do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych należących do właściwości organów podatkowych lub kontroli skarbowej. Nie będzie go można jedynie wykorzystywać do składania deklaracji podatkowych. Pełnomocnictwo ustanawiane dla potrzeb konkretnej sprawy czy czynności będzie tzw. pełnomocnictwem szczególnym.
— Obowiązujące relacje są wręcz archaiczne, wzbudzają sporo problemów i wątpliwości praktycznych, na przykład konieczność ujawniania pełnomocnictwa dopiero po wszczęciu postępowania przez złożenie pełnomocnictwa do akt sprawy, której ono dotyczy — ocenia Paweł Satkiewicz.
Ustanowienie pełnomocnika ogólnego powinno wiele ułatwić. — To bardzo dobre rozwiązanie. Obecnie do każdego postępowania potrzebne jest odrębne pełnomocnictwo. Za każdym razem zarząd spółki musi je wydać prawnikowi. To zajmuje czas i niepotrzebnie angażuje ludzi, przysparza dodatkowej pracy obu zainteresowanym stronom — mówi adwokat Jarosław Ziobrowski z kancelarii Kurpisz i Ziobrowski Adwokacka sp. p. Czasami prawnicy otrzymują od swoich klientów stałe pełnomocnictwa, ale nie ma to większego sensu.
— Organy podatkowe domagają się ich doprecyzowania dla potrzeb danej sprawy, aktualnie wyjaśnianej. Tym samym nie udaje się uniknąć uciążliwości związanych z każdorazowym formułowaniem upoważnienia do określonego działania pełnomocnika. Ogólne umocowanie rozwiąże te problemy. Przyniesie też oszczędności — podkreśla adwokat.
Od pełnomocnictw nie trzeba będzie wnosić opłaty skarbowej. Obecnie wynosi ona 17 zł i nie dość, że jest wymagana od każdego rodzaju sprawy, to również jest naliczana osobno od każdego powołanego pełnomocnika, także gdy zostali umocowanido reprezentowania podatnika w tym samym postępowaniu.
Ochrona po wypowiedzeniu
Jarosław Ziobrowski zwraca też uwagę na ważny dla podatników przepis, który zapowiada, że po wypowiedzeniu pełnomocnictwa umocowany w nim doradca podatkowy, adwokat czy radca prawny będzie zobowiązany wypełniać tę rolę jeszcze przez 2 tygodnie.
— To przepis o znaczeniu ochronnym, ważny z punktu widzenia interesów podatnika. Takie zasady obowiązują w procedurach sądowych — wyjaśnia Jarosław Ziobrowski. Fiskus zadbał też o siebie. Pełnomocnik ogólny zostanie zobowiązany do powiadamiania organów podatkowych o każdej zmianie adresu, ważnego dla doręczeń, lub elektronicznego. Obecnie jest to wymagane, tylko gdy są prowadzone kontrole.
— Zmiana adresu utrudnia doręczenie pism, a w konsekwencji wszczęcie postępowania. Dzięki nowelizacji skarbówka uzyska dodatkowe narzędzie do posiadania aktualnych danych — komentuje adwokat. Skuteczne dostarczanie korespondencji do adresata ma też ułatwić organom podatkowym powołanie pełnomocnika do doręczeń.
Jego ustanowienie będzie obowiązkiem podatnika, który planuje wyjazd do kraju spoza Unii Europejskiej i który nie ustanowił pełnomocnika ogólnego ani szczególnego. Jeśli nie dopełni swojej powinności, pismo od skarbówki trafi pod dotychczasowy adres w kraju i zostanie uznane za doręczone. Pełnomocnik do odbioru korespondencji nie będzie konieczny, jeśli korespondencja toczy się elektronicznie.
Tymczasowy dla nieobecnych
Minister znalazł też sposób na prowadzenie spraw pilnych, gdy podatnik jest nieobecny, a jego miejsce pobytu w danej chwili nieznane. W przypadku spraw niecierpiących zwłoki organ podatkowy wyznaczy wówczas tymczasowego pełnomocnika szczególnego, upoważnionego do działania do czasu wyznaczenia przez sąd kuratora dla osoby nieobecnej.
— To rozsądna propozycja. Pełnomocnik osoby nieobecnej, jako podmiot profesjonalny, powinien zagwarantować realizację praw takiego podatnika. Obecnie w takich przypadkach organy podatkowe stosują zazwyczaj fikcję doręczeń pism pod ostatni znany adres podatnika — mówi Paweł Satkiewicz.
Według nowelizacji w pierwszej kolejności tymczasowym pełnomocnikiem osoby nieobecnej powinien być członek jej rodziny, ale może on nie wyrazić na to zgody. Wtedy umocowanie zostanie powierzone doradcy podatkowemu. Senatorowie proponują, aby tę funkcję mogli też wykonywać adwokaci i radcowie prawni, uprawnieni do pełnienia roli pełnomocników ogólnych i szczególnych.
Ta poprawka zostanie poddana pod głosowanie Sejmowi. Nowe zasady udzielania pełnomocnictw zaczną obowiązywać za mniej więcej rok, później niż cała nowelizacja ordynacji podatkowej.
Datę wejścia w życie przepisów o pełnomocnictwach wyznaczono na 1 lipca. Organy podatkowe muszą przygotować się do zmian, ponieważ pełnomocnictwo ogólne będzie zgłaszane przez podatników wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego. W ten sam sposób mają oni zawiadamiać o zmianie pełnomocnictwa, jego odwołaniu lub wypowiedzeniu. Tylko w razie problemów technicznych zostanie dopuszczona forma pisemna. Dla pełnomocnictwa szczególnego przewiduje się trzy możliwości jego składania do akt sprawy — na piśmie, elektronicznie i ustnie do protokołu.
Adwokaci, radcy prawni oraz doradcy podatkowi będą mogli sami zgłaszać udzielone im umocowanie ogólne. Powstanie Centralny Rejestr Pełnomocnictw Ogólnych, a sposób i tryb zgłaszania ich do rejestru zostanie określony w rozporządzeniu wykonawczym. Również wzory pełnomocnictw, także szczególnego i do doręczeń, będą uregulowane w rozporządzeniu MF.
— Czekamy na te rozporządzenia — mówi Jarosław Ziobrowski. Prawnicy też muszą się przygotować odpowiednio wcześniej do zmian. Nie wiedzą np., czy nowe procedury wymagają od nich uzyskania specjalnego bezpiecznego podpisu elektronicznego. Niemniej uznają nowe rozwiązania pozytywnie, bo uproszczą one wiele czynności.
— Nowy system może uporządkować i ułatwić życie podatnikom, ich pełnomocnikom, a również organom podatkowym i skarbowym. Będzie to wymagało świetnego przygotowania administracji podatkowej od strony technicznej — podkreśla Paweł Satkiewicz. Doradca ma ponadto nadzieję, że udzielanie pełnomocnictw według oficjalnego wzoru ograniczy ilość sporów między organami a podatnikami dotyczącymi zakresu udzielanych pełnomocnictw.
Centralny Rejestr Pełnomocnictw Ogólnych
Pełnomocnictwo ogólne ma być zgłaszane organom podatkowym przez podatnika lub samego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego) w formie elektronicznej. Zgłoszenie będzie możliwe za pośrednictwem Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Minister finansów umieści informacje o jego udzieleniu w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych. On także ma wprowadzać tam wpisy o zmianie pełnomocnictwa, jego odwołaniu lub wypowiedzeniu. Dostęp do centralnego rejestru będą mieć organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej.