Właśnie utracił znaczenie obowiązujący od ośmiu lat pogląd ministra finansów na zasady rozliczeń z fiskusem premiowania przedsiębiorców przez przedsiębiorców. W wydanej w tych dniach interpretacji ogólnej minister przyjął ostateczne stanowisko, za którym opowiadał się od pewnego czasu i w czym umocniła go tegoroczna uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca. NSA rozstrzygnął, że wypłata kontrahentowi bonusu warunkowego (premii pieniężnej), przyznanego za uzyskanie określonej wielkości sprzedaży lub terminowości regulowania należności, ma taki sam skutek jak rabat (pisaliśmy o tym 26 czerwca). Tak też to widzi obecnie MF.
Co to za bonus
Rzecz dotyczy popularnej formy wspierania sprzedaży przez nagradzanie osiąganego przez kontrahenta określonego wolumenu zakupów w danym okresie. Taka premia jest zwykle wypłacana jako procent od obrotu. Przed laty (dokładnie 30 grudnia 2004 r.) minister finansów wydał pismo, w którym wskazał, że tego rodzaju płatności można kwalifikować nie tylko jako rabat. Są nim, gdy odnoszą się do konkretnej dostawy towarów i zostały udokumentowane fakturami korygującymi w podatku od towarów i usług (VAT) przez dostawcę. Ale można je uznać też za wynagrodzenie za usługę, jeżeli nie były związane z konkretną dostawą, ale wynikały z określonego zachowania podatnika, np. gdy zrealizował obrót albo uregulował płatności w określonym terminie i to jest dokumentowane fakturą VAT wystawianą przez nabywcę towarów. Według nowej wykładni, premia powinna być uznawana za rabat, nawet gdy odnosi się do wielu poszczególnych transakcji w danym okresie. Jak wyjaśnia MF, premia taka w ujęciu ekonomicznym sprowadza się do dokonania przez sprzedawcę na rzecz nabywcy zwrotu części uiszczonego wynagrodzenia z tytułu uprzednio dokonanych w danym okresie z nabywcą transakcji.
„Podatnik-sprzedawca dysponuje wynagrodzeniem (z tytułu wszystkich zrealizowanych dostaw), które jest następnie pomniejszone o udzieloną premię pieniężną, wywołującą efekt ekonomiczny analogiczny jak w sytuacji udzielenia rabatu, co winno zostać uwzględnione poprzez obniżenie podstawy opodatkowania zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy o VAT, w przeciwnym razie dojdzie do naruszenia zasady neutralności tego podatku” — czytamy w interpretacji. Takie podejście oznacza też zmianę formy rozliczania premii uznanych za rabat.
MF zwraca uwagę, że jeżeli obrót udokumentowano fakturą, to jego obniżenie przyznanym rabatem powinno zostać udokumentowane również fakturą, ale fakturą korygującą pierwotną fakturę.
Nie rabat
Nie wszystko jednak jest rabatem. Minister finansów odniósł się też do ustaleń dostawców z nabywcami, na podstawie których ci drudzy, dokonując zakupów u dostawców, mają prawo do premii za realizację określonych czynności, np. stosowanie szczególnych czy też określonych przez dostawcę zasad eksponowania jego towarów klientom (np. na wskazanych półkach sklepowych), a nie za satysfakcjonującą dostawcę wartość dokonanych zakupów lub terminowość regulowania należności za wykonaną sprzedaż. Podobnie jest w przypadku nagradzania nabywców za to, że nie nabywają podobnych towarów u innych podatników.
„W takich przypadkach mielibyśmy do czynienia ze świadczeniem usługi przez nabywcę na rzecz dostawcy, wynagradzanej przez niego stosowną premią, które powinno zostać opodatkowane i udokumentowane fakturą” — podkreśla MF. Jednocześnie zastrzega, że to, jak można zakwalifikować premię pieniężną (bonus) dla potrzeb rozliczeń VAT, wymaga każdorazowo szczegółowej i obiektywnej analizy stanu faktycznego konkretnej sprawy (interpretacja ogólna, sygn. PT3/033/10/423/AEW/12/PT-618).
Okólnik do urzędów
Dyrektorzy izb skarbowych i urzędów kontroli skarbowej otrzymali też specjalne pismo. Maciej Grabowski, wiceminister finansów, przypomina w nim, że zastosowanie się do interpretacji ogólnej przed jej zmianą nie może szkodzić temu, kto się do niej zastosował, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej.
— Rozliczenia podatników dokonywane stosownie do stanowiska MF z grudnia 2004 r. są objęte ochroną prawną, przez co ich kwestionowanie należy uznać za niecelowe — podkreśla wiceminister.
OKIEM EKSPERTA
Więcej zachodu z fakturami
MARIA KUKAWSKA
doradca podatkowy, Stone & Feather Tax Advisory
Nowa interpretacja ogólna może utrud- nić życie przedsiębiorcom. Wystawianie faktur korygujących jest administracyjnie trudniejsze. Dodatkowo, interpretacja słusznie podkreśla konieczność indywidualnego rozpatrywania poszczególnych sytuacji. Tam, gdzie w relacjach handlowych pojawia się element usługowy, konieczne będzie wystawienie faktury za usługę. Element usługowy nie może być jednak czysto „teoretyczny”, tj. musi chodzić o rzeczywiste świadczenie (np. usługi o charakterze promocyjnym, logistycznym, wsparcia sprzedaży etc.). Stąd praktyki sztucznego wprowadzania usług w miejsce mechanizmów premiowych (zapłata za usługę, mimo że faktycznie chodzi o rozliczenie jedynie z tytułu przekroczenia określonego wolumenu obrotu) należy uznać za niebezpieczne. Element niepewności pojawia się też w sytuacjach, w których podatnicy mają wyroki sądowe bądź indywidualne interpretacje sprzeczne z interpretacją ogólną. Nie wiadomo, czy MF nie będzie dążyło do uchylenia interpretacji sprzecznych z interpretacją ogólną, w sumie interpretacji dotyczących premii wydano setki, część z nich zawiera konkluzje inne niż interpretacja ogólna. Nadzieję pozwala natomiast żywić okólnik skierowany do dyrektorów izb skarbowych i urzędów kontroli skarbowych. Zgodnie z nim podatników, którzy stosowali się do starej interpretacji ogólnej, nie powinny spotkać niespodzianki w trakcie kontroli podatkowej czy skarbowej.
OKIEM EKSPERTA
Pora skorygować umowy
JOANNA RUDZKA
senior associate, radca prawny w kancelarii SSW
Premie pieniężne są jednym z najbardziej „gorących” tematów VAT. Podmioty odliczające VAT z faktur za premie (uznawane przez wystawcę za usługę podlegającą opodatkowaniu VAT) obawiają się, czy nie zostanie zakwestionowane ich prawo do odliczenia, a podmioty wystawiające fakturę obawiają się uznania jej za „pustą fakturę”. Dotychczas przezorni zabezpieczali to ryzyko w drodze indywidualnej interpretacji podatkowej. W nowej interpretacji minister finansów zauważa wreszcie ukształtowaną w ostatnich latach spójną linię orzeczniczą nieuznającą premii za usługę opodatkowaną VAT, na czele z uchwałą NSA z 25 czerwca 2012 r. Wydawane dotychczas interpretacje indywidualne nadal jeszcze wskazywały na ich opodatkowanie VAT. Minister zwraca jednocześnie, moim zdaniem słusznie, uwagę na możliwe inne specyficzne ukształtowanie stanu faktycznego (gdy nabywca zobowiązany jest do wykonania określonych czynności), gdzie możemy mieć jednak do czynienia z usługą. Dla podatników wydanie interpretacji ogólnej przez ministra finansów oznacza konieczność przeanalizowania umów z kontrahentami pod kątem traktowania premii zgodnie z najnowszą wykładnią przepisów przez fiskusa.