Konstytucja 3 Maja - Jana Matejki: Kto jest na tym obrazie?

Monumentalny obraz, który podziwiać możemy na Zamku Królewskim w Warszawie, nosi (jak wiele innych dzieł Matejki) bogaty przekaz i opowieść historyczną. Dowiadujemy się z niego nie tylko o głównych bohaterach sejmowego uchwalenia Konstytucji, ale również o ponadczasowych postawach Polaków.

Wielki tłum wypełnił tego dnia ulicę świętojańską w Warszawie, będącą najkrótszą drogą z Zamku Królewskiego do kolegiaty św. Jana - kościoła parafialnego królewskiej siedziby. Ten właśnie moment uchwycił mistrz Jan Matejko na obrazie namalowanym w 1891 r. 

Konstytucja 3 Maja 1791 roku, obraz Jana Matejki
Zobacz więcej

Konstytucja 3 Maja 1791 roku, obraz Jana Matejki

Co widzimy na tym przedstawieniu? Wielu osobom wydaje się, że centralną postacią jest Stanisław August Poniatowski. Nawet Jacek Kaczmarski w utworze "Krajobraz po uczcie" śpiewał "na rękach niesiony uśmiecha się król", jednak bohaterem tym jest Stanisław, ale Małachowski. Ten wybitny polityk, marszałek Sejmu Wielkiego, dzierży w swej prawej dłoni tekst ustawy zasadniczej, w lewej zaś laskę marszałkowską. Obok niego, również na ramionach, niesiony jest Kazimierz Nestor Sapieha, marszałek litewski. Za nim na własnych nogach kroczy Andrzej Zamoyski, który dokonał kodyfikacji prawa Rzeczypsopolitej, wspierający się ramieniem na Stanisławie Staszicu, który był nauczycielem dzieci Zamoyskiego.

Tymi, którzy dzierżą na swych ramionach Małachowskiego, są posłowie ziemi krakowskiej Aleksander Linowski oraz poznańskiej Ignacy Zakrzewski. W ten sposób symbolicznie uhonorowane są Małopolska i Wielkopolska. 

Król Stanisław August Poniatowski namalowany jest w lewej części obrazu. Został ujęty w momencie wchodzenia na stopnie kościoła, niezgodnie z prawdą historyczną ubrany w czerwony płaszcz koronacyjny. W drzwiach kościoła witają go księżna kurlandzka Dorota Biron i morganatyczna żona władcy, Elżbieta Grabowska

Po lewej stronie Poniatowskiego zauważyć możemy dziewczynę w żółtej sukni - to córka prezydenta Warszawy, Marianna Dekert, której ojciec (Jan) znajduje się na lewo od niej (pochylony). Co prawda sam Dekert już wtedy nie żył, ale Matejko chciał zaznaczyć jego rolę w wymuszeniu na Sejmie Wielkim prawa o miastach - zasadniczej z punktu widzenia cywilizacyjnego ustawie regulującej prawa mieszczan.

Charakterystyczną postacią na koniu jest szwoleżer Józef Poniatowski, bratanek króla. Ten wybitny dowódca odegra ważną rolę podczas wojny w obronie Konstytucji, a na początku XIX wieku zasłynie jako znakomity wojskowy i pierwszy cudzoziemiec uhonorowany tytułem marszałka Francji. Zginie w wodach Elstery w 1813 r. 

W czarnej sutannie pośrodku obrazu znajduje się również Hugon Kołłątaj, myśliciel oświeceniowy, który odegrał znaczącą rolę przy pisaniu oraz uchwaleniu Konstytucji. Kilka dni wcześnie przyjął obywatelstwo miasta Warszawy W późniejszych latach zapisze się w historii jako wybitny znawca geologii. To on jako pierwszy określi jasno pojęcie czasu geologicznego.

Dramatyczna scena rozgrywająca się na pierwszym planie miała faktycznie miejsce. Poseł ziemi kaliskiej Jan Suchorzewski, przeciwny uchwaleniu Konstytucji próbował sterroryzować zgromadzonych grożąc zabiciem swego wyrywającego się syna. Rękę z nożem powstrzymuje Stanisław Kublicki - jeden z najaktywniejszych reformatorów Sejmu Wielkiego. Karty wysypujące się z kieszeni Suchorzewskiego to aluzja do przekupstwa, jakiemu się poddał ze strony posła rosyjskiego.

Obraz Jana Matejki powstał w setną rocznicę Konstytucji 3 Maja. Choć ostateczne prace nad nim zostały zakończone w październiku 1891 r., to już na obchody jubileuszowe można było zaprezentować go publicznie. Obecnie znajduje się w galerii Zamku Królewskiego w Warszawie.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Dobrowolski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Historii / / Konstytucja 3 Maja - Jana Matejki: Kto jest na tym obrazie?