NSA o opodatkowaniu pożyczki: może być z PCC

Lidia Adamek-Baczyńska, doradca podatkowy, Doradztwo Podatkowe WTS & SAJA, Olga Palczewska, doradca podatkowy, Doradztwo Podatkowe WTS & SAJA
opublikowano: 16-09-2018, 22:00

Umowa pożyczki co do zasady podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC).

Jest jednak wyjątek. W przypadku, gdy transakcja podlega przepisom ustawy o VAT, obowiązek podatkowy w PCC nie powstanie. Problem jednak w tym, że ustalenie skutków w VAT w przypadku zawarcia umowy pożyczki nie zawsze jest oczywiste. Opodatkowanie danej czynności VAT lub zwolnienie jej z tego podatku powoduje brak obowiązku po stronie PCC. Prawidłowe ustalenie konsekwencji w VAT jest zatem kluczowe dla rozstrzygnięcia, czy od umowy pożyczki należy zapłacić PCC.

Status podatnika VAT to za mało. Czy fakt bycia podatnikiem VAT uprawnia do stwierdzenia,że umowa pożyczki powinna być objęta przepisami ustawy o VAT? Zdaniem sądów administracyjnych — nie. Nawet podatnik VAT zapłaci PCC, jeżeli pożyczkodawca nie udziela jej w ramach działalności gospodarczej (II FSK 1493/14). Status podatnika VAT — pożyczkodawcy, jak i pożyczkobiorcy — nie uchroni przed zapłatą PCC.

Usługi udzielania pożyczek podlegają zwolnieniu z VAT, jeżeli są świadczone w ramach działalności gospodarczej. Przepisy nie precyzują jednak, kiedy taką czynność należy uznać za dokonaną w ramach działalności. Pomocne dla rozstrzygnięcia tej kwestii jest stanowisko prezentowane przez sądy administracyjne. Zgodnie z nim przesłankami do uznania, że udzielenie pożyczki będzie podlegało przepisom ustawy o VAT, jest — po pierwsze — to, że podmiot jej dokonujący działa w charakterze podatnika prowadzącego działalność w tym zakresie (wpisaną do odpowiedniego rejestru), a po drugie — ma ona charakterstały, powtarzalny i zorganizowany. Sądy zastrzegają jednak, że w praktyce odpowiedź na pytanie, czy pożyczkodawca w odniesieniu do konkretnej umowy pożyczki działa jako podatnik VAT, wymaga oceny odnoszącej się do okoliczności danej sprawy (II FSK 1493/14).

W odniesieniu do podmiotów, dla których udzielanie pożyczek nie stanowi podstawowego obszaru działalności, trudno jest jednoznacznie wskazać przesłanki determinujące objęcie pożyczki przepisami ustawy o VAT. Dotyczy to m.in. spółek udzielających pożyczek okazjonalnie. Najnowszy wyrok NSA z 24 kwietnia 2018 r. (II FSK 1105/16) może pomóc w ustaleniu tych przesłanek. W ocenie NSA incydentalne udzielanie pożyczek należy uznać za pozostające poza działalnością gospodarczą w rozumieniu VAT. Odmienne stanowisko prezentują organy podatkowe w interpretacjach indywidualnych (np. 2461-IBPP2.4512.901.2016.1.JJ). Taka rozbieżność powoduje każdorazowo konieczność analizowania,czy przy konkretnej czynności pożyczkodawcy występują w charakterze podatnika VAT, a tym samym transakcja podlega przepisom ustawy o VAT.

Prawidłowa klasyfikacja transakcji jest istotna. Zakwestionowanie usługi pożyczki jako czynności zwolnionej z VAT będzie skutkowało powstaniem zaległości podatkowej w PCC po stronie pożyczkobiorcy. Pożyczkodawca będzie natomiast zobowiązany do złożenia korekty deklaracji, w której wykazał tę transakcję jako zwolnioną z VAT. Z kolei w przypadku błędnego zaklasyfikowania pożyczki jako niepodlegającej ustawie o VAT, po stronie pożyczkobiorcy powstanie nadpłata w PCC, a pożyczkodawca będzie zobowiązany do wykazania transakcji w korekcie deklaracji jako sprzedaży zwolnionej z VAT. Dodatkowo powinien zweryfikować czy i jak powyższe wpłynie na konieczność zastosowania proporcji decydującej o zakresie prawa do odliczenia naliczonego VAT.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Lidia Adamek-Baczyńska, doradca podatkowy, Doradztwo Podatkowe WTS & SAJA, Olga Palczewska, doradca podatkowy, Doradztwo Podatkowe WTS & SAJA

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Tematy

NSA , PCC

Puls Biznesu

Puls Inwestora / Wyniki spółek / NSA o opodatkowaniu pożyczki: może być z PCC