Największą przeszkodą na drodze do eurostrefy jest sprzeciw prezydenta i PiS
Mimo determinacji rządu droga do euro będzie kręta, wyboista i długa. Chyba że PiS zmieni zdanie i zgodzi się pożegnać złotego.
Rząd przyjął wczoraj program najważniejszych działań (wraz z harmonogramem ich realizacji), które mają wprowadzić Polskę do strefy euro 1 stycznia 2012 r. Według niego procedura zmiany konstytucji — niezbędna do przyjęcia wspólnej waluty — rozpocznie się w pierwszym kwartale 2009 r., w pierwszej połowie 2009 r. złoty będzie włączony do mechanizmu ERM II, rozpocznie się też kampania informacyjna. Nieodwołalny kurs wymiany złotych na euro poznamy w połowie 2011 r.
— Przyjęty wczoraj dokument jest w miarę konkretną mapą drogową. Dobrze, że powstał. Co do tego, że rząd jest zdeterminowany, by wprowadzić Polskę do strefy euro, nie ma wątpliwości — uważa Piotr Kalisz, ekonomista Citibanku Handlowego.
Głos ma PiS
Jego zdaniem, najlepszym testem rządowych planów będzie jednak stanowisko opozycji.
— Dopóki ona nie zgodzi się na euro, dopóty będą to tylko plany palcem na wodzie pisane. Jeśli poprze plany rządu, harmonogram stanie się realny — twierdzi Piotr Kalisz.
To nieodosobnione zdanie wśród ekonomistów.
— Sprzeciw prezydenta Lecha Kaczyńskiego oraz Prawa i Sprawiedliwości jest dziś największą przeszkodą na drodze do euro. Bez poparcia opozycji nie uda się spełnić formalnych wymogów stawianych przez Unię, do czego potrzebna jest zmiana konstytucji — przypomina Jarosław Janecki, główny ekonomista Societe Generale.
Ekonomiści mają też wątpliwości, czy uda się utrzymać złotego w dopuszczalnym paśmie wahań w mechanizmie kursowym ERM II.
— Poza tym w okresie spowolnienia mogą pojawić się problemy ze spełnieniem kryteriów fiskalnych — dodaje Piotr Kalisz.
Wczoraj odbyła się też Rada Gabinetowa poświęcona sprawom gospodarczym. Analitycy mieli nadzieję, że spotkanie rządu z prezydentem pozwoli przybliżyć stanowiska w sprawie integracji. Mimo że premier Donald Tusk zapewnił, że "udało mu się przekonać prezydenta do cieplejszej oceny przyjęcia przez Polskę euro", Lech Kaczyński nie sprawiał wrażenia przekonanego.
— Dla mnie szybkie przyjęcie wspólnej unijnej waluty jest sprawą dyskusyjną. Ale będziemy z rządem dalej rozmawiać — powiedział prezydent.
Zdaniem ekonomisty Ryszarda Petru, fakt, że prezydent nie mówi europejskiej walucie "nie", uspokaja rynki finansowe (a jednoznaczna deklaracja rządu już wpłynęła na umocnienie złotego), jednak prezydent powinien zadeklarować, że zgadza się na zmianę konstytucji.
Euro ucieka
Zdaniem ekonomistów, wczorajsze wydarzenia pokazują, jak trudne zadanie postawił przed sobą rząd.
— Wola rządu to nie wszystko. Żeby premier Tusk wywiązał się z obietnicy, Polska musiałaby już za pół roku wejść do mechanizmu przygotowawczego ERM II. Tymczasem wywodzący się z PiS Sławomir Skrzypek, prezes Narodowego Banku Polskiego, zapowiedział już, że nie zgodzi się na to, dopóki w Sejmie nie zapanuje zgoda — mówi Grzegorz Maliszewski.
Jarosław Janecki uważa, że rząd nie ma wyboru — musi przeprowadzić w najbliższych miesiącach referendum.
— Żeby przekonać opozycję do zgody, wynik musi być pozytywny, a frekwencja wysoka. Jeśli będzie inaczej, nie zobaczymy euro w 2012 r. — twierdzi ekonomista Societe Generale.
Jeszcze większe obawy ma Piotr Kalisz.
— Nadal uważam, że do strefy euro wejdziemy w 2015-16 roku — mówi analityk Citi Handlowego.
Kalendarz wprowadzenia euro*
1 listopad 2008 Powołanie pełnomocnika rządu ds. koordynacji przygotowań do wprowadzenia euro, aktualizacja polskiego Programu Konwergencji
2 I kwartał 2009 Opracowanie Narodowego Planu Wprowadzenia Euro; rozpoczęcie procedury zmiany Konstytucji RP
3 I połowa 2009 Włączenie złotego do mechanizmu kursowego ERM II, wybór scenariusza wprowadzenia euro do obiegu, rozpoczęcie kampanii informacyjnej na temat euro
4 II połowa 2009 Podjęcie decyzji w sprawie wzoru polskiej strony narodowej monet euro
5 II połowa 2010 Przygotowanie projektów aktów prawnych dotyczących wprowadzenia euro
6 IV kw. 2010 Porozumienie z sektorem detalicznym i bankowym o niewykorzystywaniu wprowadzenia euro do nieuczciwych praktyk cenowych
7 połowa 2011 Decyzja rady ECOFIN w sprawie ustalenia nieodwołalnego kursu wymiany złotego do euro
8 do końca 2011 Produkcja monet euro z polską stroną narodową
9 wrzesień-grudzień 2011 Wcześniejsze zaopatrzenie banków i sektora detalicznego w banknoty i monety
10 grudzień 2011 Sprzedaż tzw. zestawów początkowych małym przedsiębiorcom i minipakietów obywatelom RP
11 IV kwartał 2011 Kampania informacyjna w mediach na temat praktycznych aspektów wymiany złotego na euro
12 1 stycznia 2012 Przystąpienie Polski do strefy euro, wprowadzenie banknotów i monet euro do obiegu