Projekt koncepcyjny terminala pasażerskiego, dworca kolejowego i węzła przesiadkowego to efekt pracy ponad 300 architektów, inżynierów i ekspertów. Master architekt CPK, czyli konsorcjum Foster + Partners i Buro Happold, prowadzi już zaawansowane prace nad projektem budowlanym, który ma być gotowy jeszcze w tym roku.
Terminal jak trzy pałace
Terminal CPK ma mieć powierzchnię ok. 400 tys. mkw. Czy to dużo? To tak, jakby zestawić razem trzy Pałace Kultury. Do tego należy doliczyć dworzec kolejowy o pow. ok. 65 tys. mkw. i dworzec autobusowy, na który przewidziany jest teren o powierzchni ponad 15 tys. mkw.
Priorytetem inwestora i projektanta jest wygoda pasażerów. Założenie jest takie, że dystans do przejścia dla pasażera powinien być możliwie najkrótszy, a orientacja w terenie intuicyjna. Brytyjski projektant wykorzystuje przy tym doświadczenia z projektowania lotnisk m.in. w Hongkongu, Dosze i Pekinie.
Szczegóły znamy od lipca. Projekt terminala zakłada skrócenie czasu przesiadek (także między Strefą Schengen, która znajdzie się na poziomie +12 metrów, i Non-Schengen na dolnym poziomie +6 metrów). Centrum terminala, czyli atrium, to przestrzeń o powierzchni Rynku Starego Miasta w Warszawie, która pod jednym dachem łączy część przesiadkową dla lotniska, dworca kolejowego i autobusowego.
Na dworzec kolejowy CPK składa się sześć podziemnych peronów (12 torów) obsługujących pociągi regionalne i dalekobieżne. Pasażer będzie przechodził z dworca do terminala lotniskowego pod jednym dachem, bez konieczności wychodzenia na zewnątrz.
Jednocześnie toczą się inne kluczowe prace projektowe, np. otwarte są oferty na projektowanie obiektów towarzyszących, w tym na wieżę kontroli ruchu lotniczego. Wysokość tego obiektu, który powinien stać się wizytówką lotniska, może wynieść do 105 metrów (określą to ostatecznie m.in. analizy widoczności w początkowej fazie projektowania). To ponad dwa razy więcej niż najwyższa obecnie wieża lotnicza w Polsce, która znajduje się w porcie lotniczym w Katowicach. W tym samym czasie projektant inżynierii lądowej, czyli libańsko-amerykańskie konsorcjum Dar, finalizuje prace nad projektem koncepcyjnym dróg startowych, dróg kołowania i płyt postojowych.
Tysiąc hektarów i kilkaset odwiertów
Na terenie inwestycji z powodzeniem toczą się wykupy nieruchomości, czyli Program Dobrowolnych Nabyć. Do PDN zgłosiło się dotychczas ponad 1300 właścicieli posiadających prawie 3600 ha. Z tego umowy zostały podpisane na prawie 1000 ha. Do tego liczba transakcji stale rośnie: kolejne albo czekają na akty notarialne, albo są na etapie protokołów uzgodnień lub zaawansowanych negocjacji.
Mieszkańcy mają do wyboru: wyceny na poziomie 120 proc. wartości rynkowej gruntu i 140 proc. wartości budynków albo według wartości odtworzeniowej bez stopnia amortyzacji. Oferta jest znacznie szersza, np. mogą też wybierać z ponad 600 ha nieruchomości zamiennych. Proponowane warunki transakcji są na tyle atrakcyjne, że do PDN zostało zgłoszonych już ponad 80 proc. nieruchomości zabudowanych z terenu pierwszego etapu CPK.
Od kilku miesięcy odbywają się prace rozbiórkowe. Zakończyły się na ponad 20 nieruchomościach w gminach Baranów, Teresin i Wiskitki. Gdyby wziąć pod uwagę roboty rozbiórkowe oraz te, które są w przygotowaniach i w realizacji, łącznie daje to 250 obiektów. A to nie koniec. Spółka CPK otworzyła oferty w przetargu na kolejny etap rozbiórek obejmujący łącznie ponad 1100 budynków.
Mieszkańcy korzystają chętnie z finansowanych przez CPK przeprowadzek. Dotychczas spółka zorganizowała 50 takich operacji, w tym przeprowadzki specjalistyczne, które obejmują transport np. ciężkiego sprzętu rolniczego. Kolejne są zaplanowane na najbliższe tygodnie.
Od ubiegłego roku trwają odwierty i sondowania geologiczne na potrzeby projektowe i budowlane, które dotyczą w sumie kilkuset lokalizacji. Celem jest zbadanie jakości i nośności podłoża na potrzeby prac projektowych i budowlanych.
Decyzje, zgody i pozwolenia
Na obszarze wielokrotnie większym niż lotnisko zakończyły się już badania środowiskowe na potrzeby raportu środowiskowego, który liczył ponad 20 tys. stron i był elementem wniosku do regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Warszawie.
W lipcu RDOŚ wydał wyczekiwaną decyzję środowiskową – z rygorem natychmiastowej wykonalności. To zielone światło dla budowy CPK. Decyzja umożliwia zwiększenie zakresu prac trwających w terenie. Dzięki niej będzie można m.in. prowadzić dodatkowo wycinki, prace geologiczne, archeologiczne czy konserwatorskie.
Także w lipcu Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC) wydał promesę zezwolenia na budowę lotniska – to kolejny ważny dokument w drodze do skompletowania pozwoleń. Przypomnijmy, że w czerwcu minister infrastruktury zatwierdził Plan Generalny CPK, który określa plan rozwoju portu lotniczego do 2060 r.
Jeśli dodamy do siebie decyzje: RDOŚ, ULC i resortu infrastruktury, to coraz bliżej jest wniosek do wojewody mazowieckiego o wydanie decyzji lokalizacyjnej. Ten etap zaplanowany jest jesienią. Tempo procedur zależy od wojewody, ale spółka CPK zakłada w harmonogramach, że pozyskanie decyzji lokalizacyjnej będzie możliwe jeszcze w tym roku. Kolejny krok to wniosek o pozwolenie na budowę.
Projektowanie kolejowych „szprych”
Spółka CPK przygotowuje budowę łącznie ok. 2000 km nowych linii, z czego dla trzech czwartych z nich są już gotowe albo przygotowywane studia wykonalności. Dla ponad 450 km trwają już prace projektowe. Priorytet inwestycyjny to odcinek Kolei Dużych Prędkości między Warszawą i Łodzią, który powinien być przejezdny jednocześnie z pierwszym etapem lotniska. Trasa KDP Warszawa – CPK – Łódź to element kolejowego „igreka”, który w dalszej kolejności pobiegnie przez Sieradz do Wrocławia i Poznania.
Za sprawą trwających postępowań przetargowych spółka CPK będzie niebawem gotowa do zlecania przygotowawczych prac budowlanych na „igreku” (najpierw dla odcinka Warszawa – Łódź, a następnie Łódź – Wrocław). Chodzi o rozbiórki i wycinki oraz prace geologiczne i archeologiczne.
Najbardziej zaawansowaną spośród inwestycji kolejowych CPK jest tunel dalekobieżny w Łodzi, który znajdzie się na zachód od stacji Łódź Fabryczna i jest kluczowy dla szybkiego przejazdu przez to miasto w ramach „igreka”. Procedury i przetargi są już na takim etapie, że prace budowlane ruszą w tym roku.
UE finansuje kolej, prywatny inwestor lotnisko
Inwestycje kolejowe CPK wpisują się w unijną politykę transportową, dzięki czemu znajdują się na liście korytarzy transeuropejskich TEN-T. Dotychczas spółka CPK uzyskała i wykorzystała ok. 110 mln zł na projekt tunelu dalekobieżnego w Łodzi i studia wykonalności dla odcinka: Warszawa – Łódź – Poznań, a także 290 mln zł na opracowanie pełnej dokumentacji niezbędnej do rozpoczęcia prac między Warszawą i Łodzią.
W końcowej fazie jest wybór partnera strategicznego, czyli udziałowca w spółce, który będzie odpowiadać za budowę i zarządzanie lotniskiem CPK. Warunek jest taki, że skarb państwa zachowa w niej kontrolę właścicielską, czyli co najmniej 51 proc. udziałów. Udział w postępowaniu ujawniło dotychczas dwóch kandydatów: francuska grupa Vinci, jeden z największych operatorów lotnisk na świecie, i Port Lotniczy Incheon (IIAC) z Korei Południowej, który znajduje się w czołówce najlepszych lotnisk świata w rankingu Skytrax. Wybór partnera będzie dowodem na to, że projekt CPK ma podstawy biznesowe, a część lotniskowa projektu jest rentowna i ma wysoką stopę zwrotu.