Dziś poradnik dla tych, którzy wybrali w 2004 roku 19-proc. stawkę podatku PIT.
Możliwość wyboru stawki liniowej w podatku dochodowym od działalności gospodarczej to nowość w polskim systemie podatkowym. Prezentujemy podstawowe informacje, które ułatwią podatnikom wypełnienie obowiązków w 2004 r.
Szczególną uwagę należy zwrócić na wymogi, których naruszenie powoduje utratę prawa do opodatkowania dochodu stawką 19 proc.
W 2004 r. taki efekt przyniesie uzyskanie w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub w spółce niemającej osobowości prawnej, przychodów ze świadczenia usług na rzecz pracodawcy (byłego lub obecnego). Warunek: muszą one odpowiadać czynnościom wykonywanym w roku ubiegłym lub w obecnym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.
Podatnik, który w ten sposób traci prawo do podatku liniowego, jest zobowiązany do złożenia właściwych deklaracji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej osiągniętego od początku 2004 r. i wpłacenia zaliczek na podatek obliczonych już według skali (a więc 19, 30 i 40 proc.). Musi więc tak jak przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych złożyć deklaracje na zaliczkę miesięczną na formularzu PIT-5 za poszczególne miesiące. Zapłaci także odsetki za zwłokę od zaległości z tytułu zaliczek. Dzieje się tak, gdy podatek z tytułu zaliczek odprowadzanych według stawki liniowej jest niższy od obliczonych według skali.
Natomiast w przypadku likwidacji działalności należy odprowadzić 10-proc. podatek (w formie ryczałtu) od dochodu, w terminie płatności zaliczki za ostatni miesiąc prowadzenia działalności (do składanej deklaracji miesięcznej należy dołączyć sporządzony spis z natury pozostałych towarów).
Sprawdź, jakie masz prawa i obowiązki
Podstawa opodatkowania
Zasada ogólna
- Podstawą opodatkowania jest dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej (ustalony zgodnie z art. 9 ust. 1, 2, 3, 3a i 5, art. 24 ust. 1 i 2 lub art. 24b ust. 1 i 2 lub art. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych — DzU z 2000 r. nr 14 poz. 176 ze zm.). Dochód ustala się po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodów, według reguł określonych w ustawie. Można go pomniejszyć o zapłacone w 2004 r. składki na ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe) podatnika oraz osób z nim współpracujących.
Pamiętaj
- Od dochodu można odliczać wysokość poniesionej straty na zasadach przewidzianych w ustawie o PIT (strata jest odliczana w kolejnych pięciu latach podatkowych z tym, że obniżenie dochodu w każdym roku nie może przekraczać 50 proc. straty).
- W przypadku prowadzących księgę przychodów i rozchodów dochód z działalności (różnica między przychodem z działalności a kosztami jego uzyskania) wylicza się z uwzględnieniem wartości remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków (różnica remanentów odpowiednio zwiększa albo zmniejsza obliczany dochód).
- W przypadku prowadzących księgi rachunkowe i sporządzających sprawozdanie finansowe za dochód uważa się dochód wykazany na podstawie prowadzonych ksiąg (zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki nie stanowiące kosztów podatkowych uprzednio zaliczone w ciężar kosztów).
- Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne (także zdrowotne w NFZ) ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie.
- Jeśli organ kontroli podatkowej lub skarbowej stwierdzi, że deklarowany dochód przy transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi jest wyższy niż deklarowany (albo strata jest niższa niż deklarowana) a podatnik nie przedstawi odpowiedniej dokumentacji tych transakcji, różnica w dochodzie (stracie) jest opodatkowana stawką 50 proc.
Nie można
- Łączyć dochodu z działalności opodatkowanej podatkiem liniowym z dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej lub dochodami kapitałowymi, o których mowa w art. 30b ustawy o PIT.
- Korzystać z żadnych ulg od dochodu i od podatku (z wyjątkiem odliczenia składek ZUS oraz składki zdrowotnej), nawet tych, które przysługują podatnikowi w ramach praw nabytych, np. ulgi budowlanej, uczniowskiej, zwolnień w zakresie działalności na terenie specjalnej strefy ekonomicznej. Zakaz pomniejszania o te ulgi dotyczy wyłącznie dochodu (albo podatku) z pozarolniczej działalności gospodarczej, co naszym zdaniem należałoby tłumaczyć w ten sposób, że jeśli podatnik oprócz dochodu opodatkowanego stawką liniową z tej działalności uzyska też inne dochody (np. z pracy, renty czy emerytury), będzie mógł skorzystać z tych ulg odliczając je od tych innych dochodów (lub od podatku od nich odprowadzanego). Odliczać w takich przypadkach można byłoby również ulgi, do których podatnik nabył prawo w latach poprzednich (kontynuacja odliczeń na zasadzie praw nabytych).
- Korzystać z prawa do wspólnego rozliczania się z małżonkiem albo z preferencyjnego opodatkowania przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci.
- Odliczać składek na ubezpieczenie społeczne, jeśli zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, odliczone od dochodów opodatkowanych według skali podatkowej lub od przychodów na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Stawka podatku
Zasada ogólna
- Podatek wynosi 19 proc. podstawy jego obliczenia bez względu na wysokość dochodów.
Pamiętaj
- Podatek według stawki liniowej jest obliczany od każdej złotówki uzyskanego dochodu z działalności gospodarczej.
- Aby poniesiony wydatek mógł być uznany za koszt podatkowy, muszą być spełnione warunki przewidziane w ustawie o PIT. Istotne są takie elementy jak: związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy poniesionym wydatkiem na cele prowadzonej działalności a przychodem, brak wyłączeń powodujących nieuznanie wydatku za koszt, odpowiedni sposób udokumentowania wydatku oraz zaewidencjonowania w księdze przychodów i rozchodów albo księgach rachunkowych. Do kosztów można wpisywać poniesione wydatki w sposób bezpośredni (księgowanie w kwocie faktycznie poniesionej), albo w sposób pośredni w postaci odpisów amortyzacyjnych dokonywanych od składników majątku firmy — środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
- Podatek (zaliczka miesięczna i podatek należny za dany rok) może być zmniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne w NFZ do 7,75 proc. podstawy jej wymiaru.
- Jeżeli podatnik poza dochodami z działalności osiąga również dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej wykonywanej poza Polską lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza jej terytorium (a dochody te nie są zwolnione z opodatkowania na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania) to dochody te łączy się. Od podatku obliczonego od łącznej sumy dochodów odlicza się kwotę równą podatkowi dochodowemu zapłaconemu w obcym państwie. Odliczenie nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w obcym państwie.
- Jeśli podatnik opłacający podatek dochodowy w 2004 r. według stawki liniowej osiąga również przychody z najmu lub umów o podobnym charakterze, może od tych ostatnich opłacać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Nie można
- Pomniejszać podatku o tzw. kwotę wolną od podatku, czyli kwotę zmniejszającą podatek, wynikającą z pierwszego przedziału skali podatkowej (530,08 zł).
Zaliczki na podatek
Zasada ogólna
- W trakcie roku podatkowego istnieje obowiązek wpłacania zaliczek na podatek dochodowy i składania miesięcznych deklaracji.
- Zaliczki miesięczne za okres od stycznia do listopada uiszcza się do 20 każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, a za grudzień 2004 r. do 20 grudnia tego roku w wysokości należnej za listopad, bez potrzeby składania odrębnej deklaracji. Deklaracje miesięczne PIT-5L według 19-proc. stawki liniowej są składane w terminach płatności zaliczek.
- Jeśli podatnik w prowadzonej działalności zatrudnia pracowników albo osoby w ramach umów-zleceń, umów o dzieło lub podobnych, spoczywają na nim jako płatniku podatku takie same obowiązki jak w przypadku prowadzących działalność opodatkowaną według progresywnej skali podatkowej (deklaracje podatkowe i w zakresie ubezpieczeń przesyłane do ZUS). Oznacza to, że powinien m.in. składać deklaracje na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy od łącznej kwoty dokonanych wypłat PIT-4, informacje o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11/8B itp.
Pamiętaj
- Zaliczka na podatek dochodowy może być pomniejszana o składkę na ubezpieczenie zdrowotne w NFZ do 7,75 proc. podstawy jej wymiaru.
- Deklaracja miesięczna PIT-5L składana jest do urzędu skarbowego według miejsca zamieszkania lub pobytu podatnika w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, którego dotyczy.
- W każdym miesiącu podatnik, po ustaleniu dochodu na podstawie księgi, oblicza swoje zobowiązania podatkowe według 19-proc. stawki, odejmując sumę zaliczek wpłaconych za poprzednie miesiące roku podatkowego (zaliczki w ciągu roku wpłacane są narastająco). W ten sposób otrzymuje zaliczkę należną za dany miesiąc podlegającą wpłacie na rachunek urzędu skarbowego.
- Istnieje możliwość wpłacania uproszczonych zaliczek na podatek dochodowy przez cały ten rok pod pewnymi warunkami (m.in. kontynuowana jest działalność gospodarcza, z której podatnik rozliczał — w zeznaniu podatkowym — w jednym z dwóch lat poprzedzających 2004 r. określony dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej). O korzystaniu po raz pierwszy z tej formy wpłacania zaliczek w 2004 r. trzeba zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego do 20 lutego.
- Przy metodzie uproszczonej nie składa się deklaracji za zaliczkę miesięczną. Poza tym podatnicy korzystający w 2004 r. z tej metody wpłacają zaliczki miesięcznie w wysokości 1/12 podatku obliczonego od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej wykazanego w rozliczeniu składanym w 2003 r. albo 2002 r. Zaliczkę oblicza się z zastosowaniem 19-proc. stawki liniowej (stawka 19 proc. x dochód z działalności za dany rok podatkowy). Sposób obliczenia zaliczki przy opodatkowaniu dochodów z działalności według progresywnej skali podatkowej różni się od tego — stosuje się stawki 19, 30 i 40 proc. dla ustalenia wysokości zaliczki.
- Nie wpłacona w terminie zaliczka na podatek dochodowy jest traktowana jako zaległość podatkowa, od której zgodnie z regulacjami zawartymi w ordynacji podatkowej naliczane są odsetki za zwłokę.
Podatnicy VAT
- Wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu VAT jest związane z obowiązkami wynikającymi z ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (np. deklaracje miesięczne lub kwartalne przy rozliczaniu VAT, odpowiednie dokumentowanie transakcji, ewidencje VAT).
Uwaga: jutro drugi odcinek „Niezbędnika podatnika” dla odpodatkowanych stawką liniową, Zaprezentujemy w nim zasady rozliczenia rocznego, ewidencji oraz dokumentacji.