O wyjątkowo skutecznej metodzie leczenia raka prostaty rozmawiamy z dr. n. med. Pawłem Salwą — urologiem, ekspertem urologii robotycznej, kierownikiem Oddziału Urologii Szpitala Medicover w Warszawie.
Z jakiego powodu i u kogo najczęściej wykonuje się operacje z wykorzystaniem robota da Vinci?
Robot da Vinci pozwala na przeprowadzenie wszelkich operacji. Najczęściej jednak stosuje się go w urologii w celu leczenia raka prostaty, ale także w ginekologii czy chirurgii ogólnej. W doświadczonych rękach operatora robot ten jest metodą leczenia, która pozwala dać pacjentowi najwięcej korzyści. Otwiera nam możliwości, a nie je zamyka, daje pacjentowi szansę na dobrą jakość życia po leczeniu operacyjnym. Oczywiście nie każdy pacjent z rozpoznanym złośliwym nowotworem prostaty jest kandydatem do leczenia z wykorzystaniem robota, jest to metoda leczenia radykalnego, którą najczęściej stosuje się w celu całkowitego wyleczenia pacjenta. W przypadku choroby uogólnionej u pacjentów stosuje się leczenie systemowe — ogólnoustrojowe.
Warunkiem zastosowania leczenia radykalnego jest rozpoznanie choroby na odpowiednim etapie zaawansowania, wówczas kwalifikuje się pacjenta do leczenia chirurgicznego. Kiedy myślimy o leczeniu chirurgicznym raka prostaty, bierzemy pod uwagę 3 rodzaje metod przeprowadzenia takiego leczenia: tradycyjną operację otwartą, leczenie laparoskopowe oraz operację z wykorzystaniem robota da Vinci. Jeśli pacjent kwalifikuje się do leczenia operacyjnego, to zawsze kwalifikuje się także do leczenia z wykorzystaniem robota da Vinci. Pod warunkiem że operator posiada wystarczające doświadczenie w operowaniu robotem.
Operacja otwarta to najstarsza metoda leczenia raka prostaty, stosowana już od niemal stu lat w praktycznie niezmienionej formie. Jest ona także obarczona największym ryzykiem wystąpienia powikłań, które wciąż jeszcze zbyt często obserwujemy u mężczyzn. Operacja z wykorzystaniem robota da Vinci jest natomiast najnowocześniejszą i najbardziej zaawansowaną metodą leczenia operacyjnego, pozwalającą nam najdokładniej usunąć nowotwór. Przy odpowiednim doświadczeniu operatora robot pozwala wykonywać operacje bardzo trudne, również w zaawansowanych nowotworach, a także operacje ratunkowe, czyli takie, gdy nowotwór nawraca po zastosowaniu innej metody, np. HIFU czy radioterapii. Robot jest przedłużeniem ręki chirurga i pozwala nam, operatorom, zrobić dla pacjentów jeszcze więcej.
Jak powikłania leczenia operacyjnego wpływają na jakość życia mężczyzn chorych na nowotwór prostaty?
Powikłania są powodem całkowitej zmiany jakości życia mężczyzny i jest to zdecydowanie zmiana na gorsze. Lecząc pacjenta z wykorzystaniem robota da Vinci, chcemy osiągnąć 3 efekty. Cel pierwszy to usunięcie nowotworu. Im dokładniej wykonamy operacyjne usunięcie, tym mamy większą szansę na wyleczenie pacjenta ze śmiertelnej choroby nowotworowej. Leczenie jednak nie powinno odbyć się kosztem utraty jakości życia. Co rozumieć przez jakość życia? Ja tę jakość dzielę na dwa wymiary. Pierwszy to jakość życia na co dzień, związana z trzymaniem moczu, uniknięciem noszenia pieluch i wkładek. Leczenie za pomocą klasycznej otwartej operacji wciąż jeszcze zbyt często wiąże się z dożywotnią koniecznością noszenia przez mężczyznę wkładek, co jest dla niego znacząco okaleczające. Drugi wymiar to jakość życia „od święta”, czyli zachowanie erekcji i satysfakcjonującego życia seksualnego. Rezultat operacji, czyli te 3 efekty leczenia, o których wspomniałem, zależą od narzędzia, które wykorzystamy, oraz od doświadczenia operatora i zespołu operacyjnego. Im wykorzystywane przez nas narzędzie jest bardziej precyzyjne, ergonomiczne i wygodne, tym większa szansa na lepszy efekt operacji. Badania naukowe pokazują natomiast, że im większe doświadczenie operatora, im więcej operacji z wykorzystaniem robota da Vinci lekarz przeprowadził, tym większa jest szansa na dobry efekt operacji. Podkreślam jednak, że muszą to być operacje na robocie da Vinci, a nie ogólnie wszystkie przeprowadzone w praktyce operatora. Przytoczę tu może bardziej trafne dla mężczyzn porównanie — jeśli zdamy egzamin na prawo jazdy, jesteśmy w stanie jeździć każdym samochodem, z wygraniem wyścigu bolidem F1 możemy mieć jednak problem, o ile w ogóle uda nam się dojechać do mety. Tak samo jest z urologami — każdy z nas jest w stanie przeprowadzić operację, ale z jakim skutkiem dla pacjenta? Światowej klasy specjalista od da Vinci to taki, który ma na swoim koncie ponad 1000 osobiście i w całości przeprowadzonych operacji w asyście robota da Vinci.
Kiedy u mężczyzny zostanie rozpoznany nowotwór prostaty kwalifikujący się do leczenia operacyjnego i chory zdecyduje się na zabieg z wykorzystaniem robota da Vinci, to na co powinien zwrócić uwagę, wybierając właściwy ośrodek?
Na lekarza, który będzie wykonywał zabieg. W Polsce wiele oddziałów szpitalnych i klinik zakupiło robota da Vinci, ale prawda jest taka, że najczęściej roboty te wykorzystywane są w bardzo ograniczonym zakresie. Powodów jest kilka, ale decydując się na leczenie z wykorzystaniem robota, pacjent musi mieć pewność, że operator, który będzie przeprowadzał zabieg, ma odpowiednie doświadczenie, aby się jej podjąć. Co należy rozumieć przez doświadczenie? Standardy międzynarodowe i wyniki badań mówią, że doświadczony operator przeprowadził 500-1000 pełnych, samodzielnych zabiegów na robocie da Vinci. W Polsce nie ma wielu specjalistów, którzy mogliby się pochwalić takim doświadczeniem. W praktyce bardzo często jest tak, że jeśli pacjent decyduje się na operację z wykorzystaniem robota, to nikt nie informuje go, jaki lekarz będzie to leczenie prowadził, nikt nie mówi pacjentowi, ile operacji dotychczas operator przeprowadził. Ja zdobywałem doświadczenie przez wiele lat w klinice w Niemczech, wykonując nawet dwie operacje dziennie, codziennie, od poniedziałku do piątku. Na robocie da Vinci zoperowałem blisko 2000 pacjentów. Po latach praktyki zdobywanej w Niemczech wróciłem do Polski, aby dać mężczyznom w naszym kraju możliwość skutecznego leczenia raka prostaty. W Oddziale Urologii Szpitala Medicover rocznie przeprowadzamy około 400 operacji z wykorzystaniem robota da Vinci — to zdecydowanie i bezkonkurencyjnie najwięcej w Polsce. Do Polski wróciłem w 2018 r. i na stworzonym Oddziale Urologii w Szpitalu Medicover mamy największe doświadczenie w kraju.
O zdrowiu kobiet mówi się w Polsce wiele, zdrowie mężczyzn, szczególnie to urologiczne, wciąż jednak pozostaje tematem tabu. Dlaczego?
Kobiety chętniej mówią o swoich problemach, mężczyźni są bardziej skryci. Nie do końca jest jednak tak, że brak zainteresowania tym tematem warunkują mężczyźni. Warunkuje to system i społeczeństwo, w którym żyjemy. W mediach ciągle promuje się kampanie dbające o zdrowie kobiet, programy profilaktyczne, badania przesiewowe. Oczywiście te wszystkie działania są ważne i potrzebne, ale dlaczego tak często pomija się zdrowie mężczyzn, nie mówi się o konieczności wykonywania badania PSA? Pozwala ono wykryć raka prostaty na wczesnym etapie rozwoju choroby i zastosować skuteczne leczenie operacyjne, o którym właśnie rozmawiamy. Takie przekazy są niezwykle potrzebne, musimy apelować do mężczyzn, aby wzięli przykład z kobiet i bardziej zatroszczyli się o swoje zdrowie, szczególnie w kwestii tak ważnego narządu, jakim jest prostata.
PARTNEREM PUBLIKACJI JEST SZPITAL MEDICOVER
Aleja Rzeczypospolitej 5, Warszawa