Telemedycyna nie zawsze zwalania z VAT

opublikowano: 15-02-2016, 22:00

E-usługi Przepisy nie stawiają diagnozy, kiedy do świadczeń medycznych „na odległość” nie trzeba doliczać podatku. Orzeka o tym fiskus

Do świata wirtualnego wkroczyli również lekarze i rehabilitanci. Na odległość radzą, oceniają stan zdrowia pacjentów, nawet monitorują i udzielają wskazówek profilaktycznych. I nierzadko powoduje to spór z fiskusem. Ochronie zdrowia sprzyja ustawa o podatku od towarów i usług (VAT). W uprzywilejowany sposób potraktowano w niej usługi medyczne, zostały zwolnione z podatku. Urzędy skarbowe żądają jednak jego zapłaty od świadczących takie usługi przez internet, chociaż nie od wszystkich bez wyjątku. To zależy od analizy konkretnego przypadku, a ściślej — od oceny, czy działalność e-gabinetu albo e-poradni faktycznie odpowiada definicji usług medycznych.

I TAK, I NIE:
I TAK, I NIE:
Czat z lekarzem to za mało, aby uznać, że służy przywróceniu choremu dobrego stanu zdrowia. To tylko przekaz informacji, ale jeszcze nie leczenie — orzekają organy podatkowe i nie chcą przyznać za taką poradę zwolnienia z VAT. Co innego, gdy pan doktor wcześniej przebadał pacjenta, a laptop służy mu do poznania wyników badania i przekazania dalszych zaleceń terapeutycznych…
FOTOLIA

Forma prawnie nieuregulowana

Ustawa nie rozstrzyga o formie, w jakiej usługi medyczne powinny być prowadzone. W ogóle tego zagadnienia nie reguluje.

— Coraz więcej placówek medycznych, obok świadczenia usług w gabinetach stacjonarnych, poszerza ofertę o udzielanie konsultacji lekarskiej bez obecności pacjenta. Organizacja i przebieg takiej wirtualnej wizyty są nierzadko bardzo zbliżone do tradycyjnych. Mogłoby się wydawać, że powinny być traktowane w taki sam sposób dla celów podatkowych i opodatkowane taką samą stawką VAT. Nie jest to jednak tak oczywiste — mówi Wojciech Kosarzecki, doradca podatkowy, dyrektor Biura Podatkowego w Impel Business Solutions.

Podatnicy muszą zdać się na stanowisko urzędów skarbowych i sądów. Kłopot w tym, że nie jest ono jednolite. Według doradcy z Impel Business Solutions, bywa też, że jest wewnętrznie sprzeczne. Od pewnego czasu organy podatkowe konsekwentnie twierdzą, że konsultacje udzielane drogą elektroniczną, bez względu na ich rodzaj i zakres, nie stanowią usługi medycznej zwolnionej z VAT.

— Argumentacja jest kontrowersyjna. Z jednej strony, w wydawanych interpretacjach organy wprost przyznają, że z obowiązujących przepisów nie wynika, w jaki sposób ma być świadczona usługa opieki medycznej i liczy się jedynie jej cel. Z drugiej strony, przyjmują generalne założenie, że nie można wykonywać takich świadczeń bez bezpośredniego, osobistego kontaktu z pacjentami — wyjaśnia Wojciech Kosarzecki.

Raz organy podatkowe potwierdzają, że pojęcie usług medycznych obejmuje nie tylko leczenie, lecz też diagnozę, a nawet profilaktykę zdrowotną. Innym razem twierdzą, że skoro w przypadku konsultacji wirtualnej nie można mówić o rozpoczęciu czy prowadzeniu procesu leczenia, to usługa mająca na celu wyjaśnienie wątpliwości pacjenta lub poradę, nie jest usługą medyczną. Uzasadniając tezę o braku zwolnienia powołują się na te same wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), które przytaczają też podatnicy, stawiając przeciwny wniosek.

— Nie dziwi sam pogląd fiskusa o braku możliwości zastosowania zwolnienia, ale brak klarownego i spójnego uzasadnienia takiego stanowiska. To nie ułatwia podatnikowi zrozumienia przesłanek, którymi kierują się władze podatkowe, a tym samym ewentualnego podjęcia kroków odwoławczych — podkreśla Wojciech Kosarzecki.

Interpretacje fiskusa i sądów

„Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane w ramach działalności leczniczej przez podmioty lecznicze” — przypomniał w interpretacji podatkowej dyrektor Izby Skarbowej (IS) w Katowicach (nr IBPP3/443-1156/14/AŚ). Zwolnienie ma charakter przedmiotowo-podmiotowy, bo obejmuje i określony rodzaj usług, i zdefiniowany krąg podmiotów (leczniczych), które je wykonują.

Dyrektor katowickiej izby miał ocenić, czy z tego uprawnienia może skorzystać podatnik, który postanowił wykonywać usługi e-rehabilitacji, e-szkoły rodzenia, e-pielęgniarki, e-położnej, e-lekarza, e-psychologa, e-logopedy i e-psychiatry. Co do tego, że oferujący taką odpłatną telemedycynę jest podmiotem leczniczym, wątpliwości nie było. Zastrzeżenia padły co do formy świadczeń.

Usługi są świadczone w formie widekonferencji z wyłączeniem osobistego, fizycznego kontaktu z pacjentem. Informacje przekazane w trakcie rozmowy z konsultantem to informacje edukacyjne (raczej ogólne niż indywidualne), które nie stanowią porady lekarskiej, ponieważ nie ma możliwości przeprowadzenia badań. W przypadku e-rehabilitacji i e-szkoły rodzenia przewidziano ćwiczenia.

Puls Firmy
Użyteczne informacje dla mikro-, małych i średnich firm. Porady i przekrojowe artykuły, dzięki którym dowiesz się, jak rozwinąć biznes
ZAPISZ MNIE
×
Puls Firmy
autor: Sylwester Sacharczuk
Wysyłany raz w tygodniu
Sylwester Sacharczuk
Użyteczne informacje dla mikro-, małych i średnich firm. Porady i przekrojowe artykuły, dzięki którym dowiesz się, jak rozwinąć biznes
ZAPISZ MNIE
Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Nasz telefon kontaktowy to: +48 22 333 99 99. Nasz adres e-mail to: rodo@bonnier.pl. W naszej spółce mamy powołanego Inspektora Ochrony Danych, adres korespondencyjny: ul. Ludwika Narbutta 22 lok. 23, 02-541 Warszawa, e-mail: iod@bonnier.pl. Będziemy przetwarzać Pani/a dane osobowe by wysyłać do Pani/a nasze newslettery. Podstawą prawną przetwarzania będzie wyrażona przez Panią/Pana zgoda oraz nasz „prawnie uzasadniony interes”, który mamy w tym by przedstawiać Pani/u, jako naszemu klientowi, inne nasze oferty. Jeśli to będzie konieczne byśmy mogli wykonywać nasze usługi, Pani/a dane osobowe będą mogły być przekazywane następującym grupom osób: 1) naszym pracownikom lub współpracownikom na podstawie odrębnego upoważnienia, 2) podmiotom, którym zlecimy wykonywanie czynności przetwarzania danych, 3) innym odbiorcom np. kurierom, spółkom z naszej grupy kapitałowej, urzędom skarbowym. Pani/a dane osobowe będą przetwarzane do czasu wycofania wyrażonej zgody. Ma Pani/Pan prawo do: 1) żądania dostępu do treści danych osobowych, 2) ich sprostowania, 3) usunięcia, 4) ograniczenia przetwarzania, 5) przenoszenia danych, 6) wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz 7) cofnięcia zgody (w przypadku jej wcześniejszego wyrażenia) w dowolnym momencie, a także 8) wniesienia skargi do organu nadzorczego (Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych). Podanie danych osobowych warunkuje zapisanie się na newsletter. Jest dobrowolne, ale ich niepodanie wykluczy możliwość świadczenia usługi. Pani/Pana dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Zautomatyzowane podejmowanie decyzji będzie się odbywało przy wykorzystaniu adekwatnych, statystycznych procedur. Celem takiego przetwarzania będzie wyłącznie optymalizacja kierowanej do Pani/Pana oferty naszych produktów lub usług.

Organ podatkowy sięgnął do orzecznictwa wspólnotowego trybunału i stwierdził, że objęte zwolnieniem w polskiej ustawie wyłącznie usługi odpowiadają używanym przez TSUE określeniom „postawienie diagnozy, udzielenie pomocy medycznej oraz w zakresie, w jakim jest to możliwe, leczenie chorób lub zaburzeń zdrowotnych”. Ponadto przywilej można stosować do świadczeń realizowanych w celach profilaktycznych.

Istotny jest jednak cel wykonywanych usług — podkreślał w interpretacji katowicki organ. Zwolnienie obejmuje tylko czynności o charakterze diagnostycznym lub terapeutycznym (leczniczym) i musi służyć profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia. W przypadku hipotetycznego związku z tymi celami zwolnienie nie przysługuje— np. jeśli głównym celem jest raczej udzielanie pewnych porad.

Dyrektor IS w Katowicach ocenił, że analizowana przez niego działalność nie nosi znamion świadczeń opieki medycznej, oferowane usługi nie miały na celu leczenia, ale udzielanie informacji na tematy nurtujące pacjentów. Nie planowano, żeby po wideokonferencji byli oni badani pod kątem efektów zastosowania się do wskazówek przedstawionych w jej trakcie.

Sądy zajmują podobne stanowisko. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Poznaniu, leczenie przez internet nie jest możliwe, bo nikt nie zbada pacjenta, nie poprowadzi terapii i nie wyleczy (sygn. akt I SA/ Po 245/13). W ocenie WSA porada w postaci „dopasowanej diety” przez internet (będącej przedmiotem rozstrzyganej sprawy) będzie zawsze dość ogólna, podczas gdy w konkretnym wypadku wiele zależy od współpracy z lekarzem, od terapii zaordynowanej przez lekarza specjalistę. Sąd odmówił prawa do zwolnienia z VAT.

Technika to tylko usprawnienie

Wspomniany wcześniej szef izby w Katowicach nie w każdym jednak przypadku stawia kontrę zwolnieniu e-usług medycznych z VAT. W innej sprawie uznał, że podatnik ma do niego prawo (nr IBPP3/443-1144/12/LŻ). Jego usługi polegają na prowadzeniu wideokonsultacji, w trakcie których lekarze konsultanci odpowiadają na pytania pacjentów wcześniej zdiagnozowanych (np. po leczeniu szpitalnym). Ponadto na udzielaniu porad medycznych lub kierowaniu do innego specjalisty, monitorowaniu stanu zdrowia przy użyciu zainstalowanych w domu pacjenta i w gabinecie lekarskim specjalistycznych urządzeń medycznych, a także przeprowadzaniu wstępnej oceny w gabinecie lekarskim z ewentualnym skierowaniem do specjalisty lub ze wskazaniem do wideokonsultacji. Dla organu podatkowego takie świadczenia stanowią integralną część opieki medycznej nad pacjentem, bez której nie może być mowy o ochronie, w tym o utrzymaniu bądź przywróceniu dobrego stanu zdrowia.

„Opieka medyczna w rozumieniu zespołu czynności funkcjonalnie skierowanych na utrzymanie bądź przywrócenie dobrego stanu zdrowia stanowi ciąg czynności — których celem jest utrzymanie bądź przywrócenie dobrego stanu zdrowia — obejmujący na wstępie czynności polegające na obserwacji i badaniu, a następnie ewentualnie na diagnozie i leczeniu. Aby wykonywane czynności miały status opieki medycznej, muszą być podejmowane w stosunku do konkretnego pacjenta w prowadzonej terapii” — wyłuszczył dyrektor IS w Katowicach swoją opinię o usługach telemedycyny zasługujących na przywilej VAT-owski.

— Zasadniczą kwestią jest ochrona zdrowia, a formuła usługi medycznej jest mniej istotna — przyznaje Maria Kukawska doradca podatkowy, partner w Stone & Feather Tax Advisory.

Jej zdaniem, usługi świadczone przez internet, gdzie udziela się ogólnych wyjaśnień, są poradami dla wszystkich i zarazem dla nikogo.

— Tak naprawdę polega to wyłącznie na sprzedaży wiedzy, a nie usłudze medycznej. Prawdziwa ochrona zdrowia ma charakter świadczenia osobistego. Nawet jeżeli w odbiorze pacjenta na przykład blog dietetyka niesie zdrowotne i profilaktyczne wskazówki, to jednak jest on tylko nośnikiem pewnych informacji, a nie poradą w konkretnym, zbadanym przypadku. Inaczej jest, gdy lekarz monitoruje stan zdrowia pacjenta z wykorzystaniem technik pozwalających na przesył odpowiednich danych — podkreśla Maria Kukawska.

W jej ocenie, elektroniczny odczyt na odległość wyników badania czy stały e-podgląd jego przebiegu jest narzędziem usprawniającym pracę, ale wiąże się bezpośrednio ze świadczeniem medycznym, wręcz się nań składa. Taka forma kontynuacji opieki lekarza nad pacjentem może ją kwalifikować do zwolnienia podatkowego.

23 proc. Taką stawką VAT są opodatkowane usługi oferowane przez e-poradnie, których nie można zaklasyfikować do usług medycznych zwolnionych z podatku.

 

 

 

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane