Trwa rewolucja materiałowa
Budownictwo stawia coraz wyższe wymagania
CEMENT WCIĄŻ PODSTAWOWY: Podstawowym tworzywem w grupie mineralnych materiałów budowlanych jest wciąż cement, który nie posiada w skali masowej równoważnych zamienników — twierdzi prof. Zofia Bolkowska, współpracownik INE PAN. fot. JH
Gałęzie przemysłu pracujące na rzecz budownictwa są bardzo zróżnicowane, produkują bowiem z materiałów mineralnych, metalurgicznych, drzewnych, chemicznych itp. Różny jest też stopień przetworzenia wyrobów, np. szkło okienne termoizolacyjne jest wyrobem wysoko przetworzonym, a cement lub wapno trafiają do dalszego przerobu.
Największą grupą materiałów budowlanych zużywanych niemal wyłącznie przez budownictwo są materiały mineralne: wiążące materiały budowlane (cement, wapno, gips), materiały ceramiczne, betonowe (cegła, płytki wykładzinowe), materiały izolacyjne, szkło okienne i inne.
Materiałami o dużym znaczeniu dla budownictwa są również wyroby hutnicze i metalowe wyroby gotowe. Według szacunków, około 30 proc. produkcji tych działów przeznacza się dla budownictwa. Są to np. konstrukcje metalowe (stalowe i aluminiowe), metalowe elementy stolarki okiennej i drzwiowej, rury stalowe, blachy.
Udział wyrobów przeznaczanych dla budownictwa w produkcji poszczególnych zakładów jest różny, np. producenci szkła i ceramiki gospodarczej czy artykułów metalowych gospodarstwa domowego mają odbiorców poza budownictwem.
Odejście od tradycji
Odejście od cementochłonnego modelu budownictwa (konstrukcje metalowe zastępują szkielet żelbetowy) oraz regres w budownictwie przemysłowym i mieszkaniowym znacznie ograniczyło na początku lat 90. popyt na cement na rynku krajowym, ale pojawiły się możliwości eksportu, głównie na rynek niemiecki. Do 1995 r. eksport cementu łącznie z klinkierem stanowił nawet około 30 proc. produkcji.
W grupie budowlanych materiałów wiążących należy odnotować coraz szersze stosowanie wyrobów produkowanych na bazie gipsu (płyty i elementy prefabrykowane na ściany działowe, wykładziny ścienne i in.) o doskonałych parametrach jakościowych. Polska dysponuje bardzo dużymi zasobami surowca gipsowego, wykorzystywanego dotychczas w niewielkim stopniu. Zużytkowuje się również odpadowy gips powstający w procesie odsiarczania spalin (producentem jest niemiecka firma Knauff).
Nowości na rynku
Na rynku materiałów budowlanych dokonała się w ostatnich latach rewolucja asortymentowa. Pojawiają się nowoczesne materiały i wyroby o wysokich parametrach użytkowych, zarówno na skutek uruchamiania produkcji przez krajowych producentów, jak też importu. Są to m.in. materiały termoizolacyjne, szkło budowlane, materiały wykończeniowe.
Tradycyjne szkło okienne ciągnione zastępowane jest szkłem typu float. Zwykłe szyby okienne wypierane są przez szyby zespolone termoizolacyjne stosowane łącznie z nowoczesną stolarką okienną z tworzyw sztucznych, zmodernizowaną drewnianą lub aluminiową.
Oszczędności energetyczne i wprowadzanie zaostrzonych wymagań normy cieplnej powoduje, że stosuje się coraz więcej materiałów termoizolacyjnych z wełny mineralnej i z tworzyw sztucznych (w tym wiele nowych generacji materiałów ekologicznych). Wzrasta zapotrzebowanie na materiały wykończeniowe w związku z wyższym standardem budowanych obecnie mieszkań oraz coraz powszechniejszą modernizacją istniejących zasobów. W ostatnich latach nastąpił olbrzymi wzrost zastosowania płytek ceramicznych (na wykładziny ścienne i podłogowe). W latach 90. ich zużycie zwiększyło się 8-krotnie. Do niedawna monopolistą na polskim rynku był znajdujący się na liście zakład produkujący płytki ceramiczne w Opocznie. Obecnie jest już kilkunastu producentów i mimo rosnącej produkcji krajowej popyt jest w około 60 proc. pokrywany importem.
Zofia Bolkowska