W poniedziałek europosłowie zawiesili prace legislacyjne nad ratyfikacją umowy. Stało się to kilka dni po tym, jak Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych unieważnił wykorzystanie przez Donalda Trumpa nadzwyczajnych uprawnień do wprowadzenia tzw. ceł wzajemnych wobec partnerów handlowych na całym świecie.
— Potrzebujemy jasności co do sytuacji i potwierdzenia ze strony USA, że będą respektować ustalenia umowy — powiedział przewodniczący komisji handlu Parlamentu Europejskiego, Bernd Lange. Jak podkreślił, zaufanie do przestrzegania zapisów porozumienia jest kluczowe.
Ukraina, Grenlandia i cła – narastające napięcia z USA
Porozumienie zostało wynegocjowane latem ubiegłego roku, ale nigdy nie weszło w życie w pełnym zakresie. Obecne zawieszenie prac dodatkowo wydłuża proces, który i tak był trudny. Ewentualny upadek umowy mógłby ponownie zaostrzyć relacje między Brukselą a Waszyngtonem — już nadwyrężone wahaniami administracji USA w sprawie wojny Rosji z Ukrainą, próbami przejęcia kontroli nad Grenlandią czy ostrą retoryką wobec unijnych liderów.
Donald Trump w poniedziałek zagroził kolejnymi podwyżkami ceł. W serwisie Truth Social napisał, że państwa próbujące „wykorzystać” decyzję sądu zostaną objęte jeszcze wyższymi cłami niż te uzgodnione wcześniej. „Kupujący, strzeżcie się!” — ostrzegł.
Relacje UE–USA pod lupą po decyzjach Białego Domu
Tymczasem w ciągu kilku godzin od piątkowego wyroku sądu prezydent zapowiedział wprowadzenie 10-procentowego globalnego cła, które następnie podniósł do 15 proc. Dla partnerów handlowych USA oznacza to kolejną falę niepewności.
Komisja Europejska, która negocjowała porozumienie w imieniu państw członkowskich, prowadzi rozmowy z administracją USA, próbując ustalić, jakie będą dalsze kroki Waszyngtonu.
Równolegle ministrowie handlu państw G7 odbyli w poniedziałek telekonferencję. Komisarz UE ds. handlu Maros Sefcovic podkreślił, że „pełne poszanowanie” wynegocjowanego porozumienia jest warunkiem dalszej współpracy. Tego samego dnia ambasadorowie państw UE mieli debatować nad przyszłością relacji handlowych z USA.
15-procentowe cła na eksport z UE, 50 proc. na europejskie metale
Zgodnie z pierwotnymi ustaleniami UE zgodziła się na 15-procentową stawkę celną na większość eksportu do USA, zobowiązując się jednocześnie do zniesienia ceł na amerykańskie towary przemysłowe. Waszyngton utrzymał natomiast 50-procentowe cła na stal i aluminium z Europy.
Unia przyjęła te warunki, chcąc uniknąć otwartej wojny handlowej i zabezpieczyć wsparcie USA w kwestiach bezpieczeństwa, w tym wobec Ukrainy. Sytuację dodatkowo skomplikowało rozszerzenie przez USA 50-procentowych ceł na metale na setki kolejnych produktów, co wywołało sprzeciw europosłów.
W pewnym momencie Bruksela rozważała nałożenie ceł odwetowych na amerykańskie towary o wartości 93 mld EUR, choć ostatecznie z tego pomysłu zrezygnowano po zawarciu wstępnego porozumienia.
Europa szuka większej niezależności gospodarczej
Po wycofaniu się Donalda Trumpa z gróźb wobec Grenlandii Parlament Europejski wznowił prace nad ratyfikacją i planował zakończyć je w marcu. W międzyczasie jednak wprowadzono poprawki, m.in. klauzulę wygaśnięcia, która w razie zatwierdzenia umowy wymagałaby dodatkowych negocjacji z państwami członkowskimi.
Równolegle nasila się szerszy proces: Europa coraz wyraźniej dywersyfikuje relacje gospodarcze i wzmacnia własną autonomię, zawierając nowe umowy handlowe oraz promując polityki wspierające unijne firmy i przemysł obronny — co spotyka się z krytyką ze strony USA