W związku z artykułem Pani Magdaleny Zasiewskiej, zamieszczonym w „Pulsie Biznesu” 16 marca 2004 r., Ministerstwo Finansów pragnie zauważyć, że w podanym przykładzie autorka błędnie podała, że przy sprzedaży wierzytelności kosztem uzyskania przychodów stanie się wartość brutto wierzytelności. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, zarówno przy uznaniu wierzytelności jako nieściągalnej (co omówione jest w artykule), jak i przy jej sprzedaży, kosztem uzyskania przychodu może być jedynie wartość netto tej wierzytelności.
Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, chyba że wierzytelność ta uprzednio, na postawie art. 12 ust. 3, została zarachowana jako przychód należny. Analogiczny przepis w zakresie osób fizycznych znajduje się w art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Anna Adamkiewicz p.o. Zastępcy Dyrektora Biura Komunikacji Społecznej
Odpowiedź autora
Dla prawidłowej oceny podatkowych konsekwencji sprzedaży wierzytelności, kluczową kwestią jest identyfikacja przedmiotu sprzedaży.
Moim zdaniem, w momencie sprzedaży wierzytelność staje się odrębnym od pierwotnej transakcji przedmiotem obrotu. Tak więc mamy do czynienia z zupełnie nową operacją, której nie należy utożsamiać z pierwotną transakcją, której dana wierzytelność dotyczy. Zgadzam się, że w przypadku pierwotnej transakcji przychodem jest wartość netto, na którą dana transakcja opiewa i że tylko taka wartość może być kosztem w przypadku nieściągalności należności wynikającej z tej transakcji.
Natomiast nie wydaje mi się, aby takie same zasady miały zastosowanie w przypadku, gdy wierzytelność staje się odrębnym przedmiotem obrotu gospodarczego. Bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami, w przypadku sprzedaży wierzytelności, cała kwota uzyskana z tej sprzedaży stanowi przychód sprzedającego. Analogicznie zatem, cała wartość wierzytelności, wynikająca z kont rozrachunkowych sprzedawcy, winna być uznana jako koszt uzyskania przychodów.
Jak słusznie podkreśla Ministerstwo Finansów, przepis art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i analogiczny przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zawarty w art. 23 ust. 1 pkt 34, wymagają, dla uznania straty na sprzedaży wierzytelności za koszt uzyskania przychodów, aby wierzytelność ta była uprzednio zarachowana jako przychód należny.
Zdaniem ministerstwa oznacza to, że jedynie kwota, która została zarachowana jako przychód należny, może zostać uznana za koszt. Moim zdaniem, przepis ten należy w przypadku sprzedaży wierzytelności rozumieć jako tylko formalny wymóg, aby sprzedawana wierzytelność była uprzednio zarachowana jako przychód należny. Jeżeli taki warunek jest spełniony, uważam, że kwota brutto wierzytelności może być uznana za koszt uzyskania przychodu w momencie sprzedaży wierzytelności.
Magdalena Zasiewska Senior Manager Tax Department Deloitte