Grupy VAT: co musisz wiedzieć, zanim dołączysz

opublikowano: 07-09-2022, 20:00
Play icon
Posłuchaj
Speaker icon
Close icon
Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl

Resort finansów wydał wstępne objaśnienia podatkowe o tworzeniu grup VAT, jednak wiele kwestii wciąż budzi wątpliwości.

Przeczytaj artykuł, a dowiesz się:

  • od kiedy przedsiębiorcy będą mogli tworzyć grupy VAT,
  • co oznacza w praktyce łączenie się w takie grupy i kto może to zrobić,
  • jakich kwestii, zdaniem ekspertów, nie wyjaśnia MF w projektowanych objaśnieniach o takich grupach.

Przygotowując się do ewentualnego tworzenia grup VAT, nie wystarczy znać uprawniające do tego przepisy. Dotyczą one nieznanego wcześniej rozwiązania i okazują się na tyle trudne, że konieczne będzie też zapoznanie się z objaśnieniami podatkowymi przygotowywanymi przez Ministerstwo Finansów (MF).

Dokument ten ma ułatwić praktyczne zastosowanie tych regulacji, a w każdym razie może być źródłem wiedzy o wymaganiach fiskusa co do ich przestrzegania przez podatników. Zdaniem ekspertów, z pewnością będzie on pełnił funkcję edukacyjną, ale z uwagi na złożoność materii, której dotyczy, tak naprawdę o wielu kwestiach przesądzą dopiero interpretacje skarbówki oraz orzeczenia sądów wydawane w konkretnych sprawach. Pierwsze doświadczenia przedsiębiorcy zaczną zdobywać od przyszłego roku, kiedy zaczną obowiązywać przepisy o grupach VAT.

Dla kogo te przepisy

Na razie znamy projekt objaśnień, poddany w ubiegłym miesiącu powszechnym konsultacjom. MF przypomina w nich, że wprowadzany w Polsce przepisami Polskiego Ładu system grupowego rozliczania podatku od towarów i usług (VAT), przewidziany w unijnej dyrektywie, ma umożliwić traktowanie kilku podmiotów ściśle ze sobą powiązanych (finansowo, ekonomicznie i organizacyjnie) jako jednego podatnika. Każdy członek grupy zachowa swoją odrębność, ale przystąpienie do niej oznacza, że jakiekolwiek możliwe, istniejące jednocześnie ich formy prawne (czy to na podstawie np. prawa cywilnego czy prawa spółek) utracą znaczenie dla celów tego podatku. Należąca do grupy firma stanie się częścią nowego (umownego) podatnika VAT.

Powiązania, czyli co:
Powiązania, czyli co:
Jednym z podstawowych warunków uprawniających do tworzenia grup VAT jest istnienie powiązań finansowych, ekonomicznych i organizacyjnych między jej członkami. Jednak ani przepisy, ani objaśnienia MF w pełni tego nie precyzują.
Adobe Stock

– Według objaśnień resortu, członkiem takiej grupy może potencjalnie zostać każdy podatnik wykonujący działalność gospodarczą, czyli osoba fizyczna, prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Składając w urzędzie skarbowym w tej sprawie formularz VAT-R, trzeba będzie przedstawić również dokumenty i informacje wskazujące na istnienie wszystkich rodzajów wymaganych powiązań – mówi Mateusz Krawczyński z kancelarii Russell Bedford.

Zdaniem Michała Samborskiego, doradcy podatkowego z kancelarii Taxeo Komorniczak i Wspólnicy, wbrew pozorom objaśnienia resortu nie dają odpowiedzi na pytanie, którzy podatnicy faktycznie będą mogli utworzyć grupę VAT.

– Mowa o podatnikach powiązanych ze sobą finansowo, ekonomicznie i organizacyjnie. Przepisy zawierają definicje tych pojęć, a ministerstwo przedstawiło krótki, lakoniczny do nich komentarz. Jest to istotne zwłaszcza w odniesieniu do powiązań ekonomicznych. Badanie, czy one w konkretnym przypadku istnieją, jest kwestią w znacznym stopniu ocenną – wyjaśnia doradca.

Mateusz Krawczyński również uważa, że próba doprecyzowania przez MF pojęć dotyczących relacji finansowych, ekonomicznych i organizacyjnych w grupie VAT nie przyniosła szczegółowych wyjaśnień. Tymczasem jej członkowie będą musieli te warunki spełniać przez cały czas jej trwania.

Prawa i obowiązki

Niedosyt przynoszą też wyjaśnienia kwestii związanych z uprawnieniami i powinnościami przyszłych grup VAT. Z chwilą utworzenia takiej grupy wejdzie ona w prawa i obowiązki poszczególnych jej członków - chodzi np. o możliwość odliczenia podatku naliczonego niezrealizowanego w przeszłych okresach rozliczeniowych, konieczność wykazania zaległego podatku należnego powstałego przed powstaniem grupy, prawa do ulgi na złe długi czy wieloletniej korekty.

– MF podaje też przykłady odliczenia częściowego VAT przy zastosowaniu współczynnika oraz pre-współczynnika. Przypomnijmy, że proporcja będzie wyliczana przez każdego członka grupy VAT osobno, a gdyby okazało się to niemożliwe, dodatkowo przez grupę, co komplikuje możliwość odliczenia częściowego – komentuje Mateusz Krawczyński.

Michał Samborski zauważa, że przepisy dotyczące tej kwestii postawią w ciekawej sytuacji przedsiębiorców, którzy nie mają pełnego prawa do odliczenia podatku naliczonego i stosują tzw. współczynnik lub pre-współczynnik odliczenia VAT.

– Utworzenie grupy VAT może, przynajmniej w niektórych przypadkach, zmienić wysokość zobowiązania podatkowego. Z tym, że nie zawsze będzie to korzystne – zaznacza przedstawiciel kancelarii Taxeo Komorniczak i Wspólnicy.

Doradca podkreśla przy tym, że już obecne ogólne przepisy o takiej formie odliczeń są złożone i nic nie zapowiada ich uproszczenia.

– Trzeba uprzedzić: częściowe odliczanie w grupie będzie zapewne jeszcze bardziej skomplikowane niż w przypadku podatników indywidualnych. Przeczytanie objaśnień MF, choć pomocne, nie rozwieje wszystkich wątpliwości – mówi Michał Samborski.

Zwraca przy tym uwagę - podkreślając, że tego MF nie akcentuje - że wewnętrzne funkcjonowanie grupy VAT jest kwestią zasadniczo pozostawioną woli jej członków. Szczególnie w kwestii regulowania zobowiązania podatkowego albo ewentualnej nadwyżki VAT.

– Jest ono przyporządkowane do grupy jako podatnika, ale odpowiadają za nie wszyscy członkowie, którzy są odrębnymi podmiotami poza zakresem VAT. Wydaje się więc, że mogą pojawić się problemy dotyczące podatku dochodowego, zwłaszcza jeśli dana grupa VAT nie jest grupą kapitałową w zakresie CIT. Są to kwestie od siebie niezależne i odrębne – zauważa Michał Samborski.

Mateusz Krawczyński zwraca uwagę, że MF nie podjęło w objaśnieniach także ważnego wątku restrukturyzacji wewnątrzgrupowych i wpływu takich transakcji na zachowanie statusu podatnika VAT przez grupę. Ponadto na podstawie lektury tego dokumentu nie wiadomo, czy interpretacja podatkowa uzyskana w czasie trwania grupy VAT po jej rozwiązaniu zapewni ochronę dla poszczególnych członków, a także w jaki sposób będzie przebiegać odmowa rejestracji grupy i jaką formę ma przybrać rozstrzygnięcie organu podatkowego w tej sprawie,

Nic pochopnie

– Można się spodziewać, że MF nie wyjaśni w ostatecznej wersji wszystkich pojawiających się wątpliwości. Trzeba będzie poczekać na interpretacje oraz orzecznictwo. Niemniej - z uwagi chociażby na niedoprecyzowanie powiązań podatników - brak możliwości dołączenia do grupy VAT i opuszczenia jej w trakcie jej trwania czy konieczność ewidencjonowania transakcji wewnątrzgrupowych mimo braku opodatkowania VAT w ramach grupy może do niej zniechęcać. Przynajmniej na początkowym etapie wdrożenia omawianego rozwiązania – mówi przedstawiciel kancelarii Russell Bedford.

Zdaniem Michała Samborskiego, przedsiębiorcy zainteresowani grupą VAT muszą sami rozważyć, czy w ogóle to rozwiązanie przyniesie im korzyść. Podkreśla, że rolą Ministerstwa Finansów nie jest oczywiście podpowiadanie optymalnego rozwiązania podatkowego. Uważa natomiast, że nowy przywilej vatowski może przydać się m.in. powiązanym ze sobą podatnikom, z których część uiszcza VAT, a część wykazuje nadwyżkę tego podatku naliczonego nad należnym.

– W każdym razie wiele będzie zależeć od konkretnych uwarunkowań danego przypadku – stwierdza doradca z kancerlarii Taxeo Komorniczak i Wspólnicy.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane