Produkt krajowy brutto Izraela wzrósł w ubiegłym roku o 3,1 proc. — podał w poniedziałek izraelski urząd statystyczny. To wynik lepszy niż prognozy zarówno resortu finansów, jak i banku centralnego, które zakładały wzrost na poziomie 2,8 proc. PKB na mieszkańca wrócił już w pobliże poziomów sprzed wybuchu konfliktu w Strefie Gazy.
Wojna zahamowała tempo wzrostu gospodarki Izraela
Spowolnienie rozpoczęło się po październiku 2023 r., gdy wspierany przez Iran Hamas przeprowadził atak, który zapoczątkował dwuletni konflikt zbrojny. Walki rozszerzyły się później także na napięcia między Izraelem a Iranem oraz innymi ugrupowaniami powiązanymi z Teheranem. Skutki gospodarcze — rosnące wydatki wojskowe, mobilizacja rezerwistów i przerwy w działalności firm — przełożyły się na wyraźne wyhamowanie wzrostu w kolejnym roku.
W 2024 r. gospodarka urosła jedynie o 1 proc., co było najsłabszym wynikiem od ponad 20 lat, jeśli pominąć okres pandemii wirusa COVID-19.
Rząd Izraela: gospodarka wchodzi w fazę odbudowy
Najnowsze dane wzmacniają przekaz rządu, że kraj wchodzi na ścieżkę odbudowy po dwóch latach słabej koniunktury, choć skala aktywności wciąż nie wszędzie wróciła do poziomów sprzed wojny. Bank centralny prognozuje, że w tym roku tempo wzrostu może sięgnąć 5,2 proc.
Minister finansów Bezalel Smotrich ponownie zaapelował do banku centralnego o obniżkę stóp procentowych, argumentując, że pomogłoby to zmniejszyć koszty kredytów hipotecznych oraz finansowania dla małych firm.
Jak podkreślił w komunikacie, spada presja inflacyjna, a sytuacja gospodarcza się stabilizuje, co — jego zdaniem — uzasadnia złagodzenie obciążeń dla gospodarstw domowych.
Napięcia geopolityczne wciąż zagrożeniem dla wzrostu gospodarczego
Perspektywy wzrostu nadal jednak obarczone są ryzykiem. Wojna w Strefie Gazy nie została definitywnie zakończona, a rozmowy USA–Iran nie dają gwarancji uniknięcia eskalacji. Administracja prezydenta Donalda Trumpa zapowiada możliwość uderzenia na Iran, jeśli nie dojdzie do porozumienia w sprawie programu nuklearnego, jednocześnie wzmacniając obecność wojskową w regionie. Ewentualny konflikt mógłby wciągnąć Izrael w działania zbrojne i narazić gospodarkę na kolejny wstrząs.
Na wtorek zaplanowano w Szwajcarii drugą rundę pośrednich rozmów między USA a Iranem.
Inwestycje i eksport głównym motorem wzrostu
Za zeszłoroczny wzrost odpowiadały głównie inwestycje — nakłady brutto na środki trwałe zwiększyły się o 8,1 proc. — oraz eksport, który wzrósł o 6,1 proc. Wydatki publiczne, utrzymujące się na podwyższonym poziomie w czasie wojny, zwiększyły się o 1,7 proc.
W czwartym kwartale aktywność gospodarcza rosła w tempie 4 proc. w ujęciu zanualizowanym i po korekcie sezonowej względem trzeciego kwartału. To nieco mniej niż mediana prognoz ekonomistów ankietowanych przez agencję Bloomberg, która wynosiła 4,1 proc.
Silne odbicie eksportu wsparło gospodarkę Izraela pod koniec roku
Ekonomiści zwracają uwagę, że końcówkę roku napędzało przede wszystkim silne odbicie eksportu, podczas gdy popyt krajowy pozostawał relatywnie słaby.
Trzeci kwartał przyniósł z kolei bardzo mocne odbicie po wcześniejszych zakłóceniach wywołanych konfrontacją militarną z Iranem, która zmusiła wiele firm do czasowego zamknięcia działalności. Po rewizji danych okazało się, że PKB wzrósł w okresie lipiec–wrzesień o 12,7 proc., po wcześniejszym spadku w poprzednim kwartale.