Styl romański obok Bauhausu. Bajeczne ogrody i Góry Harcu. Pamiątki po Marcinie Lutrze... Środek Niemiec odkrywa swe skarby.
Goseck. W 2003 r. poszła stąd w świat wiadomość o sensacyjnym odkryciu. Znalezisko — okrągła konstrukcja sprzed 7 tys. lat — zyskało miano „niemieckiego Stonehenge”. To 2-metrowa palisada o średnicy 75 m, do której prowadziły 3 bramy: jedna wyznaczała punkt, w którym Słońce wschodzi 21 grudnia, druga — punkt zachodu Słońca tego samego dnia, trzecia zaś wiodła na północ. Obserwacja ruchu Słońca w powiązaniu z tymi trzema punktami pozwalała określić czas siewu i zbioru zbóż. To nie pierwsze odkrycie tej rangi w Saksonii — Anhalt, kraju związkowym w centralnych Niemczech.
— W 1999 r. 25 km od Goseck znaleziono Niebiański Krąg z Nebry. Najstarsze — bo liczące 3,6 tys. lat — wyobrażenie wszechświata. Dysk służył do wyznaczania pory zasiewu pól... Gdy Egipcjanie uczyli się dopiero konstrukcji piramid, ludzie z dzisiejszej Saksonii — Anhalt już budowali precyzyjne urządzenia! — chwali przodków Matthias Poeschel z biura promocji Saksonii — Anhalt.
Starożytny trakt
Stolica landu, Magdeburg, obchodzi jubileusz 1200-lecia: pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 805 r. To słynny ośrodek — w XIII w. magdeburskie prawo miejskie stało się wzorem dla znacznej części Europy. Dziś wrażenie wywierają widoczne z daleka średniowieczne fortyfikacje i kościoły, z majestatycznymi sylwetkami świątyń pod wezwaniem św. Maurycego i św. Katarzyny. Najstarsza budowla Magdeburga — klasztor NMP to perła szlaku turystycznego zwanego Trasą Romańską.
— Wzdłuż wiodącego przez ponad 1 tys. km traktu — między Górami Harcu, Łabą, Altmarkiem i Soławą — rozciąga się pasmo 60 stacji z 72 obiektami: warownymi zamkami, kościołami, klasztorami, grodami i dziełami sztuki. Otoczone przepięknym krajobrazem, opowiadają dzieje tych ziem — dodaje Matthias Poeschel.
Wiele pomników architektury romańskiej to znane dzieła — katedra w Magdeburgu z grobowcem cesarza Ottona I. Stifskirche — kolegiata w Kwedlinburgu. Ogrody klasztorne w Drübeck, należące do najpiękniejszych założeń parkowo-ogrodowych w kraju. Nikt też, kto stanął przed Utą z Naumburga — jedną z 12 rzeźb portretujących fundatorów katedry w tym mieście — nie zapomni jej pięknej twarzy...
Trasa Romańska wije się na kształt cyfry 8, zaś punktem jej przecięcia jest Magdeburg. Dużo tu do zwiedzenia także poza tym szlakiem — skrzyżowanie dróg wodnych i najdłuższy w Europie most na kanale, Muzeum Historii Kultury przypominające o świetności panowania Ottona Wielkiego, wieża w Elbauenpark z wystawą poświęconą 6 tys. lat nauki i techniki... Jeszcze w 2005 r. udostępniona będzie publiczności „Zielona Cytadela” — ostatnie dzieło Friedensreicha Hundertwassera, słynnego austriackiego projektanta i grafika. Magdeburg to najzieleńsze miasto Niemiec — zmęczony turysta odpocznie w 20 zabytkowych parkach i ogrodach. Starodrzewami zachwycają m.in. Elbauenpark i Herrenkrughh — Park, a także ogród angielski, pięknie położony nieopodal parku miejskiego Rotehorn.
Konno przez Łabę
Z Kwedlinburga — pełnego spokoju i legend średniowiecznego miasteczka w Górach Harcu, zwanych zielonym sercem Niemiec — ruszy wkrótce wąskotorowa kolejka parowa na Brocken, słynny szczyt opiewany przez poetę Heinricha Heinego. Do najznamienitszych zabytków miasta zalicza się romański kościół Stifskirche ze skarbcem i grobowcem króla Henryka I. Cała kwedlinburska starówka — z 1,2 tys. budynkami z muru pruskiego — figuruje na liście dziedzictwa kulturalnego UNESCO.
— W latach 70. XX w. pierwsze budowle odnowili polscy konserwatorzy. Do dziś odrestaurowano 80 ha zabytkowego miasta. Wiele stylowych obiektów zaadaptowano na hotele. A w piwnicach ze sklepieniem kolebkowym i dawnych browarach otwarto kawiarnie i restauracje. W Kwedlinburgu przypada najwięcej w Niemczech kawiarni na głowę mieszkańca! — twierdzi Thomas Bracht, szef marketingu turystycznego Kwedlinburga.
Tu dorastał cesarz Otton III — i stąd w 1000 r. wyruszył na pielgrzymkę do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie.
— Do dziś oba miasta utrzymują dobre stosunki, owocujące m.in. wymianą młodzieży — zapewnia Thomas Bracht.
Średniowieczna tradycja wciąż żyje — w Zielone Światki (50 dni po Wielkanocy) odbywają się w romańskich klasztorach i zamkach Kwedlinburga festyny z udziałem bractw rycerskich. Dzieci zaś bawią się podczas programów przybliżających im tę epokę. To miły wypoczynek na świeżym powietrzu — bo i w tym względzie land, bogaty w zieleń, rzeki i jeziora, może wiele zaproponować.
— Rezerwat biosfery — rejon leśny nad rzeką Elbą — znalazł się na liście UNESCO. Z kolei nad Łabą wytyczono 360 km tras rowerowych. Polecamy też wycieczkę kajakiem wśród winnic. Rano pływa się po rzece Unstrut, wieczorem zaś delektuje winem z najbardziej na północ wysuniętych upraw Niemiec. Te winnice słyną z musującego wina Weiss Burgunder... To produkt równie znany, jak nasza zupa szparagowa. Pół tony szparagów z Saksonii — Anhalt pojechało rok temu do Danii, by uświetnić menu królewskiego wesela — opowiada Matthias Poeschel.
Przygoda czeka na miłośników jazdy konnej — land przygotował dla nich 1,6 tys. km oznakowanych szlaków, w tym przeprawę z końmi promem przez Łabę. Konne trakty przecinają okolice bogate w zabytki, imprezy kulturalne i miejsca noclegowe — popularnością cieszy się zwłaszcza spanie na sianie.
— Przez Saksonię — Anhalt prowadzi droga do Santiago de Compostela. Chcemy przekonać Brandenburgię, by poprowadziła ją dalej, do Polski — zapowiada Matthias Poeschel.
Forma i funkcja
Świat zawdzięcza Saksonii — Anhalt kilka innowacyjnych produktów: syntetyczny kauczuk, pierwszy kolorowy film oraz pierwszy na świecie samolot z metalu lekkiego z kabiną.
— Hugo Junkers konstruował swe samoloty w Dessau. W naszym Muzeum Techniki można podziwiać słynny Ju-52, zwany pieszczotliwie „Ciotką Ju” — zapewnia Roman Müller z biura informacji turystycznej Dessau.
W latach 1925 -1932 niegdysiejsza stolica księstwa Anhalt była siedzibą szkoły artystycznej. Tu powstała, według planów Waltera Gropiusa, legendarna szkoła wzornictwa — Bauhaus. Doskonale łącząca formę i funkcjonalność — pierwsza wykorzystała beton, metal i szkło jako materiały budowlane. Obok budynku szkoły powstały też domy i warsztaty takich artystów, jak Wassili Kandinsky, Paul Klee, Lyonel Feininger czy Oskar Schlemmer. Gropius zaprojektował również restaurację nad brzegiem Elby. Nic dziwnego, że w latach 20. XX wieku Dessau okrzyknięto stolicą modernizmu.
— W 1900 r. w urodził się tu kompozytor, Kurt Weill. Centrum dokumentujące jego życie i twórczość mieści się w jednym z budynków Gropiusa. Można je zwiedzić z przewodnikiem, podobnie jak inne budowle, mieszczące wystawy poświęcone artystom Bauhausu. Co roku, 27 sierpnia, organizujemy też święto kolorów Bauhausu. Miasto przybiera wówczas rozmaite barwy. W tym roku będzie to fiolet — zapowiada Roman Müller.
Bauhaus trafił na listę dziedzictwa kulturalnego UNESCO w 1996 r. W 2000 r. znalazły się tam ogrody Dessau — Wörlitz, park krajobrazowy w stylu angielskim, najstarszy na kontynencie (1764 r.). To właściwie 6 ogrodów i tyleż pałaców połączonych alejkami (142 km kw.). W centrum wznosi się klasycystyczny pałac z kolekcją obrazów, zaś w Domu Gotyckim wystawiono cenny zbiór malarstwa na szkle. Twórcą tego „Królestwa Ogrodów” był książę Leopold III Friedrich Franz von Anhalt — Dessau.
— Po parkowych kanałach i jeziorkach można też pływać gondolą. A w niej — napić się kawy, zjeść ciastko, a nawet wysłuchać wieczornego koncertu nad wodą — zachęca Roman Müller.
Cały teren leży w rezerwacie biosfery środkowej Łaby — także pod ochroną UNESCO.
Synowie tej ziemi
W Saksonii — Anhalt urodzili się kompozytorzy epoki baroku: Georg Friedrich Händel i Georg Philipp Telemann. Komponował Jan Sebastian Bach. Żył i tworzył malarz Lucas Cranach... Synami tej ziemi są także Filip Melanchthon oraz Marcin Luter — urodzony w Eisleben, mieszkający w Wittenberdze. Obie miejscowości — figurujące na liście dziedzictwa kulturalnego UNESCO — zwane są „miastami Marcina Lutra”. Jego życie dokumentuje wystawa w rodzinnym domu w Eisleben. Tu — w kościele pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła — przyszły reformator został ochrzczony. W kościele św. Andrzeja zachował się nawet pulpit, przy którym Luter wygłaszał kazania. W 1883 r., z okazji 400-setnych urodzin reformatora, wzniesiono mu pomnik na średniowiecznym rynku Eisleben... Także zwiedzający Wittenbergę nie uciekną od ducha reformacji — 31 października 1517 r. Marcin Luter przybił swe słynne 95 tez na drzwiach kościoła zamkowego w tym mieście. Tu też go pochowano...