Czytasz dzięki

Nowe obowiązki i regulacje prawne w 2020 r.

opublikowano: 19-01-2020, 22:00

Podatki przyszłości

Wydarzenie otworzył Krzysztof Radziwon,
partner, szef działu doradztwa biznesowego w KPMG w Polsce (na zdjęciu pierwszy
od lewej). Prelekcje wygłosili m.in. Anna Sińczuk, Rafał Ciołek, Małgorzata
Gleń, Katarzyna Nosal-Gorzeń, Monika Palmowska, Jacek Bajger, Tomasz Bełdyga,
Wojciech Majkowski, Oskar Wala, Wojciech Piotrowski, Monika Warmbier, Tomasz
Regulski, dr Fatima Mohmand, Przemysław Kamil Rosiak, Kiejstut Żagun, Krzysztof
Szwaja. Stacy Ligas, senior partner i CEO KPMG w Polsce (na zdjęciu z prawej)
przedstawiła zaś jak cyfryzacja rewolucjonizuje każdy aspekt działalności
biznesowej.
Zobacz więcej

X KONGRES PODATKÓW I RACHUNKOWOŚCI KPMG:

Wydarzenie otworzył Krzysztof Radziwon, partner, szef działu doradztwa biznesowego w KPMG w Polsce (na zdjęciu pierwszy od lewej). Prelekcje wygłosili m.in. Anna Sińczuk, Rafał Ciołek, Małgorzata Gleń, Katarzyna Nosal-Gorzeń, Monika Palmowska, Jacek Bajger, Tomasz Bełdyga, Wojciech Majkowski, Oskar Wala, Wojciech Piotrowski, Monika Warmbier, Tomasz Regulski, dr Fatima Mohmand, Przemysław Kamil Rosiak, Kiejstut Żagun, Krzysztof Szwaja. Stacy Ligas, senior partner i CEO KPMG w Polsce (na zdjęciu z prawej) przedstawiła zaś jak cyfryzacja rewolucjonizuje każdy aspekt działalności biznesowej.

KATARZYNA NOSAL-GORZEŃ, partner w dziale doradztwa podatkowego w zespole ds. fuzji i przejęć w KPMG w Polsce

MAŁGORZATA GLEŃ, dyrektor w dziale doradztwa podatkowego w zespole ds. fuzji i przejęć w KPMG w Polsce

Głównym celem prac OECD w zakresie podatków jest walka z unikaniem opodatkowania, zwiększanie transparentności, a także zacieśnianie wymiany informacji pomiędzy różnymi jurysdykcjami podatkowymi. Z tego względu w ostatnich latach obserwujemy zwiększony wpływ prac OECD na naszą krajową legislację. Przejawia się to m.in. we wprowadzanych przepisach mających na celu uszczelnianie systemu podatkowego (cienka kapitalizacja, opodatkowanie zagranicznych spółek kontrolowanych — tzw. CFC), a także zwiększonych obowiązkach raportowych po stronie polskich przedsiębiorstw (np. nowe przepisy w zakresie raportowania schematów podatkowych — tzw. MDR, regulacje dotyczące raportowania Country-by-Country). Obecnie polskie organy podatkowe inaczej podchodzą też do kwestii tzw. substancji (wymóg dotyczący prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej, który od 2019 r. jest elementem definicji rzeczywistego właściciela dla celów pobierania podatku u źródła) oraz uzasadnienia biznesowego różnych działań podatników. Należy się też spodziewać, że znaczenie tych kwestii w kolejnych latach będzie nadal wzrastać. Niemniej jednak to w zakresie podatków międzynarodowych szykuje się prawdziwa rewolucja.

Prace nad tzw. podatkiem cyfrowym w ramach OECD trwają już od kilku lat. Powodem ich rozpoczęcia w ramach tzw. Filaru I była działalność dużych przedsiębiorstw prowadzących biznes głównie za pośrednictwem technologii cyfrowych, które mimo czerpania zysków w danych jurysdykcjach podatkowych nie płacą od niego podatku z uwagi na brak fizycznej obecności (biura, zakładu). Obecnie dyskusja w tym zakresie została jednak znacznie rozszerzona i oczekuje się, że system podatkowy zmieni się także w przyszłości dla tradycyjnych biznesów, które prowadzą działalność w krajach o niskim poziomie opodatkowania. OECD prowadzi prace w tym zakresie w ramach tzw. II Filaru. Wygląda na to, że konkretów na forum międzynarodowym możemy oczekiwać już w 2020 r., co będzie miało wpływ na kształt polskich przepisów w zakresie podatków dochodowych w przyszłości.

Najważniejsze zmiany z zakresu CIT na progu 2020 r.

RAFAŁ CIOŁEK, partner w dziale doradztwa podatkowego, szef zespołu ds. CIT w KPMG w Polsce

ANNA SIŃCZUK, partner w dziale doradztwa podatkowego w zespole ds. CIT w KPMG w Polsce

Kalendarz wyborczy sprawił, że tym razem podatnicy nie byli zaskoczeni zmianami uchwalanymi w ostatnich dniach listopada. Większość zmian w zakresie podatku CIT, obowiązujących od początku 2020 r., jest efektem mniejszych nowelizacji uchwalonych w trakcie 2019 r. Nie miały one jednak charakteru kompleksowej nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jak to bywało praktycznie co roku przez wiele ostatnich lat. Niestety oznacza to również, że nie zostały uchwalone zmiany łagodzące nazbyt restrykcyjne przepisy, które obiecywało Ministerstwo Finansów i których oczekiwali podatnicy, i — szerzej — rynek.

Mam tu na myśli obowiązujące od 1 stycznia 2019 r. przepisy dotyczące obowiązków płatników podatku u źródła, które na wiele podmiotów gospodarczych nałożyły nierzadko nierealne do spełnienia w praktyce obowiązki weryfikacji zagranicznych kontrahentów w odniesieniu do posiadania statusu tzw. rzeczywistego odbiorcy otrzymywanych od polskich podmiotów płatności, także z tytułów, dla których międzynarodowe prawo podatkowe w przeważającej większości przypadków w ogóle nie przewiduje konieczności potrącania podatku u źródła. Zamiast nowelizacji, która według wstępnych zapowiedzi Ministerstwa Finansów ma polegać m.in. na ograniczeniu podwyższonych standardów weryfikacji odbiorców płatności jedynie do kręgu podmiotów powiązanych i jedynie do płatności z tytułu dochodów pasywnych (dywidend, odsetek i należności licencyjnych), przedłużono jedynie do 30 czerwca 2020 r. czas stosowania rozporządzenia Ministra Finansów z 31 grudnia 2018 r. w sprawie wyłączenia lub ograniczenia stosowania art. 26 ust. 2e ustawy o CIT. W tym kontekście warto jeszcze raz powtórzyć, że wspomniane rozporządzenie nie powoduje automatycznie, że podwyższonych standardów weryfikacji odbiorców płatności można obecnie nie stosować.

Wyłączenie stosowania art. 26 ust. 2e ustawy oznacza jedynie, że w przypadku płatności, których suma przekracza w roku podatkowym 2 mln zł, nie jest wymagane oświadczenie płatnika dla zaniechania poboru podatku według stawki podstawowej. Jednak zastosowanie preferencyjnej stawki podatku u źródła bądź jego niepobranie wymaga dochowania należytej staranności i przeprowadzenia weryfikacji odbiorcy płatności, w tym faktu prowadzenia przez odbiorcę (na razie zarówno powiązanego, jak i niepowiązanego) rzeczywistej działalności, według kryteriów określonych w ustawie o CIT. Pozostaje mieć jedynie nadzieję, że planowana nowelizacja nastąpi w najbliższym czasie, gdyż jej brak jest jednocześnie przyczyną opóźnienia w wydaniu oficjalnych objaśnień dotyczących mechanizmu poboru podatku u źródła. Ministerstwo Finansów nie chce bowiem publikować objaśnień do przepisów, które w niedługim czasie ulegną zmianie. Nowa data graniczna obowiązywania rozporządzenia sugeruje, że powinno to nastąpić w pierwszej połowie tego roku. Pozostałe nowości z zakresu CIT, które zaczęły obowiązywać od początku roku, polegają na odpowiednim przeniesieniu przepisów z zakresu VAT na grunt CIT.

Niespełnienie wymogów w zakresie weryfikacji rachunku bankowego kontrahenta czy też w zakresie zastosowania mechanizmu podzielonej płatności będzie skutkowało m.in. utratą prawa do zaliczenia danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów.Istotnym novum jest też wprowadzenie do ustawy o CIT ulgi na złe długi, również wzorowanej na rozwiązaniach z ustawy o VAT. W przypadku przekroczenia terminu płatności o 90 dni, w uproszczeniu wierzyciel będzie mógł obniżyć przychody należne, a dłużnik będzie musiał zmniejszyć koszty uzyskania przychodów. Podsumowując, z punktu widzenia podatników zapewne mile widziane jest to, że zmian w obszarze CIT jest niewiele, tym bardziej że inne niedawne nowelizacje, zarówno te ustawy o CIT (dotyczące czy to podatku u źródła, czy też cen transferowych), jak i ordynacji podatkowej — w zakresie raportowania schematów podatkowych, i tak oznaczają dla podatników mnóstwo pracy i wzrost nakładów na wywiązywanie się z coraz bardziej absorbujących obowiązków informacyjno-sprawozdawczych, których niedopełnienie skutkuje równie dotkliwymi sankcjami, jak błąd w kalkulacji należnego podatku.

Najnowsze trendy w kontrolach podatkowych

WOJCIECH MAJKOWSKI, dyrektor w zespole ds. CIT w KPMG w Polsce

OSKAR WALA, menedżer w zespole ds. postępowań podatkowych i sądowych w KPMG w Polsce

Kontrole są z roku na rok bardziej efektywne. Odnosząc się do statystyk — liczba kontroli podatkowych w 2019 r. spadła o około 30 proc. w stosunku do 2017 r., ale skuteczność, tj. doprowadzenie do tzw. ustaleń, rośnie i jest obecnie szacowane na ponad 90 proc. Statystki wskazują także, że na skutek działań organów podatkowych znacząco spadła tzw. luka w VAT i wpływy z VAT pomiędzy 2015 a 2018 r. wzrosły aż o 52 mld zł (ponad 40 proc.). Wzrastają także wpływy z innych podatków, co wynika zarówno z rozwoju gospodarczego, jak i z uszczelniania systemu podatkowego. Jedną z przyczyn jest wdrażanie rozwiązań opartych na nowych technologiach, przykładowo: kontroli elektronicznej, e-deklaracji, obowiązku raportowania MDR, JPK-VAT (w powiązaniu z Silnikiem Analiz), czy też STIR. Organy podatkowe, uzyskują dzięki temu wiele danych, które mogą być w prosty sposób przetwarzane. Na tej podstawie typowane są podmioty do kontroli, a same dane wykorzystywane są w trakcie czynności kontrolnych, co przyśpiesza i ułatwia wiele działań wyjaśniających. Dochodzi również do pewnej specjalizacji organów podatkowych. Organy skupiają się na kontrolowaniu konkretnych transakcji, z którymi związane są określone korzyści podatkowe. Są to zwykle sprawy skomplikowane, które wymagają bardzo dokładnej analizy stanu faktycznego i przepisów prawa, a często także wiedzy specjalistycznej. Należy także pamiętać jak ważny jest aktywny udział podatnika w kontroli. Podatnik powinien na bieżąco współpracować z organami podatkowymi, składać własne wyjaśnienia i wnioski dowodowe, tak by jak najwcześniej wyjaśnić sprawę. Szczególnie w skomplikowanych sprawach nie wystarczy biernie odpowiadać na wezwania organów, bo nie będą one z własnej inicjatywy szukały argumentów na korzyść podatnika. Często także, niestety, organy rozstrzygają sprawy niezgodnie z orzecznictwem sądów, albo kwestionują ochronę wynikającą z interpretacji indywidualnych. Bardzo istotne jest także przekonanie organów, że transakcje miały uzasadnienie ekonomiczne, gdyż działania, które organy podatkowe uznają za nieracjonalne, są kwestionowane w pierwszej kolejności.

Zmiany w VAT 2019/2020

TOMASZ BEŁDYGA, partner w dziale doradztwa podatkowego w zespole ds. VAT w KPMG w Polsce

PIOTR ŻUROWSKI, partner w dziale doradztwa podatkowego w zespole ds. VAT w KPMG w Polsce

Wszystko wskazuje, że rok 2020 upłynie pod hasłem dalszej digitalizacji VAT oraz upraszczania i uszczelniania rozliczeń w tym podatku. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na najważniejsze zmiany przepisów, które nastąpią jeszcze w tym roku i do których podatnicy będą musieli się dostosować. Od 1 kwietnia 2020 r., początkowo tylko dla dużych przedsiębiorców, zaczną obowiązywać nowe schematy JPK_V7M i JPK_V7K. W praktyce wprowadzenie tych schematów będzie się wiązało przede wszystkim z rozszerzeniem katalogu obligatoryjnie przekazywanych danych (np. informacje o typach transakcji) oraz z koniecznością przypisania kodów odpowiedniej grupy towarowo-usługowej (GTU) do towarów i usług sprzedawanych przez podatnika. Nowe schematy JPK inkorporują treść obecnych deklaracji VAT-7, przez co wyeliminowana zostaje konieczność ich osobnego składania. Nadal jednak składane będą informacje podsumowujące. Jednak nowy JPK to nie tylko ułatwienie i uproszczenie rozliczeń. Trzeba też pamiętać o nowych karach. W przypadku stwierdzenia przez organ podatkowy w przesłanej ewidencji błędów, które uniemożliwiają przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości transakcji, podatnik będzie zobligowany do przesłania skorygowanego pliku JPK_V7M/ JPK_V7K lub wyjaśnienia, że ewidencja nie zawiera błędów. Niewywiązanie się przez podatnika z nałożonego obowiązku spowoduje nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości do 500 zł za każdy błąd. Również od 1 kwietna 2020 r. wprowadzona zostanie nowa matryca stawek VAT, która spowoduje zmianę stawek VAT na niektóre towary i usługi. W związku z tą zmianą już od 1 listopada 2019 r. istnieje możliwość wystąpienia do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej potwierdzającej prawidłowość stosowanych stawek VAT. Te zmiany mają w założeniu usunąć istniejące od lat problemy związane ze stosowaniem stawek VAT opartych na PKWiU.

W cenach transferowych raportowanie i nowe koncepcje alokacji zysków w skali światowej

JACEK BAJGER, partner, szef zespołu ds. cen transferowych w KPMG w Polsce

MONIKA PALMOWSKA, partner w zespole ds. cen transferowych w KPMG w Polsce

W 2020 r. dotknie nas przede wszystkim rosnące raportowanie w zakresie cen transferowych w postaci obowiązku złożenia sprawozdania TP-R oraz oświadczenia o stosowaniu cen transferowych. W deklaracji TP-R będziemy musieli ujawnić nie tylko rentowność na poziomie całego podmiotu, ale poziom zysku lub straty realizowany w poszczególnych transakcjach wraz z podaniem wyników analiz rynkowych i wskazaniem, czy znajdujemy się w przedziale rynkowym. Za 2019 r. zarządy spółek będą musiały oświadczyć, że stosują ceny rynkowe pod groźbą odpowiedzialności karnoskarbowej. Z pewnością złożenie takiego oświadczenia powinno być poprzedzone analizą wskazującą na argumenty za rynkowością rozliczeń. Co zatem z tymi, którzy nie złożą oświadczeń, a w formularzu TP-R wskażą, że ich zyski nie są rynkowe? Podmioty te nieuchronnie czeka kontrola, a być może podwójne opodatkowanie tego samego dochodu. Aby uniknąć podwójnego opodatkowania, ustawodawca wprowadza nowe mechanizmy eliminacji: poza dostępną już możliwością zastosowania umów o unikaniu podwójnego opodatkowania czy Konwencji Arbitrażowej pojawi się procedura wynikająca z zastosowania Dyrektywy Rady (UE) 2017/1852. W dalszej perspektywie czekają nas zmiany wynikające z propozycji OECD w zakresie opodatkowania gospodarki cyfrowej. Wbrew nazwie dotkną one nie tylko przedsiębiorstwa, które działają w sferze cyfrowej, ale mają objąć duże przedsiębiorstwa prowadzące działalność skierowaną do konsumentów. Nowe podejście zakłada bowiem opodatkowanie przedsiębiorstw niezależnie od ich fizycznej obecności w danym państwie, ale w dużej mierze oparte na skali sprzedaży realizowanej w danej jurysdykcji. Zupełnym novum jest możliwość zawarcia umowy o współdziałanie z szefem KAS. Istotą umowy jest transparentność w relacjach między organem a podatnikiem dająca wiele korzyści oraz ułatwienia w procedurach podatkowych.

Obowiązek przekazywania informacji o schematach MDR

MICHAŁ NIŻNIK, partner w zespole ds. podatków międzynarodowych w KPMG w Polsce

MICHAŁ MROZIK, starszy menedżer w zespole ds. podatków międzynarodowych w KPMG w Polsce

Za nami rok obowiązywania przepisów o przekazywaniu informacji o schematach podatkowych (MDR). Polska będąc jedynym państwem członkowskim UE, w którym te przepisy już obowiązują, i to w wersji rozszerzonej ponad minimalny standard określony w prawie unijnym, została postawiona w roli królika doświadczalnego. Przepisom MDR zarzuca się niejasność, szczególnie w zakresie cech rozpoznawczych, kryterium głównej korzyści czy określenia terminów raportowania. Podatnicy nie dysponują obecnie żadnym mechanizmem umożliwiającym uzyskanie oficjalnego potwierdzenia, czy dane uzgodnienie stanowi schemat podatkowy. Organy podatkowe odmawiają bowiem wydawania interpretacji podatkowych dotyczących MDR, i to wbrew deklaracjom urzędników Ministerstwa Finansów z początku 2019 r. Jednocześnie w ramach procedury nadawania numeru schematu podatkowego (NSP) szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) nie dokonuje weryfikacji merytorycznej zgłoszonego uzgodnienia, a jedynie dochowanie warunków formalnych dla nadania NSP. Powyższe okoliczności w połączeniu z bardzo wysokimi maksymalnymi grzywnami grożącymi za niezaraportowanie albo opóźnienie w raportowaniu schematów podatkowych spowodowały zalanie szefa KAS zgłoszeniami uzgodnień, których kwalifikacja jako schematów podatkowych budzi istotne wątpliwości, np. leasing operacyjny. To z kolei prowadzi do opóźnień w nadawaniu nowych NSP. Istnieje więc pilna potrzeba zaktualizowania objaśnień do przepisów MDR, a także zaproponowania zmian prawa krajowego i unijnego. W październiku 2019 r. minister finansów powołał Forum MDR złożone z ekspertów, którego celem jest właśnie zaproponowanie tego typu zmian. O ile propozycje Forum MDR spotkają się z aprobatą Ministerstwa, istnieje szansa, że w roku 2020 skala niepewności towarzyszącej przepisom MDR będzie znacznie mniejsza niż rok wcześniej.

Zmiany w podatku PIT

WOJCIECH PIOTROWSKI, dyrektor w dziale doradztwa podatkowego w zespole ds. PIT w KPMG w Polsce

W podatku dochodowym od osób fizycznych rok 2019 był pod wieloma względami rewolucyjny. Po raz pierwszy mieliśmy do czynienia z sytuacją, w której istotne zmiany, rzutujące na poziom opodatkowania osób fizycznych, weszły w życie w trakcie roku podatkowego. Przysporzyło to niewątpliwie dużo dodatkowej pracy działom płac oraz IT, odpowiedzialnym za uaktualnianie systemów płacowych. Wprowadzenie w połowie roku zwolnienia w podatku PIT dla osób poniżej 26. roku życia, obniżenie stawki podatkowej z 18 do 17 proc., a także podwyższenie pracowniczych kosztów uzyskania przychodów, skomplikowały algorytm obliczania płacy pracowniczej od wynagrodzenia brutto do wypłaty netto. Co więcej, w listopadzie najwięksi pracodawcy mieli obowiązek po raz pierwszy odprowadzić składki na Pracownicze Plany Kapitałowe, co dodatkowo istotnie wpłynęło na stopień skomplikowania tzw. paska płacowego. Tak duża liczba zmian, a zarazem krótki czas na ich wdrożenie, zostały przez rynek ocenione krytycznie. Różne reżimy podatkowe mające zastosowanie w ramach tego samego roku podatkowego dodatkowo skomplikują rozliczenia roczne, dlatego osoby odpowiedzialne w firmach za wywiązywanie się z obowiązkówpłatnika będą musiały ze szczególną uwagą podejść do wypełnienia nowych, bardziej skomplikowanych formularzy. W roku 2020 czeka nas jeszcze kolejna istotna zmiana. Dotyczy ona progresji podatkowej przy obliczaniu zaliczek na PIT. Zgodnie z dotychczasową zasadą w miesiącu przekroczenia progu podatkowego pracodawca miał obowiązek pobrać zaliczkę obliczoną według niższej stawki podatku, wyższa stawka stosowana była dopiero od miesiąca kolejnego. Od nowego roku już w miesiącu przekroczenia progu podatkowego pracodawca będzie musiał podzielić dochód pracownika i od nadwyżki powyżej progu podatkowego, liczonej narastająco od początku roku, obliczyć zaliczkę, stosując stawkę wyższą.

Nowoczesne narzędzia raportowania

MAREK GAJDZIŃSKI, partner, szef działu audytu w KPMG w Polsce

MONIKA WARMBIER, partner w dziale doradztwa biznesowego, szef zespołu doradztwa rachunkowego w KPMG w Polsce

Zmienia się nasza rzeczywistość, zmienia się również sposób przygotowywania informacji finansowych — mamy możliwość korzystać w tym celu z coraz bardziej doskonałych narzędzi. Zmiany dotyczą zarówno raportowania statutowego, jak i raportowania zarządczego. Raporty roczne emitentów papierów wartościowych mają w najbliższym czasie ulec istotnym zmianom, dzięki którym staną się bardziej dostępne i użyteczne dla uczestników rynku. Standard XBRL zdaniem Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) ułatwi inwestorom dostęp do danych i ich analizę. Naszym zdaniem już wkrótce znajomość XBRL stanie się w Unii Europejskiej podstawowym wymogiem dla każdego specjalisty odpowiedzialnego za proces raportowania. Stosowanie natomiast XBRL ułatwi analitykom proces pozyskiwania danych, ich porównywanie oraz wyciąganie wniosków. Coraz bardziej, zwłaszcza w organizacjach świadomych strategicznej wartości danych i informacji, wypierają one wszechobecne w sprawozdawczości pliki Excel. Pozwalają nie tylko na uzyskanie danych skondensowanych, przedstawionych w przejrzysty i przystępny sposób — niejednokrotnie w atrakcyjnej pod względem graficznym formie. Kluczowa jest obróbka masowych danych pochodzących z różnych, często niespójnych między sobą źródeł danych. I to w czasie rzeczywistym.

Wielkim wyzwaniem jest zdefiniowanie jednego źródła prawdy, miejsca w systemach, z którym dane jako organizacja uznajemy za właściwe. Aby uzyskać rzetelną informację, niezbędne jest wykonywanie wszystkich analiz oraz obliczeń na danych pierwotnych/nieprzetworzonych, ujednolicenie formuł wskaźników i miar podlegających monitorowaniu zapewni porównywalność wyników między segmentami i w czasie. Wszystko to umożliwiają nowoczesne narzędzia. Mało tego, do zastosowania są dostępne na rynku technologie zawierające algorytmy samouczące się. Ważne, aby wiedzieć, jak je wykorzystać. Wymienione powyżej cechy nowoczesnych narzędzi wspierających raportowanie i analizę danych w sposób zdecydowany podwyższają ich jakość. Wierzymy, że pozwoli to zarówno inwestorom, jak i kadrze zarządzającej podejmować trafne decyzje inwestycyjne i biznesowe.

Pierwszy rok MSSF 16

MONIKA WARMBIER, partner w dziale doradztwa biznesowego, szef zespołu doradztwa rachunkowego w KPMG w Polsce

TOMASZ REGULSKI, dyrektor w dziale Deal Advisory w zespole wycen w KPMG w Polsce

Minął rok od wprowadzenia standardu dotyczącego leasingu. Wydaje się więc, że jest to dobry moment, aby dokonać pierwszych podsumowań. Nowy standard z pewnością wprowadził istotne zmiany w kształcie sprawozdań finansowych — przy czym w niektórych przypadkach zmienił je w dosyć istotny sposób. Pytanie jednak, czy faktycznie osiągnięto cel, który stawiano sobie, przygotowując nowy standard? Czy faktycznie wszystkie prawa do korzystania z aktywów są odzwierciedlone w bilansach spółek? Czy faktycznie sprawozdania finansowe są teraz porównywalne bez względu na przyjętą formę użytkowania i finansowania majątku? Przyglądając się z bliska wielu wdrożeniom, można było odnieść wrażenie, że implementacja nowego standardu przysporzyła wielu wyzwań, przy czym część z nich była wspólna dla większości spółek. Pomijając czasochłonność zbierania danych, wdrożenia nie ułatwiał brak jednoznacznej interpretacji kluczowych kwestii, takich jak prawa do korzystania z gruntów, w przypadku gdy elementy infrastruktury położone są pod ziemią, określenie czasu trwania leasingu czy też właściwa kalkulacja stopy procentowej leasingobiorcy to tylko niektóre z najbardziej problematycznych zagadnień. Oprócz kwestii wyłącznie rachunkowych wdrożenie nowego standardu wprowadziło istotne zmiany również w obszarze wycen przedsiębiorstw. W wyniku wdrożenia spółki wykazują obecnie wyższy poziom zysku operacyjnego (EBITDA oraz EBIT), wyższą amortyzację (związaną z nowym składnikiem aktywów), jak również wyższy poziom zadłużenia (zobowiązanie z tytułu leasingu). Dodatkowo pojawia się wiele innych kwestii, które sprawiają, że sporządzający wyceny (w tym testy na utratę wartości) są zmuszeni do jeszcze dokładniejszych analiz i większej skrupulatności. Obecnie trudno jeszcze w pełni jednoznacznie ocenić skutki wprowadzenia nowego standardu. Pierwsze roczne sprawozdania spółek uwzględniające efekt MSSF 16 są na razie w trakcie przygotowania, ale z pewnością dostarczą wielu ciekawych informacji i materiałów do analiz i porównań. Z pewnością jednak wyzwania stojące przed wdrażającymi oraz tymi, którzy będą wdrożenia oceniać, są niemałe, a praktyka będzie powstawała równolegle ze zdobywanym doświadczeniem.

Ryzyka regulacyjne dla spółki i jej kierownictwa

DR FATIMA MOHMAND,adwokat w kancelarii prawnej D.Dobkowski sp.k. stowarzyszonej z KPMG w Polsce

PRZEMYSŁAW KAMIL ROSIAK, radca prawny w kancelarii prawnej D.Dobkowski sp.k. stowarzyszonej z KPMG w Polsce

Ostatnie lata przyniosły intensywny rozwój regulacji rozszerzających obszary odpowiedzialności zarówno spółek, jak i indywidualnie osób nimi zarządzających. Zmiany te znacznie zwiększają zakres odpowiedzialności, wprowadzając jednocześnie coraz bardziej rygorystyczne kary, zwłaszcza finansowe. Na tym tle tradycyjnie bardzo dotkliwe konsekwencje wynikają z przepisów prawa ochrony konkurencji i konsumentów. Ponadto wymienić tu należy przepisy wprowadzające nowe obowiązki wobec organów skarbowych (MDR, WHT), regulacje zapobiegające praniu pieniędzy (AML) czy chroniące dane osobowe (RODO). Ostatnio ożywioną dyskusję wywołały prace nad projektem nowej ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary i zmianie niektórych ustaw (sankcje nawet do wysokości dwukrotności kwoty 30 mln zł). Odpowiedzialność wynikająca z wymienionych przepisów opiera się w szczególności na możliwości postawienia zarzutu braku należytej staranności w odpowiednim ukształtowaniu wewnętrznych procesów organizacyjnych i prawnych przedsiębiorstwa, co stanowi obowiązek osób nimi zarządzających. Mając więc zwykle przede wszystkim zastosowanie do spółek, nowe regulacje tworzą także ryzyko odpowiedzialności ich kierownictwa, nawet jeżeli sankcje w nich przewidziane nie odnoszą się wprost do osób zarządzających. Można zatem postawić tezę, iż ryzyko regulacyjne obu grup jest faktycznie ze sobą sprzężone. Wobec tego najważniejszym czynnikiem ograniczającym ryzyko regulacyjne zarówno dla spółki, jak i jej kierownictwa stało się staranne zidentyfikowanie ryzyk, a następnie zaprojektowanie i wdrożenie odpowiednich procesów zarządzenia nimi. Wobec uchwalenia pod koniec 2019 r. unijnej dyrektywy o ochronie sygnalistów procesy te będą musiały także uwzględniać ustanowienie efektywnych wewnętrznych kanałów zgłaszania nieprawidłowości.

Gospodarka wiedzy — ulgi podatkowe dla innowatorówPolska Strefa Inwestycji

KIEJSTUT ŻAGUN, dyrektor, szef zespołu ds. innowacji, ulg i dotacji w KPMG w Polsce

Przyszłe lata będą stanowiły duże wyzwanie dla firm działających w Polsce. Z jednej strony już dziś wyzwaniem są rosnące koszty pracownicze i dostępność wykwalifikowanej kadry. Z drugiej strony w gospodarkach lepiej rozwiniętych coraz większego tempa nabierają prace związane z automatyzacją, robotyzacją, sztuczną inteligencją i wdrażaniem przemysłu 4.0. Będzie to powodować, że konkurencyjność Polski jako miejsca produkcji czy świadczenia usług może słabnąć — nie będziemy już konkurencyjni kosztowo, a zapotrzebowanie na fizyczne lokalizowanie produkcji lub centrów usług biznesowych ze strony naszych zagranicznych partnerów może maleć. Droga dla firm działających w Polsce jest tylko jedna — rozwój technologii, aby nadążyć w tym wyścigu konkurencyjności. Wspieraniu rozwoju technologii służą ulgi podatkowe — ulga B+R oraz IP Box. IP Box, czyli preferencyjne opodatkowanie dochodów generowanych z praw własności intelektualnej, można w Polsce pierwszy raz rozliczyć w rozliczeniu podatku dochodowego za 2019 r. Wraz z dostępnymi już zachętami — uldze B+R oraz dotacjami — IP Box umożliwi otrzymanie wsparcia finansowego (zaoszczędzony podatek) na każdym etapie procesu powstawania innowacji — od pomysłu do komercjalizacji.

IP Box umożliwi zastosowanie preferencyjnej 5-proc. stawki podatku dochodowego od dochodów generowanych przez prawa własności intelektualnej (m.in. z patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, ale i nierejestrowanego autorskiego prawa do programu komputerowego). Im większy będzie poziom zaangażowania podatnika (lub podmiotów niepowiązanych) w wytworzenie, rozwinięcie lub ulepszenie innowacji, tym większa będzie korzyść podatkowa. Preferencyjna stawka ma zastosowanie przez cały okres ochrony prawa własności intelektualnej. Również dochody z praw własności intelektualnej, które były zarejestrowane jeszcze przed 2019 r., mogą korzystać z preferencyjnego opodatkowania IP Box w rozliczeniu rocznym za 2019 i lata następne.

KRZYSZTOF SZWAJA, dyrektor w dziale doradztwa podatkowego w KPMG w Polsce

Wejście w życie regulacji dotyczących Polskiej Strefy Inwestycji spowodowało zauważalny wzrost liczby inwestycji. Jednak przyjęta przez organy podatkowe niekorzystna interpretacja tych przepisów skutkowała wyhamowaniem pierwotnego ożywienia. Wątpliwości w zakresie zwalniania dochodu pojawiały się, gdy nowa inwestycja stanowiła element przedsiębiorstwa nieodłącznie i funkcjonalnie powiązany z istniejącym przedsiębiorstwem, gdyż w takiej sytuacji brak jest możliwości jednoznacznego rozróżnienia generowanego dochodu. Wspomnianą kwestię rozstrzygano w interpretacjach indywidualnych na niekorzyść podatników. W reakcji na powyższe minister finansów, inwestycji i rozwoju po konsultacjach społecznych wydał w październiku 2019 r. interpretację ogólną w sprawie sposobu ustalania dochodu zwolnionego z podatku dochodowego uzyskanego z działalności określonej w decyzji o wsparciu. Zaprezentowana przez ministra wykładnia przepisów potwierdza, że jeśli zachodzą ścisłe powiązania ekonomiczne i funkcjonalne między istniejącą a nową inwestycją, to zwolnieniu podlega cały dochód osiągnięty w ramach tej działalności, o ile jej przedmiot został określony w decyzji o wsparciu. Pomimo stanowiska ministra wciąż istnieje przestrzeń do dokonywania wykładni, jednak w pewnym stopniu ograniczony został trend negatywnych interpretacji w tym zakresie i zmniejszyła się niepewność przedsiębiorców. Kolejnym bodźcem do skorzystania z Polskiej Strefy Inwestycji jest możliwość (począwszy od 2020 r.) zlokalizowania inwestycji na obszarach występowania niezagospodarowanych złóż kopalin, w tym w szczególności w Polsce południowej, gdzie dotychczasowe regulacje w praktyce uniemożliwiały inwestowanie. Dodatkowo rozważane są zmiany progu wejścia dla reinwestycji dużych przedsiębiorców, tj. obniżenie minimalnych wydatków o połowę (do 50 mln zł), co z pewnością będzie stanowiło kolejny impuls dla inwestorów.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Polecane