Nowe przepisy nie spowodują rewolucji

29-12-2015, 22:00

Jak zwykle 1 stycznia przyniesie najwięcej zmian w podatkach, ale wyzwaniem stanie się ozusowanie zleceń

Spośród przepisów wchodzących w życie 1 stycznia trudno wyróżnić taki, który mógłby w nadchodzącym roku zrewolucjonizować warunki prowadzenia biznesu. Nic z tych rzeczy. Tak wielkich przemian w prawie gospodarczym nie będzie na starcie 2016 r. Co nie znaczy, że w ogóle nie można mówić o interesujących rozwiązaniach, które za chwilę zaczną obowiązywać. Już sama ordynacja podatkowa, zwana konstytucją podatników, takie zawiera. Wystarczy wspomnieć o niepisanej do tej pory regule o rozstrzyganiu wątpliwości na korzyść podatnika. Było wokół niej sporo zamieszania w trakcie prac legislacyjnych. Ostatecznie została wpisana do ustawy. Czy spełni pokładane w niej nadzieje? Nie wiadomo. Nie od dziś pojawiają się głosy, że w zasadzie pozostanie zasadą martwą. Dotyczy bowiem wątpliwości co do treści przepisów podatkowych, a do tych — jak podkreślają eksperci — urzędnicy skarbowi wątpliwości mogą raczej nie mieć. Inaczej jest z interpretacją faktów i okoliczności, w jakich przychodzi podatnikowi działać i z których musi się rozliczać przed fiskusem. Do tzw. stanu faktycznego jednak ordynacja nie nawiązuje. Zmian jest znacznie więcej, nie tylko w ordynacji podatkowej. Także w poszczególnych ustawach podatkowych, w prawie pracy, ubezpieczeniach społecznych, ale też w innych dziedzinach. Część z nich streszczamy obok. Na szczególną uwagę z pewnością zasługują zmiany prawa, których celem jest ratowanie przedsiębiorców przed upadłością. Wprowadzono różne możliwości uniknięcia najgorszego ze scenariuszy dla prowadzących biznes, którzy znajdą się w tarapatach.

Ordynacja podatkowa

Po raz pierwszy w tzw. konstytucji podatkowej zacznie obowiązywać zasada in dubio pro tributario.

Uproszczenia

Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego mają być rozstrzygane na korzyść podatnika — zapisano w ordynacji podatkowej. Zmian w tej ważnej dla podatników ustawie będzie jednak znacznie więcej. Pojawią się nowe uproszczenia w procedurach, które z jednej strony mają ułatwić kontakt podatników z organami podatkowymi, a z drugiej zwiększyć efektywność poboru podatków.

Wspólne interpretacje

Podatnicy będą mogli np. wspólnie występować o wydanie interpretacji podatkowych. Znowelizowana ordynacja dopuszcza złożenie wspólnego wniosku w danej sprawie w imieniu grupy przedsiębiorców. Jeden z nich ma występować jako strona postępowania o wydanie interpretacji i on ją otrzyma. Odpisy trafią do pozostałych i będą podstawą ich ochrony, wynikającej ze stanowiska organu podatkowego zawartego w wydanej wykładni. Opłata za wniosek wspólny będzie ustalana jako iloczyn kwoty pobieranej za wydanie interpretacji i liczby zainteresowanych wskazanych we wniosku.

Pełnomocnictwo ogólne

Przedsiębiorcy nie będą już też np. musieli udzielać dla każdej sprawy osobnego pełnomocnictwa. Możliwe będzie także pełnomocnictwo ogólne — jednak jeszcze nie od 1 stycznia, lecz w lipcu 2016 r. Dzięki temu z jednym pełnomocnikiem będą się kontaktować urzędnicy organów podatkowych i kontroli skarbowej w każdej sprawie dotyczącej podatnika. Pełnomocnictwa ogólne będą ewidencjonowane w centralnym rejestrze prowadzonym przez ministra finansów.

Preferencyjne odsetki

Niższa będzie preferencyjna stawka odsetek od zaległości podatkowych. Spadnie z 75 proc. podstawowej stawki za zwłokę do 50 proc. Obniżona stawka przysługuje w przypadku złożenia prawnie skutecznej korekty deklaracji, nie później niż w terminie 6 miesięcy od upływu terminu do złożenia deklaracji i zapłaty zaległości podatkowej w ciągu 7 dni od daty złożenia korekty.

Przepisy

• Ustawa z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy — Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649).

 

Podatki dochodowe — PIT i CIT

Przedsiębiorcy wręcz domagali się zniesienia przepisów, które miały dyscyplinować dłużników. Niewiele im pomogły i za chwilę znikną.

Z nowym rokiem zakończy się krótka historia tzw. antyzatorowych przepisów, uznanych za jedne z bardziej uciążliwych. Uchylony zostanie obowiązek korygowania kosztów uzyskania przychodów, gdy płatności należne w transakcjach między przedsiębiorcami, wynikające z faktur bądź umów, nie zostaną w odpowiednim czasie uregulowane. Przepisy przejściowe wymagają jednak, aby podatnicy, którzy na podstawie dotychczasowych zasad przed wejściem w życie nowych reguł dokonają zmniejszenia kosztów podatkowych o nieopłacone kwoty (albo zwiększenia przychodów), będą mogli, po zapłaceniu zobowiązań kontrahentowi, dokonać ich ponownego zwiększenia (lub zmniejszenia).

Korekta na bieżąco

Inna zmiana dotyczy faktur korygujących. Będzie je można rozliczać na bieżąco. Nie trzeba będzie ich ujmować do okresu, którego dotyczy pierwotna faktura — pod warunkiem że korekta nie wynika z błędu czy pomyłki, ale np. z rabatu, wynegocjowania niższej ceny, zwrotu towaru na skutek ugody. Po wielu latach sporów z fiskusem znikną wątpliwości co do momentu dokonania korekty na podstawie faktury korygującej. Nie trzeba będzie rozliczać wstecz faktur korygujących, czego domagały się organy podatkowe i sądy, co w dużej mierze wynikało z braku odpowiednich przepisów. Według nich, gdy przyczyną korekty są okoliczności zaistniałe już po wystawieniu faktury pierwotnej, a więc np. zwrot towarów czy też udzielenie rabatu, momentem, w którym powinna ona nastąpić, jest okres sprawozdawczy, w którym zaistniało zdarzenie pierwotne. Po zmianach podatnicy unikną kłopotliwej i pracochłonnej zmiany zeznań podatkowych, sprawozdań finansowych, zaliczek oraz spisu z natury. W przypadku, gdy pierwotnie sporządzona faktura będzie zawierała błędy np. w ilości towaru, cenie lub kwocie, wtedy korekta powinna być przyporządkowana wstecznie do okresu, którego dotyczy, czyli do daty wystąpienia przychodu należnego lub poniesienia kosztu wynikającego z faktury pierwotnej. Jeżeli podatnik w bieżącym okresie rozliczeniowym nie osiągnie przychodów lub nie poniesie kosztów albo ich kwota okaże się niższa od kwoty zmniejszenia, wtedy będzie musiał zwiększyć koszty o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone przychody, lub odpowiednio zwiększyć przychody o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone koszty uzyskania przychodów. Dzięki temu cała korekta powinna nastąpić szybko. Z nowych przepisów podatnik będzie mógł skorzystać także po likwidacji działalności gospodarczej i zmianie formy jej opodatkowania na zryczałtowaną. Powinien dokonać korekty w ostatnim okresie rozliczeniowym przed wystąpieniem tych okoliczności. I jeszcze jedna zmiana dotycząca korygowania rozliczeń podatkowych. Składając korektę deklaracji, podatnik nie będzie już musiał podawać jednocześnie jej uzasadnienia.

Zwolnienie dywidend

Z podatku będą zwolnione tylko dywidendy wypłacone z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Organy podatkowe sprawdzą, czy wypłaty nie służyły wyłącznie uzyskaniu zwolnienia z opodatkowania. Podatnik będzie musiał przedłożyć płatnikowi, czyli polskiej spółce wypłacającej dywidendę, dodatkowe pisemne oświadczenie, że wypłata nie wiąże się z czynnością, której głównym celem jest uzyskanie korzyści w postaci zwolnienia podatkowego.

Nowa ulga

Zniknie ulga na nabycie nowych technologii, która nie cieszyła się dużym zainteresowaniem. Prawo do odliczeń związanych z tym wydatków, dokonywanych według dotychczasowych zasad będą jeszcze mieli, do końca swojego roku obrotowego, podatnicy, u których rok obrotowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Ponadto ci podatnicy, którzy do końca roku wprowadzą nabyte składniki majątkowe — zaliczane do nowych technologii — do ewidencji wartości niematerialnych i prawnych, ale nie dokonają jeszcze przysługujących im odliczeń wydatków. Starą ulgę zastąpi nowa, na działalność badawczo-rozwojową. Podatnicy będą mogli od podstawy opodatkowania odliczyć wydatki badawczo-rozwojowe, a nie na nabycie wartości niematerialnych i prawnych, np. licencji. Preferencje mogą dotyczyć np. opracowywania prototypów i projektów pilotażowych. Odliczenie od dochodu ma wynieść od 10 do 30 proc. tzw. kosztów kwalifikowanych.

Przepisy

• Ustawa z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy — Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1649). • Ustawa z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1932. • Ustawa z 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów (Dz.U. z 2015 r., poz. 1595). • Ustawa z 25 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem innowacyjności (Dz.U. z 2015 r., poz. 1767)

Podatek od towarów i usług (VAT) i akcyza

Tym razem podatki pośrednie nie przejdą reformy. Podatnikom, głównie VAT przybędzie trochę nowych obowiązków, a w akcyzie będzie nawet więcej ułatwień.

Inny urząd

Będzie zmiana właściwości urzędu skarbowego dla rozliczeń podatku od towarów i usług (VAT). Niektórzy czynni podatnicy VAT będą musieli zmienić urząd, któremu składają okresowe deklaracje (VAT-7, VAT-7K) i do którego odprowadzają ten podatek. To skutek nowej zasady, że jeden urząd skarbowy jest właściwy dla jednego podatnika bez względu na rodzaj podatku. Dla osób fizycznych urzędem takim powinien być ten, którego zasięg działania obejmuje adres miejsca zamieszkania podatnika, a dla pozostałych podmiotów — adres ich siedziby.

Proporcjonalne odpisy

To jedna z ważniejszych i zarazem trudniejszych zmian w VAT. Dotyczy odliczania naliczonego podatku od towarów i usług, które są wykorzystywane w celach mieszanych, czyli podlegających i niepodlegających VAT. Obecnie w większości przypadków podatnicy całą kwotę VAT wynikającą z faktur za takie wydatki traktują jako podatek do odliczenia. Od nowego roku będą je uwzględniać w części. Do obliczenia podatku trzeba będzie zastosować tzw. prewspółczynnik, który powinien uwzględniać przede wszystkim specyfikę prowadzonej działalności oraz zakres wykorzystywania w niej nabywanych towarów i usług, czyli określić proporcje. Przy ustaleniu kwoty do odliczenia podatnik może wybrać, czy podstawowym kryterium do jego określenia będzie wielkość obrotu z czynności opodatkowanych i nieopodatkowanych, czy np. średnia roczna liczba zatrudnionych albo nawet średnia roczna powierzchnia wykorzystywana do prowadzenia biznesu. Do ustalenia kwoty podatku naliczonego należy przyjmować dane z poprzedniego roku podatkowego. Szczegółowe zasady takich obliczeń określają przepisy art. 86 ust. 2a-2h ustawy o VAT. Przyjęte proporcje do określenia zakresu odpisu będzie można potwierdzić w urzędzie skarbowym. Podatnik, który będzie naliczał VAT do odliczenia na podstawie prewspółczynnika, po zakończeniu roku podatkowego będzie musiał skorygować podatek odliczony, uwzględniając dane dla zakończonego roku. Odliczeniu będzie podlegać tylko ta część, która jest związana z czynnościami opodatkowanymi.

Nabycie nieruchomości

Nakłady na nabycie czy wytworzenie nieruchomości przeznaczonej na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej oraz do innych celów są obecnie rozliczane w podatku naliczonym w takim procencie, w jakim dana nieruchomość jest wykorzystywana w działalności. Od nowego roku zasada ta będzie nadal stosowana do nieruchomości wykorzystywanych w biznesie oraz dla innych celów, jednak z wyjątkiem celów osobistych. Zmiana ta będzie się odnosić do nakładów poniesionych od 1 stycznia 2016 r. W przypadku, gdy w ciągu 120 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym nieruchomość stanowiąca część przedsiębiorstwa podatnika zostanie przez niego oddana do użytkowania, nastąpi zmiana w zakresie wykorzystania tej nieruchomości do celów działalności gospodarczej, podatnik będzie musiał skorygować naliczony VAT.

8 proc. na sprzęt p-poż

Z nowym rokiem zniknie obniżona stawka VAT wynosząca 8 proc., na dostawy sprzętu przeciwpożarowego. Nie będzie już stosowana na sprzęt przewozowo- -samochodowy oraz łączności, a także wyposażenie zabezpieczające, smary, materiały pędne i inne. Zacznie obowiązywać podstawowa stawka, czyli 23 proc. Preferencje dotychczasowe uznano w Unii Europejskiej za niezgodne z przepisami unijnymi.

Ewidencja akcyzowa

Przedsiębiorcy będą mogli zastąpić ewidencję prowadzoną dotychczas na potrzeby akcyzy dokumentacją prowadzoną na potrzeby podatkowe lub księgowe inne niż ten podatek. Będą też mogli wybrać organ podatkowy do rozliczeń, gdy opodatkowane czynności są dokonywane na obszarze właściwości miejscowej dwóch lub więcej organów podatkowych. Przepisy pozwolą im też umieszczać w jednym składzie podatkowym towary z zapłaconą i niezapłaconą akcyzą.

Zwolnienia

Jedną z ważniejszych zmian jest zwolnienie podatników z akcyzy od energii elektrycznej wykorzystywanej w przedsiębiorstwach do celów redukcji chemicznej w procesach elektrolitycznych, metalurgicznych i mineralogicznych, a także zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystywanej przez zakład energochłonny po przekroczeniu określonego wskaźnika energochłonności.

Przepisy

• Ustawa z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy — Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 605). • Ustawa z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy — Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649). • Ustawa z 24 lipca 2015 roku o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1479).

ZUS, prawo pracy

Ten rok przysporzy płatnikom więcej pracy przy rozliczaniu wynagrodzeń z umów-zleceń. Będą musieli pilnować zleceniobiorców, aby uniknąć częstych korekt składek odprowadzanych do ZUS.

Na zasiłku macierzyńskim

Matki prowadzące działalność gospodarczą, pobierające zasiłek macierzyński w wysokości nieprzekraczającej kwoty świadczenia rodzicielskiego (czyli 1 tys. zł), będą zwolnione ze składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wprowadzenie tej zasady było konieczne w związku z wejściem w życie ustawy wprowadzającej świadczenia rodzicielskie w wysokości 1 tys. zł dla m.in. bezrobotnych, studentek, pracujących na podstawie umów cywilnoprawnych. Osobom z zasiłkiem macierzyńskim niższym niż 1 tys. zł zostanie on podwyższony do tej kwoty. Według przepisów, jeśli przedsiębiorca opłaca składki na ubezpieczenie chorobowe krócej niż rok i od podstawy wyższej niż zasadnicza (czyli 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia), to zasiłek będzie mu naliczany od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia i za każdy miesiąc opłacania składki od wyższej podstawy otrzyma po 1/12 różnicy między zadeklarowaną kwotą a 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

Ozusowanie zleceń

Zlecenia będą objęte obowiązkiem odprowadzania składek na ZUS do ich wartości sięgającej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Obowiązkowemu ubezpieczeniu nadal będzie podlegać pierwsza umowa, ale gdy podstawa wymiaru składek z tej umowy jest niższa od minimalnej płacy, to również kolejna musi być oskładkowana. Z obowiązkowego ozusowania kolejnych umów będzie wolny ten zleceniobiorca, który przedstawi płatnikowi dokumenty, z których wynikać będzie, że nie musi opłacać składek z danej umowy. Bez takich dokumentów płatnik nie może nie pobrać składek. On odpowiada za prawidłowe rozliczenia i będzie mógł sprawdzić w ZUS, czy zleceniobiorca nie wprowadza go w błąd.

Urlopy rodzicielskie

Z początkiem nowego roku, a dokładniej 2 stycznia, zaczną obowiązywać ułatwienia dla pracowników, pozwalające im pogodzić obowiązki zawodowe z opiekuńczymi i składać w dogodnym dla nich czasie wnioski, m.in. o udzielenie urlopu rodzicielskiego, o rezygnacji z korzystania z takiego urlopu, a także w sprawie wspólnego korzystania z urlopu rodzicielskiego. Jednocześnie zlikwidowane zostaną: dodatkowy urlop macierzyński i dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego. Pracownicy będą korzystać z urlopów: macierzyńskiego, na warunkach urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, ojcowskiego oraz wychowawczego. Ten ostatni może trwać 36 miesięcy, a przyznany na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 6 lat.

Przepisy

• Ustawa z 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1735). • Ustawa z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1831). • Ustawa z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy — Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1268).

Restrukturyzacja, mediacje

Ustawodawca postanowił stworzyć więcej możliwości ochrony przedsiębiorców przed bankructwem. Temu ma służyć prawo restrukturyzacyjne.

Restrukturyzacja

Nowe przepisy mają stworzyć więcej możliwości restrukturyzacji i zapobieganiu likwidacji firm znajdujących się w trudnej sytuacji. Będą cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe, postępowanie sanacyjne. Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego — również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli. Przewidziano dodatkowe gwarancje poszanowania praw wierzycieli na każdym etapie postępowania restrukturyzacyjnego. Będą oni mieli wpływ na przebieg postępowania, mogą domagać się zwołania rady wierzycieli przez sędziego-komisarza.

Prawo upadłościowe

Obecna ustawa — Prawo upadłościowe i naprawcze, będzie miała nowy tytuł: Prawo upadłościowe. Zmieni się w nim definicja niewypłacalności. Dłużnik będzie uznany za niewypłacalnego, gdy utraci zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ponadto, gdy opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Termin zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zostanie wydłużony z 2 tygodni do 30 dni. Nowe przepisy pozwalają wierzycielowi złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej, która faktycznie prowadziła działalność gospodarczą, nawet gdy nie dopełniła obowiązku jej zgłoszenia we właściwym rejestrze, jeżeli od dnia zaprzestania prowadzenia działalności nie upłynął rok.

Ugody pozasądowe

Ma być więcej mediacji między spierającymi się przedsiębiorcami. Nowe rozwiązania przewidują nawet zachęty ekonomiczne do sięgania po polubowne metody rozwiązywania sporów. Będzie obowiązek informowania w pozwie, czy strony podjęły taką próbę przed skierowaniem sprawy do sądu. Spór powinien zostać poprzedzony oceną, czy sprawa może zostać zakończona polubownie, a także ułatwi sędziemu podjęcie decyzji o skierowaniu stron do mediacji w toku postępowania sądowego. Strony uzyskają pierwszeństwo przy wyborze mediatora. Koszty mediacji będą zaliczone do kosztów sądowych, co umożliwi zwolnienie z nich osób niezamożnych. Wniosek o zatwierdzenie ugody pozasądowej zostanie zwolniony od opłaty sądowej. Jeżeli do ugody dojdzie przed rozpoczęciem rozprawy, sąd zwróci stronom całą opłatę.

Przepisy

• Ustawa z 15 maja 2015 r. — Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2015 r., poz. 978 ze zm.). • Ustawa z 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów (Dz.U. z 2015 r., poz. 1595).

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Najważniejsze dzisiaj

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Prawo / Nowe przepisy nie spowodują rewolucji