Banknoty euro prezentują dziedzictwo kulturowe Europy, a monety – tradycje narodowe.
W 1996 r. Europejski Instytut Walutowy, poprzednik Europejskiego Banku Centralnego, ogłosił konkurs na projekt siedmiu banknotów euro (nominały od 5 do 500). Spośród 44 propozycji, zgłoszonych przez 14 banków centralnych państw UE, wygrała koncepcja Roberta Kaliny z Narodowego Banku Austrii. Dominują w niej elementy architektoniczne z siedmiu różnych epok i stylów Europy — od antyku po czasy współczesne. Na przedniej stronie grafik umieścił okna i bramy — znak otwartości i współpracy. Na odwrotnej — mosty, symbolizujące komunikację i łączność między ludźmi i narodami. Tam też znajduje się konturowa mapa Europy.
Tylko to, co łączy
Dlaczego akurat pomysł Roberta Kaliny został uznany za najlepszy? Zaprojektowane przez niego banknoty są — w opinii organizatorów konkursu — "łatwo rozpoznawalne, dobrze chronione przed sfałszowaniem, atrakcyjne wizualnie". I — co równie ważne — mają "charakter wyraźnie i jednoznacznie europejski", a przekaz kulturowy i polityczny, jaki niosą, "satysfakcjonuje ogół obywateli Europy". Innymi słowy, banknoty Kaliny nie rozdrapują starych ran i nie budzą demonów przeszłości. Przeciwnie — wskazują na to, co dla wszystkich narodów i krajów Starego Kontynentu jest wspólne. Artysta z Austrii dobrze zrozumiał, że w katolickiej Polsce banknoty z podobizną Marcina Lutra mógłby zostać źle przyjęte. Z kolei Francuzi mogliby krzywym okiem patrzeć na banknoty upamiętniające bitwę pod Waterloo.
Rozróżnienie nominałów banknotów mają ułatwiać kontrastujące kolory, wybrane z koła barw opracowanego przez szwajcarskiego malarza i nauczyciela sztuki Johannesa Ittena (1888–1967).
Różnorodność symboli
Równolegle z projektami banknotów wybierano projekty monet euro. Zwyciężyła seria autorstwa Luca Luycxa z Królewskiej Mennicy Belgijskiej. Wstępna strona monet — z zarysem kontynentu europejskiego — jest wspólna dla wszystkich państw strefy euro. Natomiast projekty stron narodowych wybierają poszczególne kraje — i tak na monetach niemieckich widnieje orzeł podobny do tego z dawnej niemieckiej marki, na portugalskich –róża wiatrów jak niegdyś w escudo, a na belgijskich i hiszpańskich oblicza panujących monarchów. Ta różnorodność symboli ma ogromny sens. Dzięki temu, że przepływ eurobilonu jest nieograniczony i ponadgraniczny, mamy szansę na pełniejsze poznanie i akceptację naszych sąsiadów z obszaru wspólnego pieniądza.
Euro kontra dolar
Zarówno monety, jak i banknoty są oznaczone charakterystycznym symbolem euro — wzorowanym na greckiej literze Ś (epsilon) z podwójnym poziomym przekreśleniem. O takim kształcie zadecydowała Komisja Europejska. Znak symbolizuje korzenie cywilizacji europejskiej, próby zintegrowania naszego kontynentu i zapewnienia stabilizacji wewnętrznej. Niektórzy w symbolu euro dopatrują się również wyzwania dla dolara amerykańskiego — ze względu na wspomniane dwie pionowe linie.