Amatorzy kolarstwa mogą skorzystać z międzynarodowego szlaku R-10 nazywanego również Nadmorskim Szlakiem Hanzeatyckim lub Euro Velo 10. To międzynarodowy okrężny szlak rowerowy przebiegający przez kraje basenu Morza Bałtyckiego o łącznej długości około 7930 km, z czego 430 km w Polsce – od Świnoujścia do Helu. W województwie pomorskim ścieżki rowerowe zaliczane do R-10 prowadzą od Ustki do Krynicy Morskiej oraz do Kępek na granicy z województwem warmińsko-mazurskim.
Drugą propozycją jest Wiślana Trasa Rowerowa R-9 przebiegająca wzdłuż Wisły przez Żuławy Gdańskie, Tczew, Gniew i Kwidzyn aż po południową granicę z województwem kujawsko-pomorskim (łącznie to 240 km).
Obie trasy prowadzą głównie drogami utwardzonymi, asfaltowymi, z kostki betonowej. Można spotkać również nawierzchnie szutrowe lub gruntowe, ale wszystkie są dostosowane do jazdy rowerem – raczej jednak trekingowym lub gravelem niż szosowym.
Miastem łączącym obie trasy jest Gdańsk, którego władze odpowiadają za ich promocję na szczeblu ponadlokalnym. Stworzenie i utrzymanie takiej sieci tras rowerowych to dzieło 41 partnerów. Czołowi to miasta: Gdańsk, Gdynia, Tczew i Krynica Morska oraz gminy: Kwidzyn, Puck, Pruszcz Gdański, Władysławowo i Nowy Dwór Gdański. Projekt realizowany był w latach 2017-22 i w tym czasie – poza oznakowaniem tras rowerowych – wyznaczono miejsca postojowe dla rowerzystów, postawiono tablice informacyjne, zbudowano nowe odcinki, przebudowano drogi publiczne i leśnie oraz zmodernizowano mosty i kładki. Wszystko to kosztowało 141 mln zł, z czego ponad 73 mln zł pochodziło z dotacji z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Z wiosłem w ręku
W województwie pomorskim znajduje się ponad 1600 km szlaków kajakowych, w większości na łatwych do pokonania rzekach. Najbardziej znane w regionie są Wda i Brda. Aby poprawić ich atrakcyjność i standard, w 2017 r. sięgnięto po dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości prawie 4 mln zł. Projekt nosił nazwę Pomorskie Szlaki Kajakowe – Szlak Motławy i Martwej Wisły i był realizowany w ramach Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie atrakcyjności kulturalnej i turystycznej Pomorska Podróż na lata 2014-20.
Dzięki dotacjom zbudowano przenoski przy przeszkodach na szlakach kajakowych (jazach, zaporach, elektrowniach wodnych), zmodernizowano i rozbudowano pola biwakowe, stanice kajakowe oraz pozostałą infrastrukturę socjalną (wiaty, ławki, kosze na śmieci). Zadbano również o drogi dostępu, miejsca parkingowe, pomosty i urządzenie fragmentów brzegów, a także oznakowano szlaki kajakowe od strony wody i lądu. Zadbano również o system informacji kajakowej, który przekazuje wiadomości kajakarzom o bieżącym stanie szlaków wodnych. Dla innego projektu Pomorskie Szlaki Kajakowe – Szlakiem Raduni poza wymienionymi inwestycjami kupiono łodzie żaglowe na potrzeby edukacji dzieci i młodzieży.
Pętla Żuławska
Nie tylko kajakarze zyskali na rozwoju turystyki wspieranym unijnymi dotacjami. Pętla Żuławska to wodna trasa turystyczna łącząca szlaki żuławskich rzek i wody Zalewu Wiślanego. Pokonywać ją można kajakiem, łodzią motorową, jachtem żaglowym lub hausbotem. W wygodnym odpoczynku pomaga sieć zlokalizowanych na szlaku portów, przystani i pomostów cumowniczych wyposażonych w zaplecza sanitarne i przyłącza mediów. Ale to nie wszystko.
Fundusze europejskie pozwoliły sfinansować różne inwestycje wzdłuż tego szlaku, dzięki czemu podniesiono jego dostępność i atrakcyjność. Zbudowano i zmodernizowano przystanie, pomosty i porty jachtowe w Jastarni, Gdańsku, Krynicy Morskiej, Malborku, Rewie. W Nowym Dworze Gdańskim wybudowano przystań żeglarską, odrestaurowano dwa mosty w Tujsku i Rybinie. Dzięki inwestycjom udrożniono szlak i wzbogacono region o nowe atrakcje turystyczne. Wartość tego projektu wynosił prawie 12 mln zł, z czego ponad 10,5 mln pochodziło z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Z podobnego wsparcia skorzystała też przystań jachtowa w Jastarni, którą zmodernizowano i rozbudowano wraz z budynkiem gromadzenia odpadów i sanitariatem. Dzięki temu przystań jest gotowa przyjąć jachty o długości nawet do 20 m. Jastarnia otrzymała ponad 2,7 mln zł dofinansowania z funduszy europejskich. Z takiej możliwości skorzystał również Malbork, uzyskując ponad 845 tys. zł na rozbudowę przystani żeglarskiej Parku Północnego.
Kraina w kratę
Kolejnym ciekawym i wartym zobaczenia miejscem w Pomorskiem jest wieś Swołowo w pobliżu Słupska. Znajduje się w niej 150 obiektów budownictwa wiejskiego, w tym domy mieszkalne i budynki gospodarcze pochodzące z XVIII w. Nazwa Kraina w kratę pochodzi od biało-czarnej elewacji budynków z tamtego czasu. Dzięki dotacjom z Unii Europejskiej zrekonstruowano w pierwszej kolejności zagrodę Albrechta w Swołowie, na co otrzymano ponad 3,5 mln zł wsparcia z dotacji unijnych. Odtworzono wnętrze domu mieszkalnego, stodołę, stajnię, oborę i chlew z całą infrastrukturą techniczną. Wykonywano to przy użyciu dawnych technik, aby jak najwierniej oddać charakter tego miejsca. Ściany wypełniano tzw. strychulcem, czyli sieczką mieszaną z gliną. Pozwoliło to uzyskać kraciasty wygląd budynków charakterystyczny dla tego regionu.
W kolejnym etapie zajęto się odbudową 12 budynków wiejskich, w tym dwoma domami z muru pruskiego, kuźnią i remizą strażacką. Koszt tych zmian wyniósł prawie 9,5 mln zł, z czego prawie 6 mln zł pochodziło z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Najnowsze inwestycje to rewitalizacja wpisanego do rejestru zabytków spichlerza w Słupsku z lat 1804-11 (koszt projektu to ponad 20 mln zł, z czego prawie 10 mln zł pochodziło z funduszy europejskich) i odbudowa zabytkowych budynków szkieletowych wraz z restauracją organów kościelnych we wsi Swołowo (wartość projektu wynosiła prawie 14 mln zł, a wielkość dotacji z Unii Europejskiej ponad 7,5 mln zł). Na uwagę zasługują w szczególności odrestaurowana szafa organowa i organy firmy Christiana Friedricha Voelknera w kościele filialnym w tej miejscowości.
