Prawnicy bez uprawnień nie gwarantują poufności

Michał Wysocki
11-09-2001, 00:00

Prawnicy bez uprawnień nie gwarantują poufności

Prawo zmusza radców i adwokatów do utrzymania w bezwzględnej tajemnicy wszelkich informacji nabytych przy okazji obsługi firm. Innym prawnikom, tj. niekwalifikowanym, nie grożą praktycznie żadne sankcje za ujawnienie gospodarczych tajemnic przedsiębiorców.

Podczas doradzania firmom prawnicy często mają dostęp do najbardziej strzeżonych danych na temat sytuacji przedsiębiorstw i ich działalności. Charakter i skuteczność ich pracy wymaga dostępu do poufnych informacji na temat obsługiwanej firmy. Powstaje zatem pytanie, czy prawo chroni klientów przed ujawnieniem, np. konkurencji, pilnie strzeżonych tajemnic gospodarczych. Okazuje się, że nie każdy prawnik jest zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej. Rodzi to niebezpieczeństwo wycieku informacji na zewnątrz.

Pełny dostęp

W bieżącej obsłudze firm, jak i podczas procesów sądowych, strony oraz uczestnicy postępowania mogą przeglądać akta, robić z nich odpisy i wyciągi. Mają do tego prawo także adwokaci lub radcy prawni wynajęci przez firmę oraz osoby nie będące kwalifikowanymi prawnikami, tj. nie mające uprawnień adwokata bądź radcy prawnego. Mają oni wgląd np. do dokumentów, projektów kontraktów, cenników lub założeń negocjacyjnych klienta. W sytuacji braku poufności prawnicy niekwalifikowani oraz pozostali pełnomocnicy procesowi są praktycznie bezkarni. Nie ma przepisów, które by ich zobowiązywały do zachowania tajemnicy. Bez narażania się na natychmiastowe sankcje mogą dopuścić się ujawnienia poza swoim biurem czy salą sądową wszystkiego, czego dowiedzieli się o kliencie.

Natomiast adwokatów i radców prawnych bezwzględnie wiąże tajemnica zawodowa. Muszą zachować w tajemnicy wszystko, czego dowiedzieli się o firmie udzielając pomocy prawnej. Nie można ich od tego obowiązku zwolnić.

Rodzaje sankcji

Co groziłoby adwokatowi lub radcy prawnemu za złamanie tajemnicy? Będzie odpowiadał dyscyplinarnie, a karą w takim przypadku może być nawet wydalenie z adwokatury i zakaz wykonywania zawodu. Grozi mu również odpowiedzialność karna, przewidziana w art. 266 § 1 kodeksu karnego. Za ujawnienie lub wykorzystanie informacji, z którymi radca lub adwokat zapoznał się udzielając pomocy prawnej, grozi kara pozbawienia wolności do 2 lat.

Prawo karne działa więc w interesie zleceniodawcy. Obowiązek zachowania tajemnicy spoczywający na radcy prawnym i adwokacie podyktowany jest koniecznością ochrony istotnego interesu prywatnego. Dyskrecja ze strony prawnika stanowi istotny warunek świadczonych usług, bowiem stosunek pomiędzy udzielającym pomocy prawnej a klientem musi opierać się na wzajemnym zaufaniu.

Na straży tajemnicy klienta stoją również zasady etyki adwokackiej.

Podobna odpowiedzialność istnieje w przypadku radców prawnych.

Niestety nie ma takich przepisów, które dotyczyłyby prawników doradzających przedsiębiorcom, a nie będących adwokatami i radcami prawnymi. Nie ponoszą oni odpowiedzialności za wykorzystanie poufnych informacji do celów prywatnych.

Oczywiście teoretycznie można wytoczyć proces o ochronę dóbr osobistych. Jednak wiadomo, jak długo taki proces by trwał. Można też złożyć zawiadomienie o przestępstwie do prokuratury, ale w takich przypadkach zazwyczaj następuje umorzenie postępowania ze względu na znikomą społeczną szkodliwość czynu.

Gwarancje rzetelności

Dyrektywy techniczne zachowania poufności, zmierzające do skrupulatnego wypełnienia obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, sprecyzowane zostały w zasadach etyki adwokatów i radców prawnych. Wskazano w nich także na konieczność wyraźnego zobowiązania osób współpracujących z radcą prawnym do przestrzegania tajemnicy, co ma zapewnić bezpieczne obsługiwanie klienta przez zespół.

Kolejną gwarancją rzetelnej i poufnej obsługi klienta świadczonej przez kwalifikowanych prawników jest relacja korporacyjnej ustawy radcowskiej do art. 180 § 2 kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z ustawą, radca prawny nie może być zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę.

Dyskusję na ten temat wywołała głośna uchwała Sądu Najwyższego wskazująca na możliwość zwolnienia adwokata z zachowania tajemnicy zawodowej. Polemika ta przyczyniła się do nowelizacji ustaw korporacyjnych radcowskiej i adwokackiej, czego skutkiem jest niedopuszczalność przesłuchania kwalifikowanego prawnika przez sąd czy prokuraturę w sprawie dotyczącej klienta.

Klient będzie w pełni zabezpieczony jedynie wówczas, gdy współpracuje z kwalifikowanym prawnikiem, który dochowa tajemnicy powołując się na zasady etyki swojego zawodu i zapisy ustawy korporacyjnej.

Przedsiębiorcy nie powinni także żywić obaw o zmianę regulacji w zakresie ochrony tajemnicy zawodowej kwalifikowanych prawników po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Rada Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Unii Europejskiej (CCBE) stoi konsekwentnie na stanowisku, że czynienie jakichkolwiek wyłomów w obowiązku zachowania dyskrecji przez adwokatów i radców prawnych prowadziłoby do erozji podstaw, na których opiera się społeczne zaufanie do zawodu.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Michał Wysocki

Najważniejsze dzisiaj

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Inwestora / Prawnicy bez uprawnień nie gwarantują poufności