Sprawdź, ile zapłacisz za styczeń na NFZ

opublikowano: 30-01-2022, 20:00

Polski Ład tak skomplikował zasady rozliczania składki zdrowotnej, że podatników na liniowym PIT może czekać spór z ZUS.

Przeczytaj artykuł, a dowiesz się:

  • jak liczone są składki zdrowotne za styczeń tego roku,
  • co to oznacza w praktyce dla przedsiębiorców,
  • dlaczego szczególny problem mogą mieć liniowcy.

Jest już jasne, jakie składki zdrowotne przedsiębiorcy mogą zapłacić za styczeń. Główny Urząd Statystyczny (GUS) ogłosił bowiem istotną dla wielu z nich bazową kwotę służącą do obliczenia wysokości tej daniny. Tym razem nie jest nią osiągany przez podatnika PIT dochód, który od tego roku generalnie stanowi podstawę wyliczania składki na Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), zgodnie z rozwiązaniami wprowadzonego w życie podatkowego Polskiego Ładu.

Jedni tak, drudzy inaczej

Jednocześnie z pakietu Polskiego Ładu wynika, że należność akurat za pierwszy miesiąc obowiązywania nowych przepisów większość osób prowadzących działalność gospodarczą musi obliczyć, uwzględniając przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, osiągane w czwartym kwartale 2021 r. Według danych GUS wyniosło ono 6221,04 zł, czyli ok. 800 zł więcej niż rok wcześniej. Trzeba jednak zastrzec, że nie w każdym przypadku dokładnie tę kwotę trzeba przyjąć do rozliczenia daniny na NFZ.

Niby po staremu:
Niby po staremu:
Podstawą obliczenia składki zdrowotnej za styczeń 2022 r. jest w większości przypadków ten sam wskaźnik, który był stosowany przed Polskim Ładem. Wzrósł on, zatem obciążenie składką też jest wyższe, choć nie tylko z tego powodu - nikt bowiem nie może odliczyć jej części od podatku.
Adobe Stock

Co istotne, dla osób opodatkowanych ryczałtem ewidencjonowanym kwota ta będzie przez cały obecny rok podstawą miesięcznego wymiaru składki zdrowotnej, zgodnie z zasadami Polskiego Ładu przyjętymi dla tej grupy podatników. Natomiast przedsiębiorcy rozliczający się z PIT według zasad ogólnych (skali podatkowej) oraz liniowo (czyli jedną stawką 19 proc.) mają tę składkę liczyć od dochodu – jedynie za styczeń 2022 r. powinni to robić inaczej. Opłacą ją bowiem tak, jak w latach poprzednich, bo od zadeklarowanej kwoty, ale nie niższej niż 75 proc. wspomnianej przeciętnej płacy z czwartego kwartału 2021 r ., czyli od 4665,78 zł. Powodem jest zmiana roku składkowego, który nie jest już tożsamy z kalendarzowym. Obejmuje on okres od 1 lutego do 31 stycznia, co wynika z faktu, że w przypadku ustalania wysokości składki przyjmuje się dochód z poprzedniego miesiąca. Na starcie nowych reguł oskładkowania należało więc wprowadzić okres przejściowy dla przedsiębiorców, których one dotyczą. W rezultacie przyjmą oni dochód za podstawę wymiaru składki zdrowotnej dopiero w rozliczeniu za luty, czyli w marcu.

Jednak pozostałe nowe zasady naliczania i opłacania składki na NFZ muszą być stosowane już do należności za styczeń. To oznacza zastosowanie nowych stawek i brak możliwości odliczenia części tej daniny od podatku. Poza tym przedsiębiorcy mają więcej czasu na jej opłacenie. Ustawodawca przesunął termin płatności - z dziesiątego dnia miesiąca na dwudziesty, czyli na zbieżny z datą regulowania zaliczek na PIT. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zwraca na to uwagę w licznych ostatnio komunikatach dotyczących Polskiego Ładu.

– Opublikowaliśmy na naszej stronie internetowej specjalny poradnik, przeprowadzamy szkolenia – informuje prof. Gertruda Uścińska, prezes ZUS.

Zakład deklaruje, że idzie przedsiębiorcom z pomocą na różne sposoby. Dla osób prowadzących działalność gospodarczą uruchomił kalkulator do obliczania miesięcznej podstawy wymiaru składki. Nie jest to już takie proste, jak w poprzednich latach, gdy wszystkich obowiązywała jednolita kwota. Obecnie zależy on od formy opodatkowania.

Stawki prawie jednolite

Cechą wspólną w rozliczaniu składki zdrowotnej według zasad Polskiego Ładu jest jej stawka. Wynosi 9 proc. (wyjątkowo dla liniowców 4,9 proc.) i trzeba ją stosować do każdej z podstaw wymiaru tej daniny, bez względu na formę opodatkowania przedsiębiorcy, co dotyczy również zobowiązania wobec ZUS za styczeń tego roku.

Najprostszą sytuację mają przedsiębiorcy opłacający PIT w formie karty podatkowej. Dla nich Polski Ład jako podstawę wymiaru składki na NFZ wyznaczył minimalne wynagrodzenie za pracę. W tym roku wynosi ono 3010 zł. W konsekwencji, przy zastosowaniu stawki 9 proc. kartowicz w tym roku powinien co miesiąc, także w rozliczeniu za styczeń, odprowadzać do ZUS kwotę 270,90 zł.

Podatników drugiej ze zryczałtowanych form PIT obejmuje bardziej złożony system oskładkowania w ubezpieczeniu zdrowotnym. Ci przedsiębiorcy, czyli korzystający z ryczałtu ewidencjonowanego, również mają stosować stawkę 9 proc., jednak do zróżnicowanej podstawy wymiaru składki – zależnie od wysokości osiąganych przez nich przychodów. Kwotą bazową jest wspomniane średnie wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w ostatnim kwartale ubiegłego roku, a przychody podzielono na trzy przedziały. Każdemu przypisano określoną część tej przeciętnej płacy, od której należy wyliczyć składkę.

W przypadku przychodów do 60 tys. zł podstawą wymiaru składki jest 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia, dla przedziału od 60 tys. zł do 300 tys. zł – 100 proc., a powyżej – 180 proc. Tym samym odpowiadają im takie oto składki, wyliczone według stawki 9 proc. i obowiązujące już od rozliczeń za styczeń: 335,94 zł, 559,89 zł i 1007,81 zł.

Przedsiębiorcy opłacający PIT według skali podatkowej mają natomiast zapłacić za styczeń nie mniej niż 419,92 zł składki zdrowotnej. Podstawą jej wymiaru jest bowiem zadeklarowana kwota, ale nie niższa niż wspomniane 4665,78 zł, czyli 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w ostatnim kwartale minionego roku.

Taką samą minimalną kwotę składki, czyli nie niższą niż 419,92 zł (wyższą o ok. 40 zł niż w ubiegłym roku), powinny za styczeń zapłacić osoby, które prowadzą działalność gospodarczą i są opodatkowane w formie liniowego PIT. Tak w każdym razie podaje ZUS.

Szczególny art. 79a

– ZUS interpretuje prawo na niekorzyść liniowców. Przyjmuje, że powinni zastosować stawkę 9 proc., mimo że w pozostałych przypadkach styczniowe składki należne od przedsiębiorców są obliczane według stawki wprowadzonej Polskim Ładem. Dla podatników na liniowym PIT ustawodawca przyjął ją na poziomie 4,9 proc. – zwraca uwagę Szymon Żyśko z firmy doradczej inFakt

Jego zdaniem już od rozliczeń za styczeń, a nie dopiero za luty, liniowcy powinni móc przyjmować do ustalenia należnych od nich składek stawkę 4,9 proc. W rezultacie także minimalna wysokość styczniowej daniny będzie mniejsza niż to wskazuje ZUS.

Szymon Żyśko swoją opinię uzasadnia zasadą zawartą w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Według jej art. 79a wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, którzy opłacają podatek liniowo (zgodnie z zasadami określonymi w art. 30c ustawy o PIT), wynosi 4,9 proc. podstawy jej wymiaru. Ponadto w przepisie tym zastrzeżono, że składka nie może być mniejsza niż kwota odpowiadająca 9 proc. minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, czyli 3010 zł w 2022 r.

Od lutego podstawą obliczenia składki zdrowotnej podatników na liniowym PIT będzie ich dochód. Trudno więc przewidzieć, od jakich kwot wyliczą wtedy daninę na NFZ. W styczniu wszystko wydaje się jasne – jest nią kwota 4665,78 zł (75 proc. przeciętnego wynagrodzenia z końca 2021 r.). Gdy z kolei policzymy od tego składkę, wynik znajdzie się poniżej dolnej granicy wyznaczonej przytoczoną ustawą.

– 4,9 proc. kwoty styczniowej podstawy wynosi 228,62 zł, a więc mniej niż 9 proc. liczone od minimalnego wynagrodzenia. Jest to 270,90 zł. W mojej ocenie taka powinna być zatem składka zdrowotna za styczeń dla liniowców – mówi ekspert firmy inFakt.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane