Ustawa o VAT stawia przed nami trudne pytania — np. czy ponownie rejestrować umowy leasingu? Albo — czy aport do spółki rosyjskiej jest eksportem i co z VAT?
Każdego miesiąca setki przedsiębiorców wykorzystują nową instytucję polskiego prawa i zwracają się do izb skarbowych z kolejnymi pytaniami — takimi jak te powyżej. A organa podatkowe wydają od 1 stycznia 2005 r. na podstawie art. 14a ordynacji podatkowej, wiążące interpretacje prawa podatkowego. W tym tygodniu wybraliśmy dwie, zasługujące na szczególną uwagę.
1Czy na podatniku spoczywa obowiązek ponownego zarejestrowania do 15 czerwca 2005 r. w trybie art. 7 ust. 2 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw umowy leasingu pojazdu zawartej przed 1 maja 2004 r., która została już zarejestrowana w urzędzie skarbowym w roku 2004?
Odpowiedź urzędu:
Na pytanie trapiące podatników po ostatniej nowelizacji ustawy o VAT z 27 kwietnia 2005 r. odpowiedzi udzielił Pierwszy Urząd Skarbowy w Białymstoku, uznając w postanowieniu z 24.06.2005 r. (sygn. PBI/443/VAT/350/134/GG/05), że podatnicy, którzy umowę leasingu zawarli przed 1 maja 2004 r. i dokonali jej rejestracji w urzędzie skarbowym w terminie do 14 maja 2004 r., nie mają obowiązku ponownej rejestracji tej umowy na podstawie znowelizowanej ustawy o VAT. Zdaniem urzędu, art. 7 ustawy z 21 kwietnia 2005 r., w zakresie obowiązku rejestracji umów najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze, nie dotyczy umów, które zostały zarejestrowane na podstawie art. 154 ustawy o VAT z 11 marca 2004 r. zawartych przed dniem, w którym jej przepisy weszły w życie (tj. 1 maja 2004 r.)
- W wyniku ostatniej nowelizacji ustawy o VAT ponownie zmieniono zasady odliczania podatku naliczonego z tytułu umów leasingu samochodów. W przypadku umów leasingu zawartych przed 1 czerwca 2005 r. zastosowanie mają zasady odliczania podatku naliczonego według przepisów ustawy o VAT z 11 marca 2004 r., w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ostatniej nowelizacji (tzw. wzór Lisaka). Warunkiem jest jednak, że umowa musiała zostać zarejestrowana we właściwym urzędzie skarbowym do 15 czerwca 2005 r. W praktyce pojawiła się wątpliwość, czy także w stosunku do umów leasingu zawartych jeszcze przed wprowadzeniem wzoru Lisaka (przed majem 2004 r.) i zarejestrowanych już w urzędzie skarbowym na podstawie ustawy z 11 marca 2004 r. (w terminie do 14 maja 2004 r.) istnieje obowiązek ponownej rejestracji w celu uniknięcia obowiązku stosowania nowych przepisów. Choć obowiązek taki wydaje się absurdalny, skoro już pierwotne zgłoszenie w sposób oczywisty dokumentuje zawarcie umowy leasingowej przed 1 czerwca 2005, wobec braku jednoznacznej regulacji nie można wykluczyć spornych poglądów na ten temat. Toteż interpretację dokonaną przez Urząd Skarbowy w Białymstoku należy uznać za ważną. Przede wszystkim dlatego, że w sposób zdroworozsądkowy honoruje zasadę respektowania praw nabytych bez konieczności dublowania zgłoszeń rejestracyjnych.
2Czy wywóz towarów poza terytorium wspólnoty europejskiej na terytorium Rosji, potwierdzony przez urząd celny wyjścia w celu wniesienia ich jako aportu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Rosji, jest eksportem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o podatku od towarów i usług, a w konsekwencji, czy wywóz ten nie spowoduje konieczności dokonania korekty podatku naliczonego u wnoszącego aport?
Odpowiedź urzędu:
Do tej kwestii odniósł się Kujawsko-Pomorski Urząd Skarbowy, który w postanowieniu z 22.06.2005 r. (sygn. ZP-III-443/123-96/05) stwierdził, że wniesienie aportu do spółki mającej siedzibę na terytorium Rosji stanowi eksport w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Ponadto urząd podkreślił, że w zakresie podatku naliczonego od nabytych towarów wnoszonych następnie aportem do spółki z siedzibą w Rosji, wywóz towarów nie spowoduje konieczności korekty odliczonego wcześniej podatku naliczonego. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
- Problem korekty podatku naliczonego VAT w przypadku aportu jest nienowy; dotyczył transakcji dokonywanych zarówno pod rządami starej, jak i nowej (obowiązującej od 1 maja 2004 r.) ustawy o VAT. Często pojawia się bowiem pytanie, w jakim stopniu towary i usługi współtworzące przedmiot aportu, przy zakupie których odliczono uprzednio podatek naliczony VAT, miały następnie związek ze sprzedażą opodatkowaną, skoro wniesienie aportu jest czynnością zwolnioną z VAT. O ile np. środki trwałe z reguły przed aportem uczestniczyły w opodatkowanej działalności operacyjnej, to już np. towary handlowe w magazynie lub inwestycje w toku takiej cechy bezpośrednio nie wykazują.
Kujawsko-Pomorski Urząd Skarbowy udzielił poprawnej odpowiedzi na pytanie podatnika, przyznając mu prawo do zachowania historycznych rozliczeń podatku VAT, wykorzystując argument „eksportowy”. Czynność opodatkowana stawką 0 proc. nie jest bowiem zwolniona z VAT, a zatem jakakolwiek korekta VAT naliczonego z tej przyczyny byłaby bezprzedmiotowa. Niemniej dzisiaj możemy mówić o znacznie silniejszej argumentacji, jakiej dostarcza liczne orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), a także — co bardzo ważne — przełomowy wyrok kasacyjny Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) (sygn. FSK 87/04 z 7.06.2004 r.) w zakresie aportów krajowych, czyli niekorzystających ze stawki 0 proc., lecz zwolnionych z VAT. Wyrok NSA oparty został na konieczności zachowania zasady neutralności podatku VAT. Zdaniem sądu, skoro zasadniczym celem wniesienia aportu jest dalsze wykorzystywanie przedmiotu aportu do celów opodatkowanej działalności gospodarczej, nie ma racjonalnych przesłanek dla naruszenia podstawowego elementu konstrukcji podatku VAT, jakim jest prawo do odliczenia podatku naliczonego u podatnika wnoszącego aport.
Pogląd urzędu skarbowego w szczególnej sytuacji aportu „eksportowego” jest więc, choć na podstawie innych przesłanek, zbieżny co do efektu z myślą przewodnią powołanego wyroku NSA, który z kolei słusznie nawiązuje do dorobku ETS. Być może jesteśmy zatem świadkami trwałej zmiany w myśleniu o prawie do odliczenia VAT — nie jako o szczególnym przywileju podatnika, lecz jego elementarnym prawie wynikającym z konstrukcji tego podatku.
Katarzyna Ryszard i Wojciech Sztuba z TPA Horvath Sztuba Kaczmarczyk