Pamięć Świata UNESCO - poznaj nowe obiekty na polskiej liście!

opublikowano: 02-11-2016, 10:17

Program Pamięć Świata powstał z inicjatywy UNESCO w 1992 r. Jego głównym celem jest zwrócenie uwagi rządów i opinii publicznej na znaczenie i konieczność ochrony dokumentów o znaczeniu historycznym, stanowiących świadectwo naszej kultury i cywilizacji oraz podejmowanie działań na rzecz ich popularyzacji i szerokiego udostępniania.

W ramach Programu tworzone są 3 listy dziejowych pomników piśmiennictwa: światowa oraz regionalne i krajowe. Lista światowa prowadzona jest od 1997 r. Dotychczas znalazło się na niej około 350 obiektów, w tym 14 z Polski m.in. dzieło Mikołaja Kopernika O obrotach sfer niebieskich, utwory Fryderyka Chopina, tablice 21 Postulatów Gdańskich z Sierpnia 1980, Archiwum Biura Odbudowy Stolicy.

Wyświetl galerię [1/11]

Rocznik świętokrzyski dawny

W wyniku prac Polskiego Komitetu Programu UNESCO Pamięć Świata, w skład którego wchodzą przedstawiciele największych polskich bibliotek, archiwów oraz środowiska naukowego, a któremu przewodniczy Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych, w 2014 r. powstała Polska Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata.

Kryteria wpisu obiektów na Polską Listę Krajową są analogiczne do tych, jakie przyjęte zostały przez Międzynarodowy Komitet Doradczy Programu UNESCO dla Listy światowej, stanowiąc ich adaptację do polskiej specyfiki. Wpisywane na nią obiekty i kolekcje powinny przedstawiać szczególną wartość dla kultury lub historii polskiej lub innych kultur, jeśli znajdują się w zbiorach polskich instytucji. Kryteria wartościujące stosowane są zawsze na zasadzie porównawczej i w odniesieniu do unikatowości danego zbioru czy dokumentu oraz jego wpływu i znaczenia dla rozwoju kultury, zwłaszcza polskiej.

Inauguracja Polskiej Listy Krajowej Programu UNESCO Pamięć Świata odbyła się z udziałem ponad 200 przedstawicieli świata nauki i kultury w Pałacu Prezydenckim w październiku 2014 r. W 1. edycji na Liście znalazło się 11 zabytków polskiego piśmiennictwa stanowiących świadectwo ważnych w dziejach Polski wydarzeń, osób, przemian kulturowych i cywilizacyjnych m.in. Konstytucja 3 maja, Złoty Kodeks Gnieźnieński, Kronika Galla Anonima, dokument lokacyjny miasta Krakowa, Kazania świętokrzyskie i autograf „Pana Tadeusza”.

W 2. edycji Polska Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata została poszerzona o 11 kolejnych bezcennych dokumentów przechowywanych w zbiorach 12 instytucji (z Gdańska, Krakowa, Kórnika, Poznania, Torunia i Warszawy).

Inauguracja Polskiej Listy Krajowej Programu UNESCO Pamięć Świata odbyła się z udziałem ponad 200 przedstawicieli świata nauki i kultury w Pałacu Prezydenckim w październiku 2014 r. W 1. edycji na Liście znalazło się 11 zabytków polskiego piśmiennictwa stanowiących świadectwo ważnych w dziejach Polski wydarzeń, osób, przemian kulturowych i cywilizacyjnych m.in. Konstytucja 3 maja, Złoty Kodeks Gnieźnieński, Kronika Galla Anonima, dokument lokacyjny miasta Krakowa, Kazania świętokrzyskie i autograf „Pana Tadeusza”. W 2. edycji Polska Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata została poszerzona o 11 kolejnych bezcennych dokumentów przechowywanych w zbiorach 12 instytucji (z Gdańska, Krakowa, Kórnika, Poznania, Torunia i Warszawy).

Są to (po kliknięciu w nazwę uzyskamy możliwość obejrzenia kopii cyfrowej ora opisu dokumentu):

Rocznik świętokrzyski dawny – najstarszy, powstały w XII w., zachowany w oryginale pomnik polskiej historiografii, zawierający informacje o pierwszych wiekach polskiej państwowości, w tym o ślubie Mieszka I z Dąbrówką i chrzcie Polski, przechowywany w Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Dokument Zbiluta z 1153 r. - dokument fundacyjny klasztoru cystersów w Łeknie wydany przez możnowładcę i rycerza polskiego Zbiluta z Panigrodza; to najstarszy akt prawny sporządzony w Polsce; dwa zachowane egzemplarze przechowywane są w Archiwum Państwowym w Poznaniu i Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie.

Akt unii krewskiej - dokument wystawiony 14 sierpnia 1385 r. przez króla Władysława Jagiełłę, rozpoczynający okres unifikacji Polski i Litwy, uwieńczony w XVI w. podpisaniem unii w Lublinie, przechowywany w Archiwum i Bibliotece Krakowskiej Kapituły Katedralnej.

Akt erekcyjny Związku Pruskiego - dokument z 14 marca 1440 r. przechowywany w zbiorach Archiwum Państwowego w Toruniu, potwierdzający powstanie związku miast i rycerstwa Prus w obronie przed Zakonem Krzyżackim; próba delegalizacji Związku była głównym powodem wybuchu wojny trzynastoletniej, która doprowadziła do przejęcia przez Polskę Pomorza z Gdańskiem, Toruniem i Elblągiem.

Mszał Zakonu Krzyżackiego z Biblioteki Mariackiej w Gdańsku – bogato zdobiony XV-wieczny mszał krzyżacki wykorzystywany do celów liturgicznych w Kościele Najświętszej Marii Panny w Gdańsku, przechowywany w Bibliotece Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk.

Statut Łaskiego z 1506 r. - pierwszy wydany drukiem zbiór praw Królestwa Polskiego sięgających czasów Kazimierza Wielkiego, przechowywany w zbiorach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie.

Andrzej Frycz Modrzewski "O poprawie Rzeczypospolitej" – pierwsze, pochodzące z 1551 r., łacińskojęzyczne wydanie dzieła propagującego wieloaspektową reformę Rzeczypospolitej w dziedzinie życia politycznego, prawodawstwa, szkolnictwa, stosunków z Kościołem, ze zbiorów Biblioteki Jagiellońskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kazimierza Stronczyńskiego opisy i widoki zabytków starożytności w Królestwie Polskim – bogato ilustrowane opracowanie stanowiące efekt inwentaryzacji zabytków prowadzonej w połowie XIX w. na terenie Królestwa Polskiego przez Kazimierza Stronczyńskiego; przechowywane w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie.

Testament polityczny księcia Adama Jerzego Czartoryskiego – sporządzony 14 lipca 1861 r. jeden z najważniejszych dokumentów dotyczących roli polskiej emigracji, w szczególności księcia Czartoryskiego i ugrupowania skupionego wokół jego osoby, przechowywany w zbiorach Fundacji XX. Czartoryskich w Krakowie.

Proces o Morskie Oko – zbiór dokumentów po zakopiańskim hrabim Władysławie Zamoyskim, dotyczących zakończonego w 1902 r. sporu o utrzymanie w granicach polskiej Galicji najbardziej malowniczego zakątka Tatr – okolic Morskiego Oka, przechowywany jest w Bibliotece Kórnickiej Polskiej Akademii Nauk.

Archiwum Towarzystwa Naukowego Warszawskiego – dokumentuje działalność największej, powstałej w 1907 r. na terenie zaboru rosyjskiego organizacji mającej na celu rozwijanie badań naukowych oraz publikację ich wyników w języku polskim; 4 obejmuje unikatowe materiały ukazujące dorobek polskich uczonych do II wojny światowej; znajduje się w zbiorach Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.

Wydarzenia towarzyszące
2. edycji Polskiej Listy Krajowej Programu UNESCO Pamięć Świata

POZNAŃ

5 listopada Archiwum Państwowe w Poznaniu w godz. godz. 9.00 - 17.00 zaprezentuje w swojej siedzibie przy ul. 23 Lutego 41/43 dokument Zbiluta. Wstęp jest wolny.

WARSZAWA

Oryginały i faksymilia dokumentów wpisanych na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata będzie można zobaczyć na wystawie pt. „Pamięć Polski” w niedzielę, 6 listopada w godz. 10.00-17.00 w Pałacu Prezydenckim przy ulicy Krakowskie Przedmieście 48/50 w Warszawie. Po wystawie będą oprowadzać przewodnicy. Wstęp jest wolny. Goście proszeni są o zabranie dokumentu tożsamości ze zdjęciem (wejście do Pałacu Prezydenckiego przez biuro przepustek od strony Kościoła Seminaryjnego).

KRAKÓW

14 listopada w godz. 10.00-13.00 w siedzibie Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej (w kapitularzu przy katedrze na Wawelu) odbędzie się prezentacja Aktu unii krewskiej.

W dniach 8 listopada - 2 grudnia Akt unii krewskiej będzie prezentowany w Muzeum Katedralnym w Krakowie.

GDAŃSK

19 listopada w godz. 12.00-16.00 w Historycznym Gmachu Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk przy ul. Wałowej 15 odbędzie się prezentacja średniowiecznego mszału krzyżackiego, wykorzystywanego do celów liturgicznych w Kościele Najświętszej Marii Panny w Gdańsku. Prezentacji będzie towarzyszył koncert chorałów gregoriańskich w wykonaniu zespołu Schola Gregoriana Gedanensis. Wstęp jest wolny.

Opisy oraz fotografie wyróżnionych obiektów dokumentów można oglądać także na stronie internetowej: LINK

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: NDAP; MDB

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu